II сов. что 1. (сделать косым) сөрүөһүннэр, кыҥнат, хаанньат; скосить рот уоскун хаанньат; 2. (повернуть в сторону) кынчат, кылдьыт; скосить глаза хараххын кынчат.

тэрбэй диэнтэн дьаһ
туһ. Ыраайа төбөтүн атаахтык кыҥнатта, уҥа хааһын тэрбэттэ. И. Гоголев
Кыараҕас харахтарын тэрбэтэ-тэрбэтэ, Илларион Давыдов чаҕаарыйа түстэ. М. Доҕордуурап

I несов. 1. что (отто) оҕус; косить траву оту оҕус; 2. кого, перен. (уничтожать) кырт, быс, бараа. - косить II несов. 1. что (делать косым) сөрүөһүннэр^- кыҥнат, хаанньат; 2. что, чем (скашивбнйь глаза) кырыыгынан көр, кынчай; 3. (ршгь косоглазым) кылардаа, олдьу-солдьу

туохт. Тобуктаргын бокутан чохчоччу соҕус тутун. ☉ Сгибать ноги в коленях, стоять на полусогнутых ногах
Оҕонньор уҥуохтуун-сүһүөхтүүн накыйар, төбөтүн кыҥнатар. Амма Аччыгыйа
Сарыы сонноох уол …… сирэйин ханньаччы туттан, улам аллара накыйан сууллан испитэ. Далан
Уҥуоргу кытыы чугаһаатаҕын аайы ууга накыйан моонньубутун эрэ таһаарабыт. Т. Сметанин
ср. монг. нахийх ‘сгибаться, нагибаться, прогибаться дугою’, монг. нахий ‘свисать’

сыһ. Наҕыллык, сымнаҕастык (сыһыаннас); чиэһинэйэ суохтук, албынныырдыы (быһыылан). ☉ Спокойно, мягко (относиться); хитро, плутовато (вести себя)
Тэллэриис өттүк баттанар, төбөтүн кыҥнатар, хаҥас хараҕын симириктэтэ-симириктэтэ сүрдээх ньуолбардык түгэхтээхтик мичээрэр. И. Гоголев
Андрей харахха быраҕылла сатаабакка, саһа, кирийэ, ньуолбардык дьон хорҕотугар сылдьа сатаабыта. М. Ефимов
Тыллаах-өстөөх уонна, баҕар, инникитин үүнэр кэскиллээх дьоҥҥо сымнаҕастык, ньуолбардык сыһыаннаһар ордук. А. Фёдоров

сыһ., кэпс. Тугу эрэ кистээн таайтарардыы, таайтарыылаахтык. ☉ С видимым намёком на что-л., многозначительно
Тээллэриис өттүк баттанар, төбөтүн кыҥнатар — сүрдээх ньуолбардык, түгэхтээхтик мичээрэр. И. Гоголев
Уруккутун курдук сэһигирэччи буолбакка, хайдах эрэ ис түгэхтээхтик кэхтэрэ соҕус күлэр буолла. Н. Босиков
«Миэхэ үс бырактыкаан наада, кыргыттар даҕаны буоллуннар, үөрэтиэхпит», — түгэхтээхтик иҥиэттэн кэбиһээт, үөннээҕинэн эриличчи көрүтэлээн кэбистэ. «Чолбон»

туохт., сөбүлээб.
1. Араастаан таҥнан, киэргэнэн, туттанхаптан дьон болҕомтотун тарт, санааҕар дьонтон ураты, үчүгэй буола сатаа (үксүгэр дьахтары этэргэ). ☉ Стремиться своим нарядом, поведением понравиться кому-л., заинтересовать собою, кокетничать (о женщине)
Онуоха кыыс үтүөмсүйэн Кыламанын нуоҕатар, Кылыгырыы тыаһаан ылар Салбырҕастаах ытарҕата. И. Гоголев
Дьахтар үтүөмсүйэн өттөччү тутунна. Болот Боотур
Эльвира харахтара сымнааннар, төбөтүн кыҥнатан, үтүөмсүйэн, киһи билбэт киһитэ буола оҕуста. Р. Баҕатаайыскай
2. Дархаһыйан, бэрдимсийэн киэбирэ тутун, киэмсий. ☉ Важничать, чваниться, принимать внушительный вид
Өйгүнэн буоллаҕына — Үрүҥ күн анныгар Үтүөлэрэ мин диэн, Үтүөмсүйэн үлүннүҥ, Үгүс үөрэхтэнниҥ, Үрдүктүк сананныҥ. Өксөкүлээх Өлөксөй
Кини иннигэр хара тураах үтүөмсүйэн, хааман тэпсэҥнээтэ уонна дааҕырҕаат, салгыҥҥа уйдаран таҕыста. М. Доҕордуурап

