сатарыт I диэнтэн атын. туһ. Наассыйа сомоҕолоһуутун сатарытыллыа суохтааҕа. В.И. Ленин (тылб.)

аат. Наассыйа, Бурятия Өрөспүүбүлүкэтигэр төрүт олохтоох норуот. ☉ Буряты
Сахалар уонна булагат бүрээттэр биир түүрдүү төрүттээхтэрэ көстөр. БИГ ӨҮөС
Хайа баҕарар норуокка литературнай тыл үөскээһинигэр ханнык эрэ говор эбэтэр диалект төрүт, сис буолар. Чугастык ыллахха бүрээттэргэ хоро диалега. ВМС СДО

аат. Наассыйа, Японияҕа төрүт олохтоох норуот. ☉ Японцы
Ама аны кэлэн сэбиэскэй сиилэтин сэт-сэмэтэ туолан - дьоппуон омук кэлэн дьоҕулуо баара дуо?! П. Ойуунускай
Дьоппуон харчытынан-сэбинэн тэриллэн кэлбит генералы корнет Коробейников уонна Саха уобалаһын «управляющайа» эсэр Куликовскай көрсөллөр. Амма Аччыгыйа

аат. Наассыйа — Кытай Норуодунай Өрөспүүбүлүкэтигэр төрүт олохтоох норуот. ☉ Китайцы
[Харыалап] көмүсчүт кытайдары уонна кэриэйдэри өлөрөн, халаан ылбыт көмүһүнэн баай байда. Л. Попов
Атыыһыт Микииһэ оҕуруктаах өйүгэр охсуллан Хабырылла-Сүөдэркэ кытайдар көмүстэрин халааһыҥҥа кыттар. Эрчимэн

аат. Аан дойду араас дойдуларыгар тарҕаммыт, көс олохтоох норуот; ол норуот наассыйа дьоно. ☉ Цыгане
Сыгааннар туой бэйэлэрин тылларынан кэпсэтэллэр. Н. Павлов
Бардам бааһынай этэ Клим Үлэ диэни үлэлээбэт, Сыгааннардыын куодарыһар. Н. Некрасов (тылб.)

аат. Биир омугу (наассыйаны) аһара үрдэтэр, арбыыр, атыттары намтатар, түһэрэр өйдөөх-санаалаах киһи. ☉ Националист
Суудап, эн, нуучча омугумсаҕабын дуу, саха омугумсаҕабын дуу? — диэн мунаараҕын эбээт. Амма Аччыгыйа
Дойдугун арбааҥҥын дьорҕойума дуол, — Одууга түбэһиэҥ, эн миэхэ эрэн. Омуккун хайҕааҥҥын омуннурбат буол, — Омугумсах дэтэн охсуллуоҥ, сэрэн! Софр. Данилов

аат., дьыала т. Ким, туох эмэ сокуоҥҥа олоҕурар бырааба. ☉ Правовое положение кого-чего-л., статус
[Тарас Тарасович:] Дьокутааттар ыстаатыстара диэн баар. М. Попов
Мииринэй 1959 сыллаахха куорат ыстаатыһын ылбыта, онтон ыла төһөлөөх тутуу ыытылынна! С. Окоёмов
Тыл судаарыстыбаннай ыстаатыһа наассыйалар тылларын уопсастыбаҕа уонна култуураҕа аналын сөптөөхтүк быһаарыыга суолталаах. «Чолбон»

1. салалын диэнтэн хай. аата. Космическай хараабыл салаллыыта
2. Туохха эмэ ханнык эмэ хайысханы тутуһуу, хайысха ылыы. ☉ Направление в чём-л. (напр., в политике)
   Наассыйа боппуруоһун туһунан икки сүрүн салаллыы биллибитэ, ити лииньийэлэр кэнники дьылларга утарыта турбуттара. П. Ойуунускай
3. поэт. Туох эмэ үчүгэй кэм кэлиитэ. ☉ Наступление чего-л., приносящего радость (напр., лета)
   Сардаҥалаах саҥа олох Салаллыытын саҕалыыр Саҥа үөрүү, саҥа кэскил Саҥа күнэ манна үүммүт. Күннүк Уурастыырап
   Сааһырдаҕым аайы — Сардаҥалаах саас салаллыыта Саҥатыйан иһэр. В. Гольдеров

даҕ.
1. Ханнык эмэ өйү-санааны, идиэйэни, идеологияны кытта сибээстээх, киниэхэ олоҕурар. ☉ Идейный (связанный с определенными идеями, идеологией)
Идейнэй мөккүөрдэр. Идейнэй охсуһуу.  Наассыйалар экономическай уонна идейнэй өттүнэн биир сомоҕолоро күүһүрүөҕэ. ССКП
2. Ханнык эмэ өйү-санааны, идиэйэни көрдөрөр, ыытар. ☉ Идейный (выражающий идею чего-л.)
Айымньы идейнэй сүрүн санаата. Хоһоон барыта идейнэй суолталаах. ОГГ ТЛ-8
Уопсастыбаны уларытан тэрийии идейнэй орудиета буолбута. ССКП
3. Бастаан иһэр идиэйэҕэ бэриниилээх. ☉ Идейный (преданный какой-л. идее, убежденный в ней)
Идейнэй, актыыбынай байыаһынан буолуохтааҕын биһиги умнуо суохтаахпыт. ПДИ КК
Идейнэй буһууну-хатыыны ыларыгар бары наадалаах усулуобуйалар бааллар. «ЭК»

аат.
1. Судаарыстыба нэһилиэнньэтэ, дойду бүттүүн дьоно. ☉ Население государства, страны, народ
Кытай норуота.  Корея норуотун Кэскиллээх дьыалата Көҥүлгэ дьулуһар Кыр дьыга кыайыаҕа. С. Зверев
Бүтүн Сэ биэскэй норуот үлэлиир. Биһиэхэ боруоҥҥа анаан айар, тутар. Т. Сметанин
2. Омук, наассыйа. ☉ Нация, националь ность, народность
Саха норуота. Нууч ча улуу норуота.  Саха норуотун кэтит кэскилин, тэбэр сүрэҕин ииппит, хорук тымыра буолбут өрүс диэн ааттыахтарын да ааттыыллар эбит. П. Ойуунускай
3. Дойду сүрүн үлэһит маассата. ☉ Народная масса
Көҥүл норуот.  Ярос лавскайдаах нуучча үлэһит норуотун саха дьадаҥыта батыһыахтаах диэн үөрэтэллэр. М. Доҕордуурап. Баттал сыабыгар муҥнанар Кулут норуоккун харыстыыр — э н ы рыаҥ, с үл л эр этиҥн ии, Баай оройугар күүрэрэ, Т э т и ҥ м а с с э б и рдэҕинии Кинини титирэтэрэ. Эл лэй
4. Дьон, дьон бөлөҕө. ☉ Люди, группа людей
Оҕолор — көрдөөх норуот.  Ок-сиэ, норуот иннигэр тыл этэр диэн кытаанах, кыбыстыылаах да буолар эбит. А. Бэрияк