Якутские буквы:

Якутский → Русский

кыҥкыр

подр. звону небольшого упавшего металлического предмета; кыптый тыаһа кыҥкыр гынна звякнули упавшие ножницы.

Якутский → Якутский

кыҥкыр

I
тыаһы үт. т. Кыракый ылтаһын эбэтэр өстүөкүлэ оҥоһук кытаанахха (хол., аспаалга) түһэр тыаһа. ☉ Звук падения небольшого жестяного или стеклянного предмета на твердую поверхность.
II
кыҥкынас II диэн курдук
Бу күлүм күннэри Кыыс таптаан ыллаата, Улуу хайаны таҥнары Кыҥкыр куолас тарҕаата. Таллан Бүрэ

кыҥкыр гын

кыҥкыр I диэнтэн биирдэм тыас туохт. Саары этэрбэстээх киһи чорос гыммыт, кыһыл көмүс харчы кыҥкыр гыммыт, ымыйалаах кымыс быччас гыммыт (тааб.: анньыы, муус, ойбон)
Биир ынаҕын ыан бүтэрэн эрдэҕинэ дьиэ иһигэр кыптыый тыаһа кыҥкыр гына түстэ. Саха ост. I. Үрүүмкэ тыаһа үлтүрүйэн кыҥкыр гынна. А. Федоров

кыҥкыр-лыҥкыр

I
тыаһы үт. т. Ылтаһынтан, өстүөкүлэттэн оҥоһуллубут кыра эттиктэр бэйэ-бэйэлэригэр охсуллан тыаһыылларын курдук тыас. ☉ Звук, производимый стуком друг о друга мелких предметов из жести, стекла
Улуу ойуун Хаҥыл буурдуу Быыратта ойуоккалыыр. Кыҥкыр-лыҥкыр, Чылырчылыр Кыаһааннара кылырдыыр. В. Лебедев (тылб.)
II
1. даҕ. Кыҥкынас-лыҥкынас (куолас, саҥа туһунан). ☉ Звонкий, тонкий (о голосе)
Гитара, эн Кыҥкыр-лыҥкыр куоласкынан Кыталыкка дьүөрэҕин. А. Бродников
2. сыһ. суолт. Кыҥкыначчы-лыҥкыначчы (саҥар, ыллаа). ☉ Звонко, нежным звонким тонким голосом (петь)
Кылбаҥ маҥан кыталык …… кыҥкыр-лыҥкыр саҥаран, Кылбалдьыйа көппүтэ. М. Хара
Сотору соҕус буолаат, кыҥкыр-лыҥкыр ыллыы-ыллыы халлаантан сэттэ кыталык …… ырааһыйа ортотугар кэлэн кынтас гына олоро түстүлэр. Г. Угаров

Еще переводы:

кылбаарытта

кылбаарытта (Якутский → Якутский)

кылбаархай диэн курдук
Манчаары кыра сылдьан, доҕотторун кытта субу кылбаарытта кырдалга кылыйан кыырайбыта …… буолуо. И. Сосин
[Бүлүү өрүс] Кыһыл көмүс кистэммит Кылбаарытта кытыллаах, Кыҥкыр-кыҥкыр ырыалаах Кыталыктаах кырдаллаах. «ХС»
Халдьаайы үрдүттэн киэҥ нэлэмэн хочо саҕаланар. Бу хочо кылбаарытта кырдалыгар урут ыһыах ыһаллара. Б. Лунин (тылб.)

кыҥкырдаа

кыҥкырдаа (Якутский → Якутский)

тыаһы үт. туохт. Кыҥкыр тыаһаа, саҥар. ☉ Производить нежный, тонкий, звонкий звук
Кыталыктар кыҥкырдыыллар, ырыалара дьиэрэйэн иһиллэр. И. Гоголев
Кыталык куолаһа кыттан Кыҥкырдыы түстэ үрэхпэр, Сир-дойду күөх өҥү саптан Сибэкки аста сүрэхпэр. А. Бродников

кылыр гын

кылыр гын (Якутский → Якутский)

