разд.-кратн. рявкать, порявкивать; рычать.

разд.-кратн. от ыр = 1) рявкать; рычать; ыттыы ырдырҕаа = рычать по-собачьи; 2) перен. сердито покрикивать на кого-л.

1) рычать, реветь; 2) лаять; ыт үрэн баргыйда собака громко залаяла.

1) громко кричать, вопить; хаһыыра ис = идти и громко кричать; ср. хапыытаа= ; 2) реветь; рычать; бааһырбыт эһэ хаһыырда раненый медведь заревел.

тыаһы үт. туохт. Кыыһыран, киҥнээхтик хаһыытаа, көбүөлээ. ☉ Грубо, зло кричать, покрикивать на кого-л., рявкать, рычать
«Чэ, чэ, хааман ис, хата, саа луоһунан сырбатаайабын!» — диэн хомбуойдааччы ырдырҕаата. Н. Островскай (тылб.)
ср. каракалп. ырылдау ‘прорычать’

туохт.
1. Куттаан эбэтэр киҥнэнэн, тиистэргин килэтэн, «ыррр» диир курдук саҥаны таһаар (кыыллары этэргэ). ☉ Оскалившись, издавать громкие злобные, угрожающие звуки, рычать, ворчать (о зверях, животных)
Күлүгэр ырдьыгынаабыт ыкка дылы (өс ном.). Тыа быыһыгар Тыатааҕы ырдьыгыныырын кэриэтэ Тыраахтар тыаһа туолбут. С. Зверев
Кыылым ырдьыгыныы-ырдьыгыныы тохтоло суох часкыйар. Күрүлгэн
2. көсп., кэпс. Кыыһыран, кыйаханан саҥар, хаһыытаа. ☉ Раздражённо, зло, грубо выговаривать кому-л., кричать, рычать на кого-л.
Кыыһыран, ырдьыгынаан Кырдьаҕаспыт кэлбитэ. М. Ефимов
Били таһыттан киирбит саллаат мин таспар кэлэн, тугу эрэ ырдьыгыныы турар эбит. Г. Борисов
Хотунум кэрбээн барда, Кыбдьыгырыыр, ырдьыгыныыр. Н. Некрасов (тылб.)
♦ Ырдьыгыныыр ыт көр ыт II. Бу киһиҥ дьиэтээҕилэригэр олох ырдьыгыныыр ыт үһү
ср. алт. ыркыра ‘ворчать (о собаке)’

килбэй диэнтэн дьаһ
туһ. Доропуун оҕонньор испиири уулаан, остуол үрдүгэр килбэтэн кэбистэ. Н. Заболоцкай
Киирэн эрэр күн уота Күөлүм үрдүн килбэтэр. М. Тимофеев
♦ Аһыыгын килбэт — ырдьыгынаа, ытыраары суоһурҕан (ыт туһунан). ☉ Рычать, угрожающе скалиться (букв. обнажать клыки)
Эриэн ыт баара …… Аһыытын килбэтэн Ардьыгыныы түстэ. Т. Сметанин
[Ыт] иччилэригэр аһыытын килбэттэҕинэ, иэдэйээхтиэ буоллаҕа. И. Федосеев

тыаһы үт. туохт. Тыынаргар улахана суохтук көҕүс иһиттэн «кхыр-кхыр» диэн тыаһы таһаар (хол., киһи, ыт, куоска, эһэ эҥин туһунан). ☉ Хрипеть (о ком-л.), ворчать (о щенке), мурлыкать (о кошке), негромко рычать (о медведе)
[Хахай] кырыктаахтык кырдьыгынаан суоһурҕанна. Амма Аччыгыйа
Ороҥҥо куоска кырдьыгыныыр. Р. Баҕатаайыскай
[Кини] хаһыыта иһин түгэҕэр кырдьыгынаан, олох даҕаны иһиллибэт быһыылаах. С. Васильев

тыаһы үт. туохт. Туох эмэ (хол., уу) тохтоло суох кутуллар, тохтор курдук улахан тыаһын таһаар. ☉ Производить быстрым течением по камням непрерывное громкое журчание, бульканье
[Сүүрүк] өрт уотун курдук салыыр, субу даллаппытынан илдьэн, ол аллараа харылыы сытар сыҥаһа таастарга ньиччи охсоору хаайар. Н. Заболоцкай
Харылыы устар халҕаһа муус, кылыгырыы сүүрдэр сырдык уу, сайа охсор салгыннаах самаан саас. П. Филиппов
Арай Соргучаан эбэ хотун эрэ биир кэм тиэтэйэ-саарайа сүүрүгүрдэн харылыыр. «ХС»
ср. хак. харла ‘горланить, реветь; охрипнуть’, чув. харлат ‘рычать’

туохт.
1. Ыраахха диэри дуораһый, ыраата дуорайан иһилин. ☉ Гулко раздаваться, разноситься (о сильном звуке, голосе), греметь. Күөл диэки саа тыаһа сатараата
□ Тыраахтар мотуорун тыаһа сатарыы-сатарыы ньириһийэр. М. Доҕордуурап
Күүстээх охсууттан сир титирээтэҕин, хайаларга ой дуораана сатараатаҕын ахсын Миимээн мичээрдээн кэбиһэр. И. Данилов
Сайсары үрдүнэн сатарыыр оһуохай, Иһиллээҥ итиннэ Манчаары куолаһын. Эһиэкэй, оһуохай, Эһиэкэй, оһуохай! Т. Сметанин
△ Улахан тыастан доргуй, куугунаа (хол., салгыны, тыа үрдүн этэргэ). ☉ Задрожать, задребезжать, загудеть (напр., о воздухе, верхушках деревьев в лесу)
Абааһы уола …… икки куораан далай ытыһынан чарапчыланан көрдө да, уҥуоргу тыа баһа сатарыар диэри ыллыы турда. Саха фольк. Үлэлиир оҕолор ыллыыллар — Ырыаттан көй салгын сатарыыр. Күннүк Уурастыырап
Борохуот гудога чускуутаан, Халлаан көхсө дуораһыйда, Хайа баһа сатараан, Ньурба иэнэ уораһыйда. С. Васильев
2. көсп., поэт. Күүрэн-күүһүрэн тур, дохсун күүрээннэн. ☉ Проявиться в полную силу; разнестись, грянуть
Хара дьайы халбарыт, Хара ыты хампарыт! Уруй-тускул туругурдун, Айхал-талба сатараатын! С. Зверев
Үөрэх күүһэ өрөгөйдөөтө, Саргылаах саҥа сатараата. И. Чаҕылҕан
ср. хак. сатра ‘рычать; стрекотать; греметь’