I пар; итии паар горячий пар; уу паара водяной пар.
II с.-х. пар; хара паар чёрный пар; эрдэтээҕи паар ранний пар.

I имеющий пар; с ... паром; паардаах баанньык парная баня.
II с.-х. имеющий пар, с... паром; эрдэтээҕи паардаах колхоз колхоз, имеющий поля под ранним паром.

ранний; эрдэтээҕи ыһыы ранний сев.

эргитэн ыһыы (4-10 тэн соҕус балаһаларга (хонууларга) үллэһиллибит бааһынаҕа үүнээ-йи хас да көрүҥнэрин сылын аайы утүү-субуу ба-лаһаларынан сыҕарыта сылдьан ыһыы (олордуу) уонна ол иһигэр биирдилээн балаһалары кэмиттэн кэмигэр уочара-тынан сынньата-сынньата сири туһаныы наукаҕа оло-ҕурбут ньымата. Э. ы. сайын устата сынньатыллар балаһатын ыраас паар (чистый пар) дэнэр. Ыраас паар бааһынатын, үүнээйи ыспат эрээри, ол саас хоруттахха эрдэтээҕи (ранний пар), отгон сайын эбэтэр күһүн тиэрдэххэ хойукку паар (черный пар) дииллэр.)

с.-х. 1) пахать под пар, поднимать пар; 2) паровать, оставлять под пар.

довольно рано, рановато || довольно ранний.

1) ранний, встающий рано; 2) приходящий рано.

I
аат.
1. Уу итийиититтэн үөскүүр гаас. ☉ Пар (газ, образующийся при нагревании воды)
Сылабаартан икки утах итии паар өрө дьурулаан таҕыста. Амма Аччыгыйа
Паарынан тыыммахтаан, күн орто Паровоз айманан аттанна. Күннүк Уурастыырап
Чаанньык хаппаҕа өрө талыгырайа түстэ, тумса үп-үрүҥ паарынан өрө чуһуурда. Н. Заболоцкай
2. Салгыҥҥа көтө сылдьар кып-кыра уу хааппылалара мустубуттара. ☉ Пар (скопление мельчайших капелек воды — напр., туман над озером)
Дьүүктэ буолан тахсар туустаах уу алары толороро уонна сотору паар буолан көтөрө. И. Данилов
Сир ыксатынааҕы салгыҥҥа быыл, хоруо кыырпахтара, уу паара булкуһа сылдьар буолаллар. МНА ФГ
Күөлтэн уу сиигэ паар буолан үллэн олордо. Я. Козак (тылб.)
3. Элэктэриичэстибэ иннинээҕи бырамыысыланнаһы, олоҕу хамсатар, сайыннарар күүс, эниэргийэ. ☉ Предшественница электрической энергии, паровая энергия
Паар күүһүнэн, массыына күүһүнэн, элэктэриичэстибэ күүһүнэн тугу тулутуохпутуй? П. Ойуунускай
Ааспыт үйэҕэ аан дойдуну тиэрэ эргиппит паар баһылааһына бүттэ; паар оннугар быдан ордук өрөбөлүүссүйүөннэй күүс — элэктэриичэстибэ кэлиэҕэ. ЛВ МТА
II
аат., т.-х. Сыыс отун тохтотоору уонна өҥсүтээри хорутан баран тугу да ыспакка сайылатар бааһына. ☉ Поле, оставленное на одно лето незасеянным, пар
Уҥуор хайа эрэ бааһынаттан паарга сылдьар тыраахтар тыаһа бүтэҥитик ньириһийэн иһилиннэ. В. Яковлев
Саха сирин кураан усулуобуйатыгар паар диэн сиргэ сииги мунньуу биир бастыҥ, бэрэбиэркэлэммит суола буолар. П. Егоров
Оройуон хаһаайыстыбаларыгар хадьымалы көтөҕүү, паары таҥастааһын, бааһыналарга уоҕурдууну киллэрии …… дьаһаллара адьас мөлтөхтүк ыытыллаллар. «Кыым»
◊ Хара паар — сыыс отунан саба бүрүллүбэтэх ыраас паар. ☉ Чёрный пар
Хара паарынан эргитиллибит дьылыгар сибиэһэй ноһуому дэлэлээҕи таһыллыбатаҕа, кыһыныгар үс төгүл хаары типтэриллибитэ. М. Доҕордуурап. Ыраас паар — сайын устата туох да ыһыллыбатах паардаммыт сир. ☉ Земля под паром, чистый пар
Үс хонуулаах севообороппут үстэн биирэ ыраас паар. Ыраас паары бэс ыйын бастакы аҥаарыгар уон аҕыс-сүүрбэ сэнтимиэтир дириҥинэн тиэрэрдээх булуугунан хорутабыт. С. Окоёмов
Кэлиҥҥи сылларга ыраас паар, сүөһү аһылыгар аналлаах ыһыылар ылар ирээттэрэ улаатта. ПНП ТКҮүҮ. Эрдэтээҕи паар — эрдэ бэлэмнэнэр паар. ☉ Ранний пар
Эрдэтээҕи паары хорутууга тиэтэйиэххэ. «Кыым»

прил. уст. таҥараһыт (миэрэ ыйааҕын ту ту пар киһи).

нареч. см. раньше.