даҕ.
1. Суона суох, модьута суох (хол., бэрэбинэ, быа). ☉ Тонкий, имеющий небольшую толщину (о круглых предметах, напр., о бревне, проволоке, верёвке)
Быа синньигэһинэн быстар (өс хоһ.). Мас сүгэр быаларын өһүлэн оҕонньор саҥа синньигэс уһун быаны хата олорор. Амма Аччыгыйа
Уолларыгар анаан собо тылын синньигэс үтэһэҕэ тиһэн хатараллар. И. Гоголев
Кус чугас түстэҕинэ эбэтэр устан чугаһаатаҕына уһун синньигэс курбуу ураҕаһынан охсорбут. Т. Сметанин. Утар. суон
2. Кэтитэ суох. ☉ Узкий, небольшой в ширину
Дьон синньигэс тротуардарынан хардары-таары аалсыһан элэҥнэһэллэрэ. А. Софронов
Көлүйэлэр үгүстэрэ синньигэс элгээн ууларынан силбэһэллэр эбит. Амма Аччыгыйа
Синньигэс ыллык быыкайкаан дүөдэҕэ тиэрдибитэ. Далан. Утар. кэтит
3. Дьарамай уҥуохтаах, хатыҥыр, суона суох. ☉ Узкий в кости, тонкий, изящный
Уһун синньигэс аҕамсыйбыт киһи өкөччү туттубутунан Тогойкиҥҥа сулбу хааман кэлэн илиитин ыга тутан дорооболосто. Амма Аччыгыйа
Айаан синньигэс моойдоох саллаҕар төбөтүн кыҥнатан чочумча толкуйдаамахтаан баран эппит тыллара өрүү оруннаах буолааччылар. Н. Лугинов
[Эльвира] уһун синньигэс тарбахтара массыыҥка клавишатыгар имигэстик үҥкүүлүүллэрэ. Л. Попов
Таас тоҕой кэтэҕиттэн сып курдук синньигэс уҥуохтаах …… кыыс тахсан кэллэ. Т. Сметанин
4. көсп. Үрдүк, хатан (куолас, саҥа туһунан). ☉ Высокий, тонкий (о голосе)
«Оо, Киристиэс, бэлиэр утуйдугут дуо?» — дьахтар синньигэс саҥата тыҥкынаан иһилиннэ. М. Доҕордуурап
Таня ыллаан, синньигэс хатан куолаһа киэһэрэн эрэр сөрүүн салгыны хамсатар. Дьүөгэ Ааныстыырап
Кини синньигэс хатан куолаһа халлаан күөх куулатыгар охсуллан чуҥкунуурга дылы. А. Фёдоров
◊ Синньигэс биил — киһи курданарынан саамай синньиир сирэ. ☉ Талия
Адыгей хап-хатыҥыр, хара саппыйаан курунан синньигэс биилин быакаччы тардыммыт. Амма Аччыгыйа
Уһун, хойуу суһуоҕун киистэлэрэ синньигэс биилигэр тиийэ сыыйыллан түспүттэр. Н. Заболоцкай
Хаар нэдиэлэни быһа киһини синньигэс биилигэр диэри липпэччи түспүтэ. «ХС». Синньигэс оһоҕос — киһи уонна кыыл ас буһарар уһун синньигэс уонна көҥдөй уоргана. ☉ Тонкая кишка
Синньигэс оһоҕоско куртах аннынааҕы быччархай ноор симэһинин киллэрэр. СИиТ
Синньигэс оһоҕоско оһоҕос ас буһарар улахан суолталаах симэһинэ оҥоһуллар. СИиТ