1) запор, засов, задвижка (деревянные); олуурунан олуй = запирать на задвижку; 2) перен. затруднительное положение; олуурга тубэс = попадать в затруднительное положение.

I приносить ненастье; наносить тучи, облака; тыал ардаҕы олуур ветер грозит ненастьем.
II диал. 1) следить, выслеживать; преследовать, идти по следу; бэркэ олоотум да булбатым я внимательно искал, но не нашёл (напр. след зверя); 2) доставать траву из-под снега, находиться на тебенёвке; сылгы олоон кыстыыр лошадь всю зиму находится на тебенёвке.

I
аат.
1. Дьиэ, ампаар аанын ис өттүттэн олуйар суон мас. ☉ Задвижка, запор, засов (из дерева)
«Мин эйигиттэн көмө көрдүөм суоҕа!» — диэн олуурун түөрэ баттаат, Николай таһырдьа ойдо. А. Сыромятникова
«Аһыахха дуу, аһымыахха дуу?» — Эмээхсин нэһиилэ «ыйытар», Нэһиилэ олуур маһын халбарытар. С. Васильев
[Киһи] аан олуурун киэр эһэн, куукунаҕа ойон таҕыста. Н. Габышев
2. Ыарахан, күчүмэҕэй быһыы-майгы. ☉ Затруднительное положение
[Болтоһо:] Олуурга оҕустаран Ол-бу буолаллара буолуо диэн Олох оройдообот этим. А. Софронов
Оччугуйдуур дьоннорбут Олуурдара улаатта. «ХС»
♦ Олуурга түбэс(тэ) кэпс. — ыарахан балаһыанньаҕа түбэс. ☉ Попадать в затруднительное, сложное положение
Олбу санаа Олууругар Түбэһэммин Түптээх уубун мүччү туттум. Күннүк Уурастыырап
Сэмэн сөмөлүөтүнэн көтүөн — быыстала суох ардах. Аллараанан эмиэ суол хаалан турар. Онон олуурга түбэстэ. НАГ ЯРФС II
ср. монг. олуур ‘рычаг’
II
олуур тыал көр олооһун
Олуур сипсиэр тыал ааспат, Ордук тэттэн сэтэрэр. Күннүк Уурастыырап
Ол икки ардыгар Омуннаан эттэххэ, Отут хонугунан Олуур тыал улуйан барда. И. Чаҕылҕан

I
туохт.
1. Хаар анныттан булан аһаа, хаары хаһан аһаа (сылгы кыһын сиргэ хаһан аһаан кыстыырын этэллэр). ☉ Находить подножный корм (о лошадях зимой). Сылгы олоон кыстыыр
□ Сылгылара урааннаах уһун кыһыны быһа олоон тахсаллара. «ХС»
Сылгы атаҕынан олоон тото-хана аһыыр. «Кыым»
2. Ирдээ, суоллаа, суолунан ирдээ. ☉ Преследовать, идти по следу. Бэркэ олоотум да булбатым. Быһа олоон ыл
□ Урукку ол-бу кэпсээнин, Уус баҕайытык уларытан, Онон-манан олоон ылан, Онолуйар эбит. Өксөкүлээх Өлөксөй
Кэм иннигин көрүнэн, эрдэттэн олоон, суолу солоон сылдьар ордук. Болот Боотур
Сааһыҥ тухары, сиргэ хоно, туналы маҥан тииҥи — Булт кутун көрдөөн олоо, Буолбуккун, о, билэбин. В. Миронов
II
туохт. Ардаары эрдэттэн (хас да хонук инниттэн) тыалыр (Саха сирин киин улуустарыгар соҕуруулуу илинтэн уһуннук тыалырдаҕына, уһун ардах кэлэр). ☉ Навевать ненастную погоду (о ветре; в центральной части Якутии считается, что если юго-восточный ветер дует несколько дней, то он непременно принесет с собой длительные ливневые дожди)
Кэтэспит Бөтүрүөптэрин ардаҕа кэлбэтэ. Хата кураанаҕынан олоото, от-мас сүмэтин супту оҕуста, сир сиигин көтүттэ. Болот Боотур
Олообута уһуна бэрдэ. Бука уһун ардах кэллэ эрэ хайаата. Р. Кулаковскай
Ол өртөн олообут этиҥнээх ардах этэ. Н. Заболоцкай
ср. бур. оло, монг. ол ‘найти, достать’

олоо-молоо көрүтэлээ — ол-бу диэки хайыспахтаа (кэтит сирэйдээх киһи туһунан этэргэ). ☉ Смотреть бессмысленно по сторонам, поворачиваясь туда-сюда (о человеке с широким лицом)
Ынчыга ыксаппытыгар Энэлгэнэ элбээбитигэр Оҕонньоро уолуйа соһуйан, Омургутуйа куттанан, Олох маһыгар олоро түһэн Олоомолоо көрүтэлээтэ. П. Ядрихинскай