Якутские буквы:

Русский → Якутский

гусь, черная казарка

сущ
хардырҕас хаас

смородина

ж. I. (кустарник) моонньоҕон уга (чёрная); хаптаҕас уга (красная); 2. собир. (ягоды): чёрная смородина моонньоҕон; красная смородина хаптаҕас.

смородина красная

сущ
(мн. ч. нет)
хаптаҕас

смородина черная

сущ
(мн. ч. нет)
моонньоҕон

дятел черный

сущ
киргил

серебристо-черная лиса

прил
кырымахтаах хара саһыл

черный

прил
хара

чёрный

прил. 1. хара; чёрная краска хара кырааска; 2. (тёмный) хап-хара, хараҥа; наливали чай, чёрный как дёготь дьүөкэт курдук хап-хара чэйи куталлара; 3. (не главный) хара, кэтэх; чёрный ход хара аан; 4. (о труде и т. п.) хара, мара; чёрная работа хара үлэ, мара үлэ; 5. перен. (отрицательный, плохой) хараҥа, куһаҕан; 6. перен. (мрачный) хараҥа, ыар; чёрные мысли хараҥа санаалар; чёрные дни ыар күннэр; 7. перен. (преступный, злой) хараҥа, хара дьайдаах; чёрные силы реакции реакция хараҥа күүстэрэ; чёрное дело поджигателей войны сэриини күө-дьүтээччилэр хара дьайдаах дьыалалара; # чёрные металлы хара металлар; чёрная металлургия хара металлургия; чёрный пар с. х. хара паар; чёрный лес сэбирдэхтээх тыа; чёрная биржа хара биржа; на чёрный день быстарар күҥҥэр; чёрным по белому маҥаҥҥа харанан, сыалаах үтэһэнэн суруйбут курдук.

черный пар

хойукку паар (көр СЕВООБОРОТ.)


Еще переводы:

моонньоҕон

моонньоҕон (Якутский → Русский)

I шилохвость (вид дикой утки). моонньоҕон II чёрная смородина.

хаптаҕас

хаптаҕас (Якутский → Русский)

красная смородина.

мородьуна

мородьуна (Якутский → Якутский)

аат., түөлбэ. Моонньоҕон. Чёрная смородина
Бу хара хаптаҕастааҕар арыый курас соҕус амтаннаах, олус өлгөмнүк үүнэр хоту дойду мородьунатын, төһө да тиэтэйэн истэр, Кууһума ымсыыра көрдө. Тумарча
русск. смородина

дьордьомо

дьордьомо (Якутский → Якутский)

аат., түөлбэ. Моонньоҕон. Черная смородина
Отон аһы ордорбут, Сугун аска суудайбыт, Дьордьомо аска дьулуспут. Өксөкүлээх Өлөксөй
Моонньоҕоннор-дьордьомолор Моһуок бэрдэ оҕолор, Алҕас угу хамсатыам - Амсайбакка куоттарыам. П. Тобуруокап

кытарчы

кытарчы (Якутский → Русский)

нареч. докрасна, до красноты; хаптаҕас кытарчы буспут красная смородина поспела (букв. дошла до красноты).

хаптаҕастаа=

хаптаҕастаа= (Якутский → Русский)

собирать красную смородину

моонньоҕон

моонньоҕон (Якутский → Якутский)

I
аат. Уһун күөкэгэр ала моойдоох, суптугур кутуруктаах, көҕөннөөҕөр эрэ кыра, хатан-хатаннык быһыта баттаан саҥарар кураанах кус арааһа. Шилохвост (вид дикой у т к и )
Моонньоҕоттор маҥнай утаа сэрэхэчийбиттии, …… хорос гынан иһиллии сырыттылар, онтон устунан эрдийэн …… аһаан хабыгыратан бардылар. Софр. Данилов
Чугас баҕайы биир үөр моонньоҕон түстэ. Т. Сметанин
Үрдүнэн арыт чөккөйдөр, дэҥҥэ моонньоҕоттор кылыбыраһан ааһаллар. П. Аввакумов
ср. эвенк. мэйнэгэн ‘утка-шилохвост’
II
аат. Сиэнэр хара отонноох ыарҕатыҥы үүнээйи; ол үүнээйи отоно. Кустарник чёрной смородины; чёрная смородина
Хаптаҕас, моон ньоҕон, дөлүһүөн уга үүммүт. Амма Аччыгыйа
Таня …… ыаҕайатын толорон, ол үрдүгэр харааччы буспут моонньоҕону хортууһугар килэччи кутан дьонугар аҕалла. Дьүөгэ Ааныстыырап
[Отоннортон] саамай бастыҥнара моонньоҕон уонна дьэдьэн. «ХС»
ср. бур. мойһон ‘черёмуха’, казах., каракалп. мойыл, кирг. мойул ‘черёмуха’

чуорунай

чуорунай (Якутский → Русский)

чуорунай хара разг. очень чёрный, чёрный-пречёрный; чуорунай хара саһыл чёрная-пречёрная лисица.

кыһыл

кыһыл (Якутский → Русский)

красный, алый || краснота; кыһыл былаах красный флаг; уот кыһыл огненно-красный; хаан кыһыл алый # Кыһыл Армия Красная Армия; кыһыл көмүс золото; кыһыл оҕо младенец, новорождённый; кыһыл отон брусника; кыһыл саһыл лиса-огнёвка; кыһыл талах краснотал; кыһыл тыл пустословие; кыһыл хаптаҕас красная смородина; кыһыл харах см. кыһыытай .

уохта

уохта (Якутский → Якутский)

аат. Саха сирин өрүстэрин кытылларынан, хочолорунан үүнэр моонньоҕоҥҥо маарынныыр, хараҥа күөх бөдөҥ сиэнэр отонноох ыарҕатыҥы үүнээйи, ол үүнээйи отоно. Смородина-дикуша, охта, алданский виноград
Мин уохта үүммүт угун батыһан, улам симилэххэ киирэн испитим. Далан
Уохта Лена, Алдан, Бүлүү, Дьааҥы өрүстэр хочолорунан уонна кинилэр салааларынан үүнэр. МАА ССКОЭҮү
Ыраах үрэхтэр эмпэ кытылларын үрдүгэр сугун, уохта сиҥнэр гына үүммүтэ. ЖЕ ИОК