I горизонт; хайаттан киэҥ далан арылынна с горы открылся широкий горизонт.
II отчаянный, бесшабашный; далан уол отчаянный парень # далан куоҕас ошейниковая гагара.

прил. разг. 1. (беспечный) кыһалҕата суох; 2. (отчаянный) харса суох, кэрээнэ суох.

требующий к себе бережного отношения; бу эмиэ харыстаах буоллаҕай! неужели этого тоже жалко! # харса суох а) отчаянный, смелый; б) отчаянно, смело; в) беспощадно, безжалостно.

1) гибельный, страшный; алдьархайдаах дьыала страшное дело; 2) разг. бедовый, отчаянный; своевольный, озорной; алдьархайдаах уол бедовый парень.

1. 1) уст. остриё коровьего рога; 2) остриё (обычно колющего и режущего оружия); 3) колющее оружие; 2. перен. решительный, храбрый, смелый, отчаянный (о человеке).

1) анат. верхняя часть груди (человека, животных, птиц); уолук үүтэ ямочка на шее над ключицами; 2) ворот одежды; ырбаахытын уолугун төлөрүтүннэ он расстегнул ворот своей рубахи; # уолугунан кербүт (или тыыммыт) отчаянный, рисковый человек.

нареч. 1. (яростно) сүрдээхтик,. харса суох; отчаянно защищаться харса суох көмүскэн; 2. разг. (очень) наһаа, сүрдээхтик, кэрээнэ суох; отчаянно врать кэрээн> суох сымыйалаа.

1) иметь острое колющее оружие; 2) перен. быть решительным, храбрым, смелым, отчаянным (о человеке).

1) дерево; деревья || древесный; мас үөһэ сердцевина дерева; мас үөнэ древесный червь; манна араас мас үүнэр здесь растут разные деревья; тыала суохха мас хамсаабат посл. без ветра деревья не качаются (соотв. без ветра зыби не бывает; нет дыма без огня); 2) дерево (материал) || деревянный; мас дьиэ деревянный дом; мас уупа плотник; столяр; мастан (или маһынан ) оҥоһуллубут сделанный из дерева, деревянный; 3) дрова; полено; палка || дровяной; кураанах мас сухие дрова; үөл мас сырые дрова; хардаҕас мас полено, поленья; кыстык мас запас дров на зиму; мас сыыһа щепка; мас сарайа дровяной сарай; маһы хайыт= колоть дрова; маһынан бырах = бросать палку; 4) эвф. гроб # мас акаары круглый дурак; мас арыыта растительное масло; маска умньам-мат мэник отчаянный шалун; мас курдук а) непременно, обязательно; б) беспрекословно; мас ойуун юла; мас тас диирин уйбат он вспыльчив; он не терпит ни малейшего возражения.

даҕ.
1. Иэдээннээх, үлүгэрдээх өлүүлээх-сүтүүлээх. ☉ Гибельный, бедственный
Бу алдьархайдаах сэриигэ төһөлөөх маннык бэйэлээхтэр эчэйэн төнүннүлэр. Н. Заболоцкай
«“Саһыл сыһыыга” сэрии буолта үс хонно. Алдьархайдаах өлөрсүү буолан эрэр», — диэн оҕонньор сэһэргээн барда. М. Доҕордуурап
Бу уһулуччу түрбүөннээх, алдьархайдаах, хаан тохтуулаах күн буолан тахсыбыта. Ф. Софронов
△ Кутталаах, дьулааннаах, сүрдээх-кэптээх. ☉ Опасный, страшный
Па, бу сэбинэн ити алдьархайдаах адьырҕаны тугу гыныаххыный?! А. Кривошапкин (тылб.)
Мин эбитим буоллар аныгы саа күүһүн-уоҕун мөлтөтүөм этэ. Алдьархайдаах алдьатыылаах саа аптамаат диэн үөдүйдэ. Ону ончу бобуохха наада. Далан
2. кэпс. Сүрдээх, наһаа, дьикти. ☉ Ужасный, бешеный; бедовый, отчаянный
Уол эбэтэ алдьархайдаах эмээхсин, айдаанынан дьахталлары аймыыр киһи буолуо. Амма Аччыгыйа
Семен Степанович дуо? Бэрт бөҕө буоллаҕа дии. Алдьархайдаах үлэһит киһи. «Кыым»
Сергеев алдьархайдаах айдааны тардыаҕа. М. Доҕордуурап
Үһүс кылаас киһитэ Үстүүн Нахов дьэ биирдэ Алдьархайдаах түлэй түүн Арай туран түүл түһүүр. Р. Баҕатаайыскай