аат. Туох эмэ бэрээдэги утаран кими эмэ кытта бары сыһыаны тохтотуу. ☉ Бойкот. Бойкуоттара хас да күн салҕанан барбыта. Бойкуокка төрүт аҕыйах киһи кыттыбыта

харгыстаа диэнтэн хай
аата. Сүөһү иитиитин харгыстааһына суох сайыннарыахпыт. М. Доҕордуурап
Тутуу үлэтэ бу курдук салҕанан бара туруон сатаммат. Харгыстааһыны, кыаһылааһыны утары охсуһуохха наада. В. Протодьяконов

аат. Сири хорутан оҥорооччу. ☉ Человек, который пашет землю, пахарь
Лоҥкууда хоту сиһигэр дүрбүөннээх үлэ салҕанан бара турда. Оттон өтөх сирдэри хорутааччылар үлэлэрэ эмиэ бэркэ барда. М. Доҕордуурап

даҕ.
1. Бүтэҥи тыастаах, күүрээннээх, тэтимнээх. ☉ С громким, гулким шумом; стремительный
Лоҥкууда хоту сиһигэр дүрбүөннээх үлэ салҕанан бара турда. М. Доҕордуурап
2. көсп. Аймалҕаннаах. ☉ Беспокойный
Ол дүрбүөннээх сылларга дьон кыанар, хотоойу өттүлэрэ дьиэлэригэр түптээн олорботохторо. Н. Босиков

аат. Өрүһүйэр көмө, быыһыыр кыах. ☉ Помощь, спасение
Халты туттаммын, Хааҥҥын тоҕоммун, Өрүһүлтэтэ суох Өлөн хаалаайаҥый? П. Ойуунускай
Сап саҕаттан салҕанан, Саха буойун өлбөтө — Өрүһүлтэ тиийэн кэлэн, Өрө тардан ылла! Күннүк Уурастыырап

1. салҕаа диэнтэн бэй., атын. туһ. Сатаммыт сап саҕаттан салҕанар (өс ном.). Сээкэйи иэс-күүс салҕанан кэрэдэхтээн сии сытаҥҥын оҕобун уолгар кырбатаҕын. Амма Аччыгыйа
   Хас оскуола, интэринээт дьиэтигэр иккилии-үстүү кылаас салҕанна. С. Васильев
   Саймаарар саас үлэттэн үлэнэн салҕанан күүдэпчилэнэн истэ. М. Доҕордуурап
2. Ордук үрдээри, үөһэ тиийээри туох эмэ үрдүгэр таҕыс. ☉ Вставать на что-л., чтобы стать выше, достать высоко. Олоппоско салҕан
   □ Хараҥа муннукка Харбыалаһан тиийэн, Таҥаска, дьааһыкка салҕанан Таҥара иннигэр Көмүстээх чүмэчини Күндээриччи уматта. С. Васильев
   Аттар көҕүстэрин онтон ыла кирилиэһинэн салҕана сылдьан сууйар буолтум. «ХС»
   ♦ Быста-быста салҕан — үгүс муҥур кыһалҕаны, мүччүргэни төлө түһэн тиийэн кэл, киһи буол. ☉ Выжить, преодолев серьёзные испытания и лишения
   Аны биирдэ дьүһүн кубулунан, Быста-быста салҕанан, Тимирэ-тимирэ күөрэйэн, Өлө-өлө тиллэн көрүөҕүҥ. Өксөкүлээх Өлөксөй
   Болот Уордаах Дьэкиимҥэ дьиэ кулута буолан бэрт өр олордо. Ол тухары кини хас төгүл өлө-өлө тиллибитин, быста-быста салҕаммытын бэйэтэ да билбэт. Н. Заболоцкай

салҕаа диэнтэн дьаһ
туһ. Кредитнэй табаарыстыбаттан уһун болдьоххо үп иэс салҕата, массыына көрдөтө Суку Ньукулайы улуус киинигэр ыыттылар. А. Бэрияк
«Дьэ, онтон?» — диэн харабыл начаалынньыга били сэһэни салҕатаары ыйытта. А. Сыромятникова

туохт., эргэр. Улугура салт, салҕан улук буол. ☉ Уставать от чего-л. до полного к нему безразличия
Орто дойду уһун олоҕуттан ончу салҕа-улуйа иликпин. ПЭК СЯЯ
[Тэбиэн] дьон көрөрүттэн-истэриттэн салҕанулуйан таах мээнэ көрүтэлиир. В. Гаврильева

1. аат. Туох эмэ ыраахха диэри уһаты тардыллыбыта эбэтэр бииртэн биир салҕанан барбыта. ☉ Что-л. вытянутое, растянутое в длину или расположенное в один ряд, тянущееся непрерывной вереницей
   Аттаах-сатыы дьон синньигэс субурҕата уһаатар-уһаан истэ. Амма Аччыгыйа
   Үөһэттэн сөмөлүөттэн көрдөххүнэ, күөх хайалар субурҕалара быстыахча быстыбакка, салҕаннар салҕанан бара тураллар. С. Тарасов
   Алаастар аайы кэбиһиилээх оттор кэчигирээбиттэрэ. Субурҕаттан быһа кэбиһэллэр. И. Федосеев
2. даҕ. суолт. Субуллаҕас уһун эбэтэр субуруччу салҕанан барар. ☉ Длинный, тянущийся вереницей, один за другим
   Үүнүүлээх баҕайы окко чугас-чугас кэккэлэһэ, биэс-алта уһун субурҕа күрүөлэри тардыбыттар. Күннүк Уурастыырап
   Хараҥаҕа дьүкээбил уота үс сырдык субурҕа уот быыс буолан тэлимниидьиримнии оонньуур. Н. Габышев
   Бу дойду ыраас халлаанын, тула көстөр субурҕа хайаларын кэлээт сонургуу, кэрэхсии көрбүтүм. «ХС»

туохт. Тугу эмэ олус уһуннук буоларыттан, уларыйбатыттан сөбүлээбэт, тулуйбат буол, хал буол. ☉ Терять интерес, охоту к чему-л. однообразному, наскучившему, приевшемуся. Олорортон салтым. Наар биир астан киһи салҕар
□ «Биһиги да күн сириттэн салҕа иликпит», — диэн саҥалар Сахаар кэннигэр эмиэ иһиллибиттэр. Амма Аччыгыйа
Маҥан Мааска Тэппэй курдук ону-маны билэ сатаабат, барытыттан кини хайыы-үйэҕэ салҕа охсубут. Далан
Балыгы күн аайы сиигин. Кыһан сииртэн киһи салгыбат. Н. Габышев
Күтүөт уһун кэпсэтииттэн салпыт, тэһийбэтэх курдук таһырдьа тахсан барда. М. Доҕордуурап
ср. др.-тюрк. йалх ‘испытывать отвращение’, халх. дьалха ‘быть усталым от чего-л. монотонного’