образн. выставлять удлинённое лицо, выражающее тупое недоумение.

прил. 1. сокуоннай, сокуон; на законном основании сокуоҥҥа олоҕуран; имеющий законную силу сокуоннай күүстээх; 2. (обоснованный) сөптөөх; законное недоумение сөптөөх мунаахсыйыы.

с. 1. (неуверенность в истинности чего-л.) саарбаҕалааһын; возбуждать сомнение саарбаҕалааһыны көбүт; заронить сомнение саарбаҕалааһыны үөскэт; 2. (недоумение) мунаарыы; # без сомнения в знач. вводн. ел. биллэн турар, туох да мунааҕа суох.

частица модальная, выражает недоумение с оттенком желания узнать что-л.: тугу гыныах баҕайыбыный ? что же мне делать?; маны оҥоруох баҕайыҥ дуу ? тебе это делать, что ли? # туох баҕайытай ? что это такое?

частица модальная, выражает непонимание, недоумение с острым желанием узнать, выведать же; бу ханна барбыт бэйэкэтэй ? это куда же она пошла?; оҕонньор тугу кэпсиэх бэйэкэтэй ? интересно, что же расскажет старик?; ср. бэйэбиний .

частица модальная, выражает 1) желание выведать что-л., интерес: ким кэлбитэ буолла ? кто же пришёл?; тугу эрэ гынар буолла ? интересно, что он там делает?; 2) сожаление, недоумение, досаду: тоҕо да киниэхэ биэрбитим буолла зачем же я ему отдал (это)?

аат. Туох эмэ эмискэтэ бэрдиттэн, өйдөммөтүттэн муодарҕааһын, дьиктиргээһин. ☉ Удивление, недоумение (вызванные чем-л. неожиданным, необычным, непонятным)
Киһитэ суох ыҥыырдаах ат тиийэн кэлбитигэр улахан дьиибэргээһин буолла. Кини дьиибэргээһинэ оруннаах этэ.  Ол да буоллар, бэйэтин дьиибэргээһинин уол биллэрбэтэ. Д. Таас

туттул. сыһыан холб. Саҥарааччы мунаарарын көрдөрөр. ☉ Выражает недоумение говорящего (как же так, как это так, не пойму). Хайдах баҕайыный, тоҕо куоракка бардылар
□ Хайдах баҕайыный, кини оннугу оҥоруо суохтаах этэ. Г. Угаров
Хайдах баҕайыный, Уус Күөлэ мантан чугас буолуохтаах этэ. «ХС»

межд. выражает 1) отвращение, презрение фу, фи; па , бу туох куһаҕан сытай! фу, что за противный запах!; 2) удивление, недоумение, разочарование да, ну, да ну; па , куттаҕас эбит ! да он, оказывается, трус!; па , олус кыра эбит ! да ну, слишком маленький! Ср. пахай .

э б
1. Саҥарааччы сатаан өйдөөбөккө мунаахсыйыытын көрдөрөр. ☉ Выражает недоумение, недопонимание говорящего
Ити хайдах баҕайытай? Н. Габышев
Хайдах соҕотох ыраахтааҕы кыайтарбат баҕайытай? Амма Аччыгыйа. Хатыҥырыҥ, уҥуохтирии дии, хайаан ас иҥмэтэх баҕайытай?Софр. Данилов
△ Саҥарааччы тугу эмэ билэ сатаан мунаахсыйыытын көрдөрөр. ☉ Выражает недоумение говорящего с желанием знать что-л. Ити кыһыл көмүстэрэ тоҕо итиччэ күндү буолар баҕайытай? Амма Аччыгыйа
Кыыһын тоҕо үҥсэр баҕайытай? А. Сыромятникова
Мантыкатын тоҕо көрдөрөр баҕайытай? Софр. Данилов
△ Саҥарааччы тугу оҥоруоҕун билбэккэ мунаахсыйыытын көрдөрөр. ☉ Выражает недоумение, недопонимание говорящего изза незнания, что и как делать
«Эдьиэй, хайдах тиэрэ түһэр баҕайытай?» – диэн ыйытар Мэник Мэнигийээн. Саха фольк. Дьэ аны ханна барыах баҕайытай? Софр. Данилов
Бэйэ, хайыах баҕайытай? «ХС»
2. Саҥарааччы сэмэлээн кыыһыран, куһаҕаннык сыһыаннаһарын көрдөрөр. ☉ Выражает укор, нервозность, отрицательное отношение говорящего
Хайа сүөһү туран эрэ атаҕа суох буолар баҕайытай? Амма Аччыгыйа
Пахай даҕаны, ити күтүрдэри тоҕо муспут баҕайыларай? «ХС»
«Хайдах сатаммат баҕайытай?» – диэн кыыһыра саныы-саныы, үс төгүл уларытан уһулла. Дьүөгэ Ааныстыырап