густая поросль.

молодая поросль тальника.

лес, лесная чаща || лесной; иһирик ойуур густая лесная поросль; ыт мунна баппат ойуура дремучая чаща, чащоба (букв. чащоба, куда собака морды не просунет); ойуур хаһаайыстыбата лесное хозяйство.

аат. Саҥа үүнэн эрэр талах. ☉ Молодая поросль, молодняк тальника
Төһөлөөх арыылар, төһөлөөх киэҥ кытыл сайылыктара, ходуһалара ньыраайыкка талахха, дулҕаҕа былдьатан, сыыска-лаҥхаҕа баттатан сытара буолуой? С. Васильев. Тэҥн. ньирээйик

аат., поэт. Кэрээнэ, харса-хабыра суох өлөрүү. ☉ Беспощадное истребление кого-л., побоище
Туманнаан ааспыт сэриигэ Аҕалара Берлиҥҥэ — Иирэр дьаҕыл кэйгэлгэ Охтубута эмискэ. Р. Баҕатаайыскай
Ол кыргыс кэмэ ыраатта Оттон бу маннык хааннаах кэйгэл Өтөрүнэн иһиллэ илигэ. ИСТКТ
◊ Кэйгэл титирик мас — үүнэн иһэр эдэр титирик ойуур. ☉ Молодая лиственничная поросль
Кэмэ биллибэт кэйгэл титирик мастара Кэккэлэһэ үүммүттэр. Суорун Омоллоон

иһик бадылҕах эргэр., фольк.- туундараҕа бадараан сиргэ үүнэр хоп-хойуу кыра ыарҕа (киһи кыайан барбат бадарааннаах сирин быһыытынан үксүгэр өйдөнөр). ☉ Мелкая густая тальниковая поросль в заболоченной тундре (обычно понимается как непроходимая грязь, топь)
Ол баран истэҕинэ - ооҕуй оҕус бадараанныыр иһик бадылҕах өлүү кута бадараанын үрдүнэн көтөн истэҕинэ - Ап чарай оҕуур быатынан сөрүүү тардан ылан иһик бадылҕах бадарааҥҥа түһэрбитэ. Ньургун Боотур
Сүрдээх өр сүүрэн, ооҕуй бадараанныыр иһик бадылҕахтарын илдьи кэһэн туораан, кэлин уһугар тыҥатын күүгэнэ баранан, аҕылыы-көбүөхтүү олордо. Д. Апросимов
Биһиэхэ олус бадарааннаах сири «ооҕуй оҕус бадараанныыр иһик бадылҕаҕа» дииллэр. КНЗ СПДьНь

1. аат. Үрдүк, көнө иирэ талах хойуутук үүммүт сирэ (үксүн кумах сиргэ, өрүс арыыларыгар баар). ☉ Молодая поросль тальника, густо растущая на наносных песках
   Өлүөнэ өрүс кылыкына талаҕыттан битэмииннээх мээккэни «АВМ» агрегатынан бэлэмнээһин быраактыката биһиги сопхуоска 1977 сыллаахтан олохтоммута. СӨА
   Дэриэбинэ олохтоохторо кытыл кылыкынатын мастаан оттоору кэрдэн кэбиһэн иэдээҥҥэ түбэспиттэрэ. «Кыым»
2. даҕ. суолт. Көбүс-көнө, синньигэс, уһун. ☉ Прямой, стройный, тонкий, длинный
   Лааҕыр тула өттө синньигэс кылыкына мастардаах сэндэҥэ тыа буолан, балачча ыраахха диэри көстөрө. Д. Таас
   Уһун кылыкына оттор сарсыардааҥҥы сиккиэр тыалтан хамсаан, киһи билбэт тылынан тугу эрэ кэпсэтэн, сипсиһэн, суугунаһа тураллар. Г. Колесов. Тоҥуу хаары оймуу сылдьан, хороччу тоҥмут кылыкына титириктэри тоһута тыыттылар, быһыта сыстылар. А. Федоров
   ср. др.-тюрк. хаҕыл ‘ивовая ветвь; ивовый прут, розга’

