крючковатый; хокуоралаах тумус крючковатый клюв.

крючковатый; бөрө хардастыгас тиистээх у волка крючковатые зубы.

1. рыболовное орудие в виде большого крючка; вид остроги; 2. крючковатый, загнутый; дэгиэ тыҥырах крючковатые когти.

диал. 1. 1) крюк; 2) дерево с крюкообразным отростком или корнем; 2. крючковатый; кокуора тумустаах көтөр птица с крючковатым клювом.

высохший; хохур мас дерево с высохшими крючковатыми ветвями.

даҕ. Дэгиэлээх, тордуохтаах. ☉ Крючковатый, загнутый, с загибом
Борохуот эрдиитин бытаардан, оргууй сапсыммахтаан тиийэн кэллэ, баҕыырдаах дьаакырын ыһыктан, халыр гыннарда. А. Сыромятникова
Мончуор, атаҕар баҕыырдаах тимирдэри иилинэн баран, аҕыс кырыылаах баҕанаҕа ыттан барда. Эрилик Эристиин
Тогойкин маһы сулбу тардан ыларын кытта, дьөлөҕөс аҥаар кырыытын баҕыырдаах тыҥырахтаах халыҥ ытыс охсон хабылыннарда. Амма Аччыгыйа

даҕ. Дэгиэ, тордуохтуҥу быһыылаах. ☉ Крючковатый, скрюченный; неровный
[Хотой-Хомпоруун] Уон Дьааҥы хотуурун курдук Хардастыгас тыҥыраҕынан Хатана түһэн баран... Саха нар. ыр. Харыалаах төҥүргэһи Хайыта сыспыт курдук Хардастыгас тиистэрдээх [ойуун]. П. Ойуунускай
Хардастыгас хатан дэгиэ тыҥырахтаах көтөр үөһэттэн супту сурулаан түстэ. П. Ламутскай (тылб.)

1. аат. Уһун укка олордуллубут тимир дэгиэ. ☉ Багор
   Оҕолору үтүктэн балыгы баҕыырынан охсоору ууга түһэ сыстым. Т. Сметанин
   Гладиатордар өлүктэрин чаҕардар баҕыырынан иилэн соһон таһаараллара. В. Короленко (тылб.)
   △ Тарбах тыҥырахтарыгар маарынныыр тимир дэгиэ. ☉ Металлический стержень с загнутым концом, крюк
   Яхта ыарахан хара баҕыырдара уу түгэҕинэн өрө күөрэйэн тахсыбыттара. П. Филиппов
2. даҕ. суолт. Баҕыырга маарынныыр токурдаах, күрүүктээх. ☉ Имеющий крюк, крючковатый
   Хаххан тимир баҕыыр тумсунан Хайыта харбыы тоҥсуйда, Сабарай кынатын сапсынан, Сабыта охсо дуксуйда. И. Чаҕылҕан
   [Хотой] Баҕыыр дэгиэ тыҥыраҕынан Батары харбаан олорон, Токур сытыы тумсунан Тоҕута-тэлитэ тыытан, Булдуналдын садаҕалыыр. С. Васильев

даҕ. Тордуохтаах. ☉ Крючковатый
Ол кэнниттэн Орто дойду дуолана Үҥкүрүс-күөлэһис гынна — Үс сүргүөхтээх Уһуктаах тумустаах Уот кугас түүлээх Сур күүдээх буолан …… Сулбус гынан хаалла. П. Ойуунускай
Хоту диэкиттэн күтүр улахан хотой сабырыйа көтөн кэлээт, кинини [Кыһалҕа ойууну] сүргүөхтээх тумсунан оройго охсубута, хатан баҕыыр тыҥырахтарынан кытаахтаан ылаат төттөрү көтөн күпсүйбүтэ. И. Гоголев
♦ Төттөрү сүргүөхтээх — тугу барытын төттөрү оҥорор, утарылаһар куһаҕан майгылаах. ☉ Тот, кто имеет дурной характер, во всём перечит, делает всё наперекор кому-л.. Төттөрү сүргүөхтээх киһи
□ Дьэ итинник төттөрү сүргүөхтээх суруксуту ыытаннар, сорбун сордоотулар. И. Никифоров

даҕ. Тордуох курдук көммөт токур, такыччы тардыбыт (илии, тарбах); хатан сөрүөстүбүт курдук токур, сөрүөстүгэстиҥи токур (атах). ☉ Крючковатый, скрюченный (о пальцах), искривлённый, сведённый, согнутый (о руке); кривой, искривлённый (о ноге, ногах)
Аҥаар илиитэ такыр буолан, сэриигэ барбакка хаалбыт Луха Луоскун …… тыаҕа бэлэмнэммит оттор маһы харабыллыыр буолбута. Амма Аччыгыйа
Биир куһаҕан баҕайы таҥастаах, такыр илиилээх умнаһыт оҕонньор киирэн кэлэр. Суорун Омоллоон
Тобук [киһи аата] этиэҕин эппит киһи быһыытынан такыр атаҕын төбөтүнэн үктэнэн, тимирэн-дагдайан эрэрдии үөһэ-аллара түһүтэлээн, …… дьон быыстарынан баран истэ. Эрилик Эристиин
Болоорхой халлааҥҥа кыһайан көрдөҕүнэ [кыыл] такыр тыҥырахтаах баппаҕайын өрө ууммут этэ. ВЛ РБЫ
♦ Такыр тарбах — 1) сатаан туттубат, оҥорбот, салаҥ. ☉ Неумелый, неискусный (букв. скрюченный палец)
Бу такыр тарбах тикпитэ куһаҕанын! НАГ ЯРФС II; 2) бэринньэҥэ суох, кэччэгэй. ☉ Скупой, скаредный
— Оҕонньор төһө оту биэрдэ? — Ол такыр тарбах арай эйиэхэ биэриэ, сороххо биэриэх быһыыта суох. ГНС СТСДТ
ср. тув. дагыр ‘скрюченный, кривой’