извлекать, получать выгоду, пользу; тугу да көдьүүстэммэтим из этого я не извлёк никакой пользы.

ж. 1. (надобность) наада; нет никакой необходимости ханнык да наада суох; 2. (неизбежность) хайаан да наадалааҕа, булгуччулааҕа; 3. филос. необходимость, мүлчүрүйбэт сокуон.

II отделяемая часть мест, никто, ничто, никакой, ничей да; это ни к чему не приведёт ити туох да туһаны биэриэ суоҕа; он ни о чём не говорил кини туох да туһунам эппэтэҕэ, тугу да саҥарбатаҕа; ни от кого не знаю кимтэн да билбэппин; # ни за что туох да иһин, туох да туһугар.

ошибка, промах, оплошность; бу үлэттэн туох да эҥкили булбатым в этой работе я не нашёл никакого изъяна; ср. эндэл.

1. прич. от видеть; 2. прил. (доступный зрению) көстөр, харахха көстөр; видимый мир көстөр аан дойду; 3. прил. (кажущийся) көстүүтүгэр эрэ, көрөргө эрэ (баар); его видимая весёлость не обманула нас кө- рөргө эрэ көрдөөҕөр албыннаппатахпыт; 4. прил. (явный) көстөр, биллэр-көстөр; для этого нет никакой видимой причины итиниэхэ ханнык даҕаны биллэр-көстөр төрүөт суох.

1. 1) мокрый || мокро; инчэҕэй таҥас мокрая одежда; таһырдьа ардах, инчэҕэй на улице дождь, мокро; 2) сырой; инчэҕэй мас сырые дрова; инчэҕэй талах свеженарубленный тальник; инчэҕэй тирбэҕэ быстыбат посл. сыромятный ремень не рвётся; 2. мокрое место # инчэҕэй эттээх тулуйуо суох никакой человек не выдержит; инчэҕэй сырыт! диал. будь здоров! (обычно говорят детям).

саргы сатыы пеший, не имеющий никакого транспорта; саргы сатаҕай абсолютно неустроенный; недоделанный, недостроенный; саргы сатаҕай дьиэ недостроенный дом (без окон, дверей).

даҕ. Үчүгэй түмүктээх, туһалаах (үксүгэр буолб. ф-ҕа мэлдьэх. этиилэргэ тут-лар). ☉ Имеющий пользу, результат, полезный (обычно употр. в отриц. ф. и оборотах).
◊ Буоссата суох — туох да суолтата, күттүөнэ суох. ☉ Не имеющий ничего положительного, никакой пользы
«Убайдаах балыс эрээри буоссата суохтан хохучуоллаһан түһэҥҥит», — хаҥас диэкиттэн Ааныс сымнаҕастык унаарытта. Софр. Данилов
Бэйэтэ эмиэ сотору-сотору буоссата суоҕу умуннаҕына, склероһун туһунан кэпсээн күллэртиир. Н. Лугинов
Үөдэн, буоссата суох кыыл эбиккин ээ. М. Чооруоһап

несов. 1. см. признать; 2. кого--что (допускать, считать) билин, ааҕыс; он не признаёт никакого авторитета кини ханнык да авторитеты билиммэт.

сыһ. Илиилэри-атахтары быластаан, икки аҥыы быраҕан. ☉ С раскинутыми конечностями
Аҥаа Моҕус биир баай тиити сулуйа охсон киллэрэн чыычааҕы тараччы үөлэн кэбиһэр. Саха ост. I
«Бу оҕону эйиэхэ анаан сылдьабын», — диир оҕонньор, ыалдьыт иннигэр ыт оҕотун тараччы көтөҕөн туран. Амма Аччыгыйа
[Ап Чарай Үрүҥ Чөмчүүктээх Үчүгэй Үөдүкүнү баҕа оҥортуур:] Кыһын муус анныгар тараччы тоҥон, тарайан уҥан сытаарыҥ! И. Гоголев
♦ Тараччы тутан ыл — куотар, өрүһүнэр кыах биэрбэккэ; өмүтүннэрэн (тут). ☉ Неожиданно, не давая никакой возможности спастись, поймать, схватить
Таҥнан, оруобуна тахсан истэхпинэ, кэлэн тараччы тутан ылла. Болот Боотур
Баара-суоҕа тоҕус биэрэстэни айаннаат, биэлэйдэр икки разведчиктарын тараччы тутан ыллыбыт. «ХС»
Өлөрүөхсүтү өрүһү туоруурун кытары тараччы тутан ыллылар. «Кыым»