1. даҕ.
2. Улаата илик синньигэс, иинэҕэс (хол., мас). ☉ Молодой, тонкий, упругий (напр., о дереве)
   Сып-сырдык чээлэй күөх мутукча сандаҕыра наҕарбыт, ньирээйи сирэм тырымнаабыт, сэбирдэх илибирээбит. П. Ойуунускай
   Ньирээйи хахыйах бөлкөйө мэһэйдээн, бочугурас эрэйдээх миигин өйдөөн көрбөтөх быһыылаах. Болот Боотур
   Тэбис тэҥҥэ ойуур иһиттэн часкыйар саҥа аймана түһэр да, ньирээйи ойууру тоҕо силэйэн, тыһы эһэ ойон тахсар. М. Чооруоһап
3. кэпс. Ырыган, дьүдьэх, көтөх (хол., сүөһү). ☉ Худой, ослабленный, худосочный (о скотине). Кыһыны арыычча туораабыт ньирээйи торбостору сайыҥҥы мэччирэҥҥэ ыыталаатылар
   □ Ыстаадабыт табатын үксэ сайыҥҥы ыйдарга өлө сыһан баран өрүттүбүт бодоҥнор, ньирээйилэр. А. Кривошапкин (тылб.)
4. аат суолт. Саҥа быган эрэр үүнээйи (хол., от-мас). ☉ Росток, поросль (о растительности)
   Онтон аллара …… хойуу тэтиҥнээх чараҥнар силигилииллэр, ол салгыытыгар сэндэҥэ ньирээйини кырыйа маардар субуллар сирдэригэр дьороҕор сотолоох тайахтар кыһалҕата суох хаамсаллар. А. Кривошапкин (тылб.). Тэҥн. ньыраайы

аат.
1. Күһүҥҥү көтөн эрэр кус оҕото. ☉ Молодая осенняя утка (уже летающая или начинающая летать)
Көбүөхтэс көччөхтөөх, Барылас бараахтаах, Бырылас былдьырыыттаах, Дойҕохтуур лоокууттаах, Үөхсэр чөкчөҥөлөөх, Өһүргэс үгүрүөлээх [дойду эбит]. Күннүк Уурастыырап
Күөл уута долгуннурда, Үөр көччөх кэлэн түстэ. Баал Хабырыыс
Кэлбит кус-хаас көччөхтөрүн көтүтэн айаҥҥа хомуммуттара ыраатта. П. Филиппов
2. көсп. Олоххо, үлэҕэ саҥа киирэр эдэр оҕо киһи (дьон). ☉ Молодая поросль, только вступающая во взрослую жизнь (о людях)
Күммүт сирин көччөхтөрө, Күндү көмүс чыычаахтарбыт, Эһиги ыал, дьон буолан, Иэримэ дьиэни тэриниҥ! Суорун Омоллоон
Мин көмүс көччөхтөрбүн сүтэрэммин, Өстөөххө уоттаахтык абарбытым. Эллэй
♦ Көччөх буолан көт — төрөппүттэриҥ дьиэлэриттэн, көрүүлэриттэн, бүөбэйдэриттэн арахсан, олох суолугар үктэн. ☉ Вступить в самостоятельную жизнь, покинуть родительский дом, выйти изпод опеки родителей
Үгүс сыллар аастылар Көччөх буолан көппүттэн, Көрдүм онтон Киэҥ аан дойду кэрэтин. С. Данилов
Хас биирбит олоҕун суола Атын атынын көөрпүт, Көччөх буолан көппүппүт. И. Эртюков. Көччөх гынан көтүт — бүөбэйдээн, улаатыннаран, олох суолугар атаар (ыччаты — үксүгэр төрөппүттэр тустарынан). ☉ Вырастить, выпестовать, поднять, поставить на ноги (ребенка)
Кэлиҥ даа, көччөх гынан көтүппүт Күүстээх-уохтаах уолаттарым. И. Егоров
Кини [эбэм] миигин адьас аччыгый эрдэхпиттэн оҕолообут, көмүс-ньээкэ уйабыттан көччөх гынан көтүппүт күн сиригэр күндү киһим. А. Кривошапкин (тылб.)