куһуур диэнтэн дьаһ
туһ. Көрбүтүм — кыырт үөр куһу эккирэтэн таҥнары куһуурдан эрэр эбит. Суорун Омоллоон
Бохсуллубут уу манна туруоруллубут турбиналары холоруктуу ытыйан куһуурдар уонна тыһыынчанан киловатт-чаас кыахтаах электрическэй эниэргийэни биэрэр. И. Данилов

сыһ. Олус түргэнник, дьулусханнык, салгын киһиэхэ биллэр гына (айаннаа). ☉ Очень быстро, стремительно (ехать, скакать)
Ат сылгы аргыардаахтык айаннаата, Күн киһитин Көмүс чуор кулгааҕа Орулуос кынатын тыаһыныы Орулаан, куһууран истэ. С. Васильев

күдээриҥнээ диэнтэн дьаһ
туһ. Сайылык оҕолоро уҥуоргу өттүгэр сымнаҕас, күп-күөх кырыстаах кытыыны былдьасыһан ууну харбаан күдээриҥнэтэллэр. И. Сосин. Тииҥ хата мас төбөтүгэр өрө куһууран таҕыста уонна атын мастарга ыстаҥалаан күдээриҥнэттэ. Я. Семенов

уһуур диэнтэн дьаһ
туһ. Хабыычча бүлүмүөтүнэн тибиирдэр, доҕотторо эмиэ уотунан уһуурдаллар. В. Протодьяконов
Уордаахап бу дьон иһэр сурахтарын истээт, бэйэтин катерынан саамай уһук учаастакка уһуурдан хаалбыта. «ХС»
Мэҥэ халлаан оройунан араас сэнэрээттэр куһуурдулар, уһуурдулар. «Чолбон»

аат., эргэр. Бэгэччэги ох саа кирсэ охсуутуттан көмүскүүр хахха (муостан, уҥуохтан, алтантан, тимиртэн оҥороллоро). ☉ Пластинка (из рога, кости, меди, железа), защищающая запястье от удара тетивы лука
Аттаахтар соһуччу өмүтүннэрэн, бөрөлөргө балачча чугаһаан хаалбыттара, икки эдэр бөтөстөр дапсыларын тыаһа лабырҕаспыттара. Далан. Дапсы тыаһа тас гыммыта, олус күүстээхтик уонна бэргэнник ытыллыбыт ох куһууран тиийэн, сылгы бэрбээкэйин ортотунан лас гына тосту көппүтэ. «Чолбон»

биирдэм тыас туохт. Бүтэҥи тыастаахтык сууллан түс, оҕун (кими эмэ эбэтэр туох эмэ сымнаҕаһы этэргэ). ☉ Упасть, издав глухой звук (о чем-л. мягком)
Оноҕос тыаһа өрө куһуурарын кытта, кырбый табыллан, сиргэ күс гына түһэр. Суорун Омоллоон
Дмитрий Петрович ааҥҥа киирэн, кирилиэскэ халтарыйан, охтон күс гына түстэ. В. Ойуурускай
Киһи өлөн, күлгэ тыаһа күс гына түстэ да, үрдүнэн күл өрүкүс гынан хаалла. «Чолбон»

сыһ. Синньигэстик, хатаннык (саҥар, тыаһаа). ☉ Звонко, тонко, пискляво (напр., кричать)
Баараҕай көҥдөй тииттэн Мас үөнүн көрдөөн киргил, Тыа чуумпутун уйгуурдан, Тыҥкыначчы ытаабыта. Күннүк Уурастыырап
Бастакы ох илбистээхтик куһууран кэлэн бэскэ батары сааллыбыта, куорсуннаах умнаһа тыҥкыначчы ытаабытынан эйэҥэлии турбута. Далан
Кэнники тылларын Трофимыч тыҥкыначчы ыһыытаата. И. Тургенев (тылб.)

аат. Үрдүк, улахан томтор; таас хайа, очуос. ☉ Бугор; скала
Чубуку кыыл эрэ ыттар чочумааһыгар ыттабын, Тулаайах туруйалыы курустук үөгүлээн ыҥырабын. И. Гоголев
Күн саһарҕата уоттанан истэҕин аайы, чочумаас төбөтө араас күлүмүрдэс өҥүнэн оонньоон, сырдаан, сыдьаайдаан истэ. Т. Сметанин
Чочумаас үрдүгэр уйаламмыт кырбыйдар, араастаан саҥарсасаҥарса көтөн, кынаттарын тыаһа сытыытык куһууран ааһаллара. Д. Таас

аат. Болоорхой кугас дьүһүннээх, уһун тумустаах бадараан көтөрүн көрүҥэ. ☉ Бекас, бекас азиатский
Ити үгүрүө чыычаах халлааҥҥа өрө дьурулаан тахса-тахса, тоҕо таҥнары дыыгынаан түһэрий? Ону билэҕит дуо, доҕоттоор? Амма Аччыгыйа
Үрэх саҕатынан истэхпинэ үгүрүө үөһэттэн таҥнары куһууран түһэр тыаһа иһилиннэ. И. Сосин
Ньамахтаах кытылынан үгүрүө дьоһуннук хааман тойтоҥнуур. НЕ ТАО
◊ Обот үгүрүө — көннөрү үгүрүөтээҕэр лаппа улахан, сэдэхтик көстөр, ойуур бадарааныгар олохсуйар үгүрүө. ☉ Вальдшнеп.
ср. осм. өгүр ‘реветь, кричать’, эвенк. үгүрээ ‘птица, похожая на бекаса’

I
көр куйаар IV
1.
Уон кылааһы бүтэрбит комсомолка Анна Ушакова улахан айаҥҥа, уһун суолга, биллибэт сирдэргэ, киэҥ кыйаардарга тардыспыта. Л. Попов
Дьиэбит сарайын үрдүнэн Үөр кыталык кырылаан ааспыта. Хотой күүлэйдиир кыйаарыгар Миигин ыҥырар курдуктара. И. Гоголев
II
көр куйаар III
[Ыһыах буола турдаҕына] кырпаҕа суох ыраас халлаантан, …… алаас соҕуруу кырдалыгар биир кыталык таҥнары кыйааран түспүт. П. Тобуруокап
Үөһэ дойду Үрдүк өһүөтүгэр Кынаттаах атынан Кыйааран тахсарыгар — Кыһыны кырыатынан, Сайыны самыырынан Сабаҕалыыра үһү. М. Тимофеев
III
көр куйаар IV
2. [Чернышевскайы] Аҕалбыттара тусхоту, Сир кыйаар уһугар …… Эллэй
Көтөр буоллахха — Халлаан кыйаар үрдүгүнэн Куһууруохха. Софр. Данилов
◊ Муҥ (кыйаарынан) кыраайынан көр муҥ II
Эмис ат муҥ кыйаарынан ойор. Л. Попов