II прил. (разбитый на куски) хайытыллыбыт, хайдыбыт; кыраламмыт, кө-йүллүбүт, тойуллубут.

раздроблённый 1. прич. от раздробить; 2. прил. (разбитый) үлтүркэй, үлтүрүйбүт; 3. прил. (разъединённый) бытархай, араарыллыбыт; раздробленные крестьянские хозяйства бытархай бааһынай хаһаайыстыбалара.

раздробленный, измельчённый, раскрошенный, разбитый на мелкие части || мелкий осколок, обломок; үлтүркэй таас мелко раздробленный камень; саахар үлтүркэйэ мелкие кусочки сахара (колотого).

1. прич. от бить 2, 3, 12; 2. прил. (убитый) өлбүт, киһи өлөрбүт; битая птица ©лбүт котер; 3. прил. (разбитый) үлтүрүйбүт, алдьаммыт; битое стекло үлтүрүйбүт естүөкү-лэ; # битые сливки күөрчэх; битый часустар чаас, тоҥ күөс быстыҥа.

даҕ. Онон-манан алдьаммыт-кээһэммит, олус эргэрбит. ☉ Разбитый, ветхий, старый
Сөдүөччүйэ Талбаттан уу баһан тахсан, хампархай чаанньыгын уокка уурда. Амма Аччыгыйа
Титиикпит хаарбах, хампархай, Тиэргэммит баһаам бадараан. Ф. Софронов
Биирдэ өйдөөтөхпүнэ, түүн үөһэ хайа эрэ нууччалардыын булсан, хампархай массыыналарыгар тиэллэ сылдьар этим. ССС ОББ

страд. от кумалаа = 1) превращаться, быть превращенным в обломки, быть разбитым; 2) быть мятым, измятым; кумаламмыт орон измятая постель.

туохт.
1. Туохтан эмэ өҥҥүн сүтэрэн боруор, күлүгүр. ☉ Потерять свой блеск, цвет, окраску, загрязниться
Муус түннүктэр кырыаран көлбөҕүрбүттэрэ. Н. Түгүнүүрэп
Сабыс-саҥа көстүүмэ быылы бүрүммүккэ дылы көлбөҕүрэн көһүннэ. С. Федотов
Күн киэһэрэн, халлаан оройо көлбөҕүрдэ. Н. Борисов
2. Санааҕа ылларан, хараастан саппаҕыр. ☉ Иметь разбитый, кислый, унылый вид (от печали, переживания и т. п.)
Ыалдьааччы санаата түһэн, сирэйин саба туттан олорор буолар. Ол киһи илиитин сирэйиттэн араара тардаат …… «Ээ, көлбөҕүрүмэ, доҕор!» — диир. Киһи сэргэхсийэ охсон, мичээрдии хаалар. Амма Аччыгыйа
Күтүөт киһи көстөн кэллэ, Көрүҥэ көлбөҕүрбүт курдук, Ньуура курутуйбут курдук. С. Зверев
Ыарыытыттан сымыһаҕын быһа ытыран, көлбөҕүрэн олордо. И. Данилов
3. көсп. Уруккугунааҕар мөлтөө-ахсаа. ☉ Становиться слабее, ослабевать; сдавать
Кыыдааннаах кыһыҥҥа кини көмүс чуораан күөмэйэ, көлбөҕүрүөхтээҕэр, өссө ордук ыраастыйа лыҥкынаабыт быһыылаах. Амма Аччыгыйа
Сааһын тухары үлэҕэ умса көлүллүбүт киһи көлбөҕүрэн хаалар. Болот Боотур
Күдэн былыт көлдьүнүгэр Күүспүн өһүлтэрэн, Көлбөҕүрүөм диэбэтэҕим. П. Ядрихинскай

1) изорваться, изодраться; износиться (вконец); тангапа илбирийбит этэ одежда его была изорвана; 2) сваляться, висеть клочьями (о шерсти на животном); илбирийбит түүлээх ыт собака со свалявшейся шерстью # этим (или эт-этим , этим-хааным ) илбирийдэ я чувствую сильную физическую усталость, я чувствую себя разбитым.

туохт.
1. Самыырдаа. ☉ Идти, лить (о дожде); дождить
Ардахтаабытыгар хахха оҥостон олорбут сыгынаҕар эпсэри сыстан, бириһиэн сонун үрдүнэн бүрүнэ тардыммыта. СП ҮД
Олуур халлаан ардахтыаҕа куйааска Охсон, мунньан — хомуйбахтаан хаалыахха. А. Абаҕыыныскай
Сайдар араас буолаллар, Араастык арыллаллар; Арыт алыс кураанныыллар, Арыт алыс ардахтыыллар. С. Данилов
2. Куһаҕан күн-дьыл буоларын билэн ыарый, мөлтөө, хам баттата сылдьар курдук туруктан (киһи туһунан). ☉ Недомогать, прихворнуть, предчувствуя ненастную погоду; быть в подавленном состоянии (о человеке). Сэмэн ардахтаан нэһиилэ сылдьар
□ [Иван Петрович] сатаан бардаҕына «ардахтаан» этэ-сиинэ бүтүннүү ньамньыраата, араас дьарҕата, ангината көбөн иэдэттэ. Н. Лугинов
3. Ардаҕы, куһаҕан күнү-дьылы билгэлээн уратытык быһыылан (сорох кыыл, көтөр туһунан). ☉ Вести себя необычно, предчувствуя дождь, ненастную погоду (о нек-рых птицах и животных). Элиэ ардахтаабыт — маска олорон эрэ кистиир
□ Тыа саҕатыгар, хаппыт тиит мутугар тураах көтөн кэлэн олордо уонна өр соҕус кынатын түүтүн оҥостон сахсынан баран, «Харра-раах хар харра-раах!» — диэн ардахтаан хааҕырҕаата. Н. Якутскай
4. Көҕөрүмтүйэн көһүн, өлбөөр, болоор (самыыр түһүөн иннинэ сорох туттар тэриллэр өҥнөрө уларыйарын туһунан). ☉ Тускнеть, блекнуть (об изменении светового тона некоторых предметов перед дождем). Хотуур ардахтаабыт. От охсор массыына хотуурун быһаҕа ардахтаабыт
♦ Ардахтаабыт тураах курдук — улаханнык санаарҕаабыт, сирэйэ-хараҕа саппаҕырбыт көрүҥнэммиттии. ☉ Иметь печальный, разбитый вид
Петькабыт бастаан утаа санаата түһэн, ардахтаабыт тураах курдук турулуччу көрөн олорбохтоон баран, кэнникинэн көнньүөрэн, тэҥҥэ ыллаһан-туойсан барда. В. Ойуурускай
Дьоннор сирэйдэрэ-харахтара салбаҕырбыт көрүҥнээхтэр, хайдах эрэ сэниэтэ суохтук, ардахтаабыт тураах курдук салбыҥнаһаллар. Г. Угаров

1) приходить в негодность, превращаться в лохмотья (об одежде, сети и т. п.); илим илдьирийбит сеть превратилась в лохмотья; илдьирийбит таҥастаах одетый в лохмотья; 2) развариваться; туйах илдьирийбит говяжьи ножки (для холодца) разварились # этим (или этим-хааным ) илдьирийдэ я смертельно устал, измучился, я чувствую себя совершенно разбитым.