Якутские буквы:

Якутский → Якутский

нэлим

даҕ. Киэҥник арыллан нэлэй бит курдук. Открытый, чистый (о местности)
Хаппыыста нэлим күөх лиистэрин өрүтэ уунан кэбиспит. Амма Аччыгыйа. Бэс туорааҕа ыһыллыбыт чагда ньуура көбүс-көнө, нэлим. В. М иронов
Кэтит, сараҕар (кынат туһунан). Широко раскинутый, распростёртый (о к р ы л ь я х п т и ц)
Тэллэх туоһу тэлгии туппут курдук, нэлим хара кынатын кумуччу тутта. Саха фольк. Көрүөхтэн үчүгэйкээн сиэдэрэй сибэккилэргэ нэлим кынат лыахтар, тойон ыҥырыалар толуулара чуоҕуспуттар этэ. Далан
Нэлим сиэллээх — намылыйан түспүт хойуу, уһун сиэллээх (сылгыны хоһуйан этии). Имеющий густую струящуюся длинную гриву (о лошадях)
Нэлим көмүс сиэллээх сылгыларын үөрүн киниэхэ итэҕэйэн, үтүө сыһыыларыгар сылгылаталлара эбитэ үһү. Амма Аччыгыйа
Кинилэр биһиги курдук көһө сылдьыбаттар, биир сиргэ олороллор уонна ураа муостааҕы иитэллэр, нэлим сиэллээҕи көрөллөр-харайаллар. Далан


Еще переводы:

нэлбий=

нэлбий= (Якутский → Русский)

жевать что-л. (беззубым ртом); ыт оҕото куру нэлбийбит щенок сжевал ремень. нэлбит= побуд. от нэлбий=. нэлбэй= широко распускаться, ниспадать (напр. о гриве, хвосте лошади). нэлбэт= побуд. от нэлбэй=. нэлим огромный, громадный; массивный; нэлим хонуу широкое поле; нэлим сэбирдэхтэр огромные листья; нэлим аан массивная дверь # нэлим сиэл густая длинная грива.

өрбөҕөр

өрбөҕөр (Якутский → Якутский)

даҕ. Үрдээн, үмэн көстөр. Выступающий, торчащий
Бу Айыыһыт орто дайдыга отут былас оҥочо кутуруктаах, сэттэ былас нэлим көмүс сиэллээх, үс былас өрбөҕөр көҕүллээх буолбут. ПЭК ОНЛЯ II. Ньургун Боотур Үс былас холобурдаах Үөкэлбиэкэл өрбөҕөр өттүктээх. П. Ойуунускай
ср. монг. өрвөгөр ‘резкий, торчащий’

толомон

толомон (Якутский → Якутский)

даҕ. Саамай бөдөҥ, талыы, дьоһун. Самый крупный, лучший, отборный
Толомон тусаһаларыгар тохтоон Аар тойон аҕатын Аатын ааттаан Амалыйа туойбут. П. Ойуунускай
Бу саалаҕа аан бастаан истибитим Саха толомон тойуксуттарын. С. Тарасов
[Бухатыыр] Сэттэ толуу, толомон бухатыыр Сэгэлдьиппэт нэлим көмүс халҕаннаах эбит. Суорун Омоллоон

намылы

намылы (Якутский → Якутский)

даҕ.
1. Наҕыл-холку майгылаах, эйэҕэс. Ласковый, незлобивый, добродушный, с кротким, нежным нравом (о человеке)
Эчикийэ оҕолоор, ити, бэйэлээх киһи, — Хайдах эрэ үтүө, айылгылаах майгылаах, Сатыы аҕай намылы санаалаах сүрэхтээх. Саха нар. ыр. II
Санаан көрдөххө кини Нина аҕалаах ийэтэ олус сэмэй намылы дьон. Н. Габышев
2. поэт. Бытааннык, намыыннык түһэр, көп (хаар туһунан). Тихо падающий, мягкий, пушистый (о снеге)
Хаар оргууй түһэр, Намылы хаар. Хаар хайдан түһэр Нэлим сыа. Н. Босиков

намылхай

намылхай (Якутский → Якутский)

даҕ.
1. Уһун, уһуннук намылыйан түспүт. Длинный, свисающий
Ол онно намылхай А ар ы м а х ат ы ҥнар, Киэҥ, холку буолуоххун Кэҥээ! — диир курдуктар. С. Данилов
[ Оҕо биһигин] ыраах ойуурга илдьэн, саамай үчүгэй мас намылхай лабаатыгар ыйаан кэбиһэллэр. А. Сыромятникова
Нэлим сиэллээх, Намылхай кутуруктаах, нанаҕар түөстээх. Саха нар. ыр. II
2. Биир тэҥ, унаархай, холку, нарын (куолас, ырыа туһунан). Тихий, нежный (о голосе)
Даарыйа эмээхсин намылхай саҥатынан уолун бардам быһыытын намырата соруммата. Амма Ач чыгыйа. Ыалдьыт ах бара түстэ. Сотору намылхай куолаһынан ыйытта. Д. Таас. Намылхай ырыаны намыын тыал арыаллыыр, Сайаҕас санааны Саргылаан кынаттыыр. И. Сосин

киэп-киэли

киэп-киэли (Якутский → Якутский)

аат.
1. Туох эмэ тас көстүүтэ, тас быһыыта-таһаата, көрүҥэ. Внешний вид чего-л., наружность, состояние
Дьокуускай куорат киэбэкиэлитэ тупсуоҕа, быһыыта-таһаата уларыйыаҕа. П. Ойуунускай
Бу дойду киэбин-киэлитин хамсаталлар, тордуйалаах уу курдук долгуччу үктүүллэр. Суорун Омоллоон
Сир-халлаан киэбэкиэлитэ уларыйбыта. В. Протодьяконов
2. Киһи быһыыта-таһаата. Телосложение, фигура, комплекция
Саха тылыгар …… быһыыны-таһааны, киэби-киэлини көрдөрөр эпиитэт элбэх, холобур: мөлбөрдүүр, мөлбөрөҥнүүр …… эҥин диэннэр. Күндэ
[Баһылай төһө да кырыйдар] санна кэтирээн, түөһүн, илиитин быччыҥнара күүрэн-эриллэн, тэтиэнэх киһи киэбэ-киэлитэ баар диэтэҕиҥ. В. Гольдеров
3. Ким, туох эмэ дьүһүнэ-бодото. Внешний облик как проявление внутреннего состояния человека, животного
Айаммын тулуйумуна киэпкин-киэлигин хамнаттаргын эрэ, Уот байҕал өҕүрүйэн ылыаҕа — ону сэрэн-сэрбэн. Ньургун Боотур
Чаабый Натааһа киэбэ-киэлитэ уларыйан, ынырыктаах ыар дьүһүннэнэн, Маайа диэки көрүтэлээн кэбистэ. Эрилик Эристиин
Кыыл кыыһыран киэбэ-киэлитэ уларыйбыт. Сирибуору батарыта тиҥилэхтиир. В. Бианки (тылб.)
Киэбэ-киэлитэ биллибэт — улаҕата көстүбэт, муҥура суох. Бескрайний, не имеющий видимых пределов
Саха киэбэкиэлитэ биллибэт киэҥ дойдутун уһаты-туора айаннаабыт киһи. Амма Аччыгыйа
Кэтит нэлим илгэлээх, Киэбэкиэлитэ биллибэт, күөх солко тыа барахсан! Суорун Омоллоон
[Эр дьон] ыраах, киэбэ-киэлитэ биллибэт киэҥ тайҕа устун бултуу тарҕастылар. Н. Заболоцкай