туһунан, атын; соҕотохсуй, уһулуччу буол

нареч. соҕотоҕун, соҕотохсуйбут-туу, соҕотохсуйа.

соҕотохсуй диэнтэн хай
аата. Сүрэх соҕотохсуйуута — ынырык дьыала, өй-санаа соҕотохсуйуута куһаҕан. И. Гоголев
Түөһүн иһигэр чуҥкуйуу, соҕотохсуйуу, сүрэх-быар ыарыыта аалар. «ХС»
Дьиҥнээх соҕотохсуйуу диэни мин төрүт билбэт эбиппин. Ч. Айтматов (тылб.)

сыһ. Соҕотохсуйан, санаарҕаан. ☉ Уныло, тоскливо
Арай тараҕай хайа эрэ …… соҕотоҕун чуҥкуктук суодуйан күлүгүрэр. П. Аввакумов

соҕотохсуй диэнтэн дьаһ
туһ. «Ийэҕитин кытаатан көрүҥ-истиҥ, соҕотохсутумаҥ» — диэн кини эдьиийдэригэр уонна бырааттарыгар өрүү санатара. ОВИЛТ

с. соҕотохсуйуу, соҕотох буолуу; жить в одиночестве соҕотохсуйан олор.

туохт. Соҕотохсуйан чуҥкуй, тэбиэһир. ☉ Скучать, капризничать от одиночества
Тоҕо мөҕөрө буолуой, аччыктаан дуо? Эчи суох, соҕотохпун диэн, курааһыйар буоллаҕа дии. Н. Заболоцкай

кымньыылаа диэнтэн төхт
көрүҥ. Айталыына суоҕуна хайдах эрэ соҕотохсуйа, тулаайахсыйа түһэбин. Баарыгар үөрэхпититтэн сылтаан дэҥҥэ кыыһырдаҕына, сорох-сорохпутун дьэ тылынан кымньыылаталыыр. «ХС»

туохт. Ханна эмэ сылдьан соҕотохсуйа санаама, чуҥкуйума. ☉ Не скучать, не чувствовать себя одиноким
Кириһээн соҕотоҕун хаалан баран, тэһийбэккэ, аттынан ааспыт киһиттэн барытыттан ону-маны ыйыталаһар. Амма Аччыгыйа
Маайа улаатан истэҕин ахсын соҕотохсуйан, дьиэтигэр улам тэһийбэт буолан барбыта. Н. Якутскай
Сэттэ уончатыгар куоракка биир хостоох кыбартыыра ылан биэрбиттэрэ, онно тэһийэн олорботоҕо. ПНИ АДХ
ср. монг. тэсэх ‘терпеть, сносить; переносить, выносить’, тюрк. тэз, төз ‘терпеть, ожидать’

туорхаһый I диэнтэн хай
аата. Соҕотохсуйан туорхаһыйыы курас иэйиитигэр куустаран иһэн, дьахтар эмискэ холурдук ойон турда. Софр. Данилов
Мин …… тута дьэгдьийэ түстүм, туорхаһыйыым ханна да суох буолла. С. Данилов