тыаһы үт. туохт. Тимир тимиргэ охсулларын курдук кыҥкыр тыаһаа. ☉ Звякнуть, брякнуть, дзинькнуть (напр., о металлических предметах, стукающихся друг о друга)
Тахсан ынаҕын ыы олордоҕуна, хобо-чуораан тыаһаабыт, кыптыый кылыр гына түспүт. Саха фольк. Аҕам саҥата суох, күөх оттоох сэргэ төрдүгэр алтан үүнү кылыр гына бырахта уонна дьиэҕэ киирэн хаалла. В. Иванов
Күлүүс тылларын Синцов мүччү тутан кэбиспитэ сиргэ кылыр гына түстэ. К. Симонов (тылб.)

кыыкыр

кыыкыр (Якутский → Якутский)

тыаһы үт. т. Аалсыыттан тахсар, эҥээркэй синньигэс тыас (хол., аан, сыарҕа тыаһа). ☉ Звукоподражательное слово, обозначающее протяжный скрип (напр., двери, саней)
Аан тыаһа кыыкыр, саары этэрбэс чорос, кумараанньык айаҕа нэлэс, көмүс харчы кыҥкыр баар үһү (тааб.: анньыы, муус, сүүр, ойбон). Дьааһыйан, сыҥааҕырдаан, Сыарҕа кыыкыр тыаһа, Оо, улугун! П. Тобуруокап
ср. осм. кыкыр ‘тонкий, сухой, твердый, шуршащий’

чорос гын

чорос гын (Якутский → Якутский)

чорой диэнтэн көстө түһүү. Саары этэрбэстээх киһи чорос гыммыт, кыһыл көмүс харчы кыҥкыр гыммыт, ымыйалаах кымыс быччас гыммыт (тааб.: анньыы, муус, сүүрт, ойбон)
«Чэ, манна иһэллэр, хайыам буолла», — дии саныы, кыһыйа-кыбдьырына олордоҕуна, Чүөчээски бу чорос гына түспүтэ. Суорун Омоллоон
[Хохлов] кэмниэ-кэнэҕэс төбөтө, дьэ чорос гынна. Д. Кустуров

кылбаҥ

кылбаҥ (Якутский → Якутский)

даҕ., поэт.
1. Маҥан, сырдык өҥнөөх, кылбайан көстөр. ☉ Белоснежный, сияющий белизной
Кэнчээрилээх алаастарбыт, Киҥкир хара тыаларбыт Кылбаҥ куобах сонунан Кылбаарыччы таҥыннылар. П. Дмитриев
Кыраман ыраах дойдуттан Кылбаҥ маҥан кыталык Кыырай халлаан кырсынан Кырыйа көтөн кэлбитэ. М. Хара
Дыргыл тирэхтэриҥ Тылыбырас тыастарынан, Кылбаҥ хоптолоруҥ Кыҥкыр саҥаларынан Эҕэрдэлии көрсөөр, Эбэм Алланым! Урсун. Тэҥн. кылбаҕар, кылбараҥ, кылбар I
2. көсп. Туох да булкааһа суох, аҥаардас. ☉ Без всякой примеси, чистый
Оҕоҥ ыалдьыаҕын кэриэтин эн бэйэҥ Ыардык ыалдьарга бэлэмиҥ, Кылбаҥ уунан да сылдьаахтыыр этиҥ эн Оҕоҥ аччыктыан кэриэтин. Эллэй

кылыр

кылыр (Якутский → Якутский)

  1. тыаһы үт. т. Тимир туох эмэ (хол., кыптыый, холбоно бааллыбыт күлүүс тыллара) эбэтэр өстүөкүлэ тааһа эмискэ кыратык тимиргэ охсуллар кыҥкыр тыаһа. ☉ Легкий звон (наподобие «дзиньк»), возникающий при ударе друг о друга мелких металлических или стеклянных предметов (напр., звеньев железной цепи, связки ключей).
  2. даҕ. суолт., поэт. Тимир туох эмэ (хол., холбоно бааллыбыт күлүүс тыллара, кыптыый) тимиргэ охсуллар курдук тыастаах. ☉ Звякающий, брякающий, звенящий, гремящий, дзинькающий
    Кылыр сыапкытын кый ыһыҥ, Көҥүллэниҥ күн бүгүн, Кыдьымахтыы уһуннарыҥ Өстөөхтөргүт өлүгүн! Эллэй
    Мунна кытарбыт Моруос оҕонньор Кылбаа маҥан хотон Кырыы муннугун үрдүнэн Кылыр муус кыламанын Кыбытакыбыта кыҥаһыа. С. Васильев
урбачый

