int. Hello! [<Russ привет ]

привет, приветствие || приветственный; эҕэрдэ тыл приветственное слово; эҕэрдэтэ тиэрт передай ему привет; эҕэрдэтэ тут прими от него привет.

прям., перен. пламенный; төлөннөөх уот жаркое пламя (букв. пламенный огонь); төлөннөөх эҕэрдэ пламенный привет; төлөннөөх тыллар пламенные речи.

несов. 1. (приветствовать поклоном) тоҥхолдьуй; бокулуоннаа; 2. кому, перед кем (униженно просить) үҥк, сүгүрүй; 3. (передавать привет) бокулуоннаа, эҕэрдэлээ.

с. 1. (культ) сүгүрүйүү, үҥүү; 2. (преклонение) сүгүрүйүү. поклониться сов. кому-чему 1. (приветствовать поклоном) бокулуоннаа, эҕэрдэлээ, тоҥхой; 2. (передать привет) бокулуонна ыыт, эҕэрдэтэ ыыт; 3. уст. (попросить) көрдөс.

м. (приветствие, привет) бокулуон, эҕэрдэ; передать поклон кому-л. кимиэхэ эмэ бокулуонна тириэрт; # земной поклон рел. бокулуоннаа; идти на поклон көрдөһө бар; он на поклон ни к кому не пойдёт кини кимтэн да көрдөһө барыа суоҕа.

мест. м. (ваша ж., ваше с, ваши мн.) 1. эһиги, эһиэнэ; эн, эйиэнэ (вежливая форма); ваш друг эһиги доҕоргут; эн доҕоруҥ; 2. в знач. сущ. ваше с. эһиэнэ; эйиэнэ; ваше я положил здесь эһиэнин мин манна уурбутум; вашего мне не нужно эйиэнэ миэхэ наадата суох; 3. в знач. сущ. ваши мн. разг эһиэннэрэ, эһиги дьоҥҥут; эйиэннэрэ, эн дьонуҥ; привет вашим дьоҥҥор эҕэрдэ.

прил. 1. итии; горячая пища итии ас; 2. перен. (пылкий, пламенный) итии, уоттаах; горячее желание учиться үөрэнэргэ уоттаах баҕа; горячий привет итии эҕэрдэ; 3. перен. (вспыльчивый) ыгым; у него горячий характер кини ыгым характердаах; # горячая пора ыгылҕан кэм, былдьаһыктаах кэм; горячая лошадь ахсым ат; по горячим следам итиитинэ, тута баттаһан; под горячую руку; кыыһырбыт кэмигэр (тубэс); горячая обработка металлов металы ититэн умнааһын.

сыһ. Кытаанахтык ыга тутар, күүскэ бобо ылар гына. ☉ Туго (напр., завязать), крепко-накрепко (напр., прижать). Ыбылы тардан баай
□ Тохороон Сыллайы икки быччыҥыттан ыбылы харбаан ылан, төлө анньан кэбистэ. Амма Аччыгыйа
Дар уҥуох түөһүгэр оҕотун ыбылы кууһан олорон, Өлөөнө ытыыр икки ынчыктыыр икки ардынан төлө биэрэр. Н. Якутскай
«Привет, атаас!», — диэн кэбиниэт иһэ доргуйуоҕунан көөҕүнээтэ уонна ытарчалыы ыбылы тутан дорооболосто. Н. Лугинов

1. аат. Кимиэхэ эмэ тус бэйэ үчүгэй сыһыанын, үтүө баҕа санааны уо. д. а. этии. ☉ Обращенное к кому-л. выражение чувства личной приязни, доброго пожелания и т. п., приветствие
   Эҕэрдэм эйиэхэ, туйгун кыыс Өрүүчэ! П. Ойуунускай
   Эҕэрдэлэр кэннилэриттэн А.Е. Кулаковскай харда тылы нууччалыы эппитэ. Суорун Омоллоон
   Эмиэ эҕэрдэ, хаһыытаһыы буолла. Амма Аччыгыйа
2. саҥа алл. Кимниин эмэ көрүстэххэ дорооболоһор тыл. ☉ Здравствуй, привет (приветствие при встрече)
   Эйэҕэс кыыс оҕо Эҥээркэй: «Эҕэрдэ!» — диир тыла Этэртэн эриэккэс, Саныыртан сайаҕас Поэма тылынан иһиллэр. С. Данилов
   Күндү Александр Николаевич, эҕэрдэ! М. Доҕордуурап
   Коля, эҕэрдэ! Эн иннигэр ыар буруйдаах Лиза суруйар. И. Федосеев. «Эҕэрдэ, кэрэчээн», — диэн таба кинини [ньиэрпэни] тохтотор. Эвен фольк.
3. даҕ. суолт. Үтүөнү баҕарар, үчүгэй сыһыаны көрдөрөр. ☉ Приветственный
   [Байкал] Биитэр мин кэлбиппин билэҥҥин, Үлүскэн үөрүүнү үөрэҥҥин, Эппэйэ-мэҥийэ тыынаҕыан, Эҕэрдэ ырыаны ыллыыгыан? Эллэй
   Онно эҕэрдэ тыллар этилиннилэр. Бэс Дьарааһын
   Үбүлээргэ элбэх эҕэрдэ аадырыстар туттарылыннылар. «Кыым»
   ср. тюрк. эҥ ‘заря’, др.-тюрк. эртэ ‘рано, ранняя’