1) ноша (за плечами); ыарахан сүгэһэр тяжёлая ноша; 2) перен. обременённость (мыслями); санаа сүгэһэрдэнэн өргө диэри утуйан биэрбэтэ обременённый мыслями, он долго не мог уснуть.

небольшой || немного, маловато; сүгэһэрэ дьоҕус ноша у него небольшая; маспыт дьоҕус хаалбыт разг. дров у нас осталось маловато.

возвр. от таһаҕастаа =; ыарахан таһаҕастан = иметь тяжёлую ношу.

1. 1) груз; ноша || грузовой; таһаҕас таһыыта (или тиэйиитэ ) перевозка грузов, грузовые перевозки; таһаҕас тутуурдах бар= идти с ношей; таһаҕас оҥостубат перен. это для него не ноша (о чём-л. легко выполнимом); 2) перен. тяжесть, бремя; таһаҕас оҥоһун = переживать что-л., нести что-л. как бремя; 2. грузовой; таһаҕас массыыната грузовая машина.

1) прям., перен. становиться тяжёлым, тяжелеть; отяжелеть; сүгэһэрим ыараан иһэр ноша моя становится тяжелее; төбөм ыараата у меня отяжелела голова; 2) перен. дорожать, подорожать; 3) перен. разг. забеременеть (о женщине).

дьүһ. туохт. Туох эмэ ыйана сылдьары эйэҥэлэтэ хамсат, салыбырат. ☉ Нести, тащить что-л. так, чтобы ноша трепетала, дрожала
Уолаттар тойон кыылы тутан нэлибирэтэн киллэрэн, эмээхсиҥҥэ көрдөрөн, үөрэнкөтөн, оҕонньор саатын хайҕаан таҕыстылар. В. Яковлев

1) облегчать; сүгэһэрбин чэпчэт-тим я облегчил свою ношу; 2) уценивать, производить уценку; барбат табаары чэпчэт= уценить залежавшийся товар.

1) разг. тот, кто имеет ношу (за спиной); 2) перен. разг. бродяга, нищий; сөбүлүөҥ да сүгэһэрдээххэ да тахсыаҥ погов. если полюбишь, выйдешь замуж и за нищего.

прил. 1. (на вес) чэпчэки; лёгкая ноша чэпчэки сүгэһэр; 2. (о движениях) чэпчэки, чэпчэкитик; лёгкая походка чэпчэкитик үктэнии; 3. (нетрудный) чэпчэки, дөбөҥ; лёгкая задача чэпчэки задача; 4. (незначительный) чэпчэки; лёгкое наказание чэпчэки буруйдааһын; 5. (небольшой, слабый) кыра; лёгкий ветерок кыра тыал; 6. (легкомысленный, ветреный) чэпчэки, боччума суох; лёгкие нравы чэпчэки майгы; 7. (уживчивый) элэккэй, сайаҕас; лёгкий характер элэккэй характер; # лёгкая музыка чэпчэки музыка; лёгкая промышленность чэпчэки промышленность; лёгкие сплавы чэпчэки холбоһуктар (чэпчэки ыйааһыннаах металлар холбоһук уһаарыыла-ра); с лёгким сердцем улахаҥҥа уурбакка, ымыттыбакка; лёгкий слог хомоҕой тыл; с лёгкой руки илии дьолуотунан; лёгок на помине аатын аҕыннарбат (ахтыллар кэмигэр баар буола түспүт киһини).

1. сүк диэнтэн хай. аата. Максим Горькай этэн турар: «Дуоһунастан саамай үрдүкү дуоһунас — үчүгэй киһи аатын сүгүү», — диэн. Суорун Омоллоон
   Ити бириэмэҕэ мин …… суруйааччыларга сэкирэтээринэн үлэлиирим, уопсастыбаннай эбээһинэһи сүгүү быһыытынан. Н. Заболоцкай
   Сир аатынан ааттаныыга суруйааччы бүтүн норуот аатын сүгүүтэ ыкса чугас. Биһиги оннук дьонунан Николай Якутскайы, Платон Ламутскайы, Пётр ЧерныхЯкутскайы, Тэки Одулогу билэбит. ФЕВ УТУ
2. Бэйэҕэ илдьэ сылдьар таһаҕас, сүгэһэр. ☉ Груз, носимый на себе, ноша
   Сарсыныгар эрдэ туран биһиги хотуур сүгүүлээх, өйүө тутуурдаах былыргы өбүгэлэрбит өтөхтөрүгэр барабыт. Далан
   Баҕар, кыыс билигин, мин курдук, үс оҕо Түөһүгэр көтөхтөөх, көхсүгэр сүгүүлээх Күн аайы күүлэйдиир буолуоҕа, — Дьэ, оннук буолбута үөрүүлээх! Эллэй
   «Лена! Тоҕо соҕотохсуйдуҥ?» — Ньургуйаана фотоаппараат сүгүүлээх киирэн, санныбыттан тардыалаабытыгар өйдөнөн кэлэбин. СН ЭСЭ