урбачый (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Олус түргэнник, ыксаабыттыы хамсан. ☉ Двигаться очень быстро, вертеться, метаться
Кыталык көтөрүм Кыһалҕата суохтук Кыҥкыр-лыҥкыр саҥараат, Өрө урбачыйан тахсан Көтөн сараадыйа турда. Саха нар. ыр. I
Дьаакып кумааҕыларын хомунан, номнуо урбачыйан эрэрин бэйэтэ да өйдүөмүнэ хаалла. Н. Заболоцкай
Ылдьаа иннинэн туох эрэ сүүнэ улахан урбачыйа көтөн, хараҕын иирдэрэ. М. Горькай (тылб.)
2. Элбэхтик кэл-бар, айаннаа. ☉ Разъезжать, колесить, мотаться
Бөрө бэрт ыраах сиринэн урбачыйбыта да, холооннооҕун булбатаҕа. Р. Кулаковскай
Ол-бу дойдулар, үрэх бастарын араас муннуктарынан урбачыйа сатаабыт бэйэтэ этэ. Н. Заболоцкай
Сир түҥэтигэр ыраах ыырдарынан, улаҕа нэһилиэктэринэн урбачыйара. БС ЫА

лыҥкынаа

лыҥкынаа (Якутский → Якутский)

тыаһы үт. туохт.
1. Хатаннык, чуордук доргуйан тыаһаа (хол., чуорааны, хатан тимири этэргэ). ☉ Звонить, звенеть (о металлических предметах, напр., о колокольчике)
[Бэйбэ рикээн] тахсан ынаҕын ыы олорон исти бит: хобо-чуораан лыҥкынаабыт, кып тыый тыаһа кыҥкыр гына түспүт. Са ха фольк. Көтөр араас саҥатынан Күй гүөрэ сатараан, Х о м у с ч а а н ы м лыҥкынаа, Күөрэгэйдии дьырылаа. П. Дмитриев
Истэбин: тутууга тимир лиҥкиниирин, Хатан ыстаал тардыллан лыҥкыныырын. С. Васильев
2. кэпс. Эрчимирэн тыастанар курдук тыҥаа, кытаат. ☉ Быть, становиться звон ким, гулким от собственной твёрдости, упругости (напр., о туго натянутом ремне)
Күүһүрэн-уоҕуран Күүстээх эттэрэ Күүрэ түстүлэр, Иэнэ дыыгынаата, Иҥиирэ лыҥкынаата. П. Ойуунускай
Сэтинньи саҥатыгар эбэ мууһа лыҥкыныы тоҥмут. И. Гоголев
Эрэймуҥ санаата татымы Сарбыйан ат гынан көлүнэр. Эр бэрдин саһылдьыт айатын Лыҥкыныыр кирсинии эрчийэр. Айталын
3. кэпс. Кэрэтик, чуордук иһилин. ☉ Иметь приятное звонкое звучание, зву чать звонко и красиво (напр., о женском голосе)
Аанчык түөһүн түгэҕиттэн таһаарар ыраас куолаһа наҕыллык лыҥкыныыр. Амма Аччыгыйа
Маайыс кэрэ куолаһа лыҥкынаан иһилиннэ. Болот Боотур
△ Ордук чуордук иһилин, чуораадый. ☉ Иметь особую звучность (о речи)
Оо, сырдык, бачымах сулустар, Олус да үрдүккүт кыйааран! Хоспуттан дьулуһар, уот тымтар Хоһоон нор көттүлэр лыҥкынаан. В. Сивцев
ср. кирг. дыҥкылда ‘издавать протяжные звуки на высоких нотах; звенеть’