фольк. старуха-скотница в эпосе олонхо.

см. уйадый= 2; эмээхсин уйарҕаата старуха расчувствовалась.

1) старуха, старая женщина; 2) разг. жена, супруга.

Пекарский:
(от матай =)
выпячиваться, маталдьыйар эмээхсин с выпяченной грудью старуха

корыстный, корыстолюбивый; харбас эмээхсин жадная старуха # тыык тыыҥҥа харбас забота о самосохранении.

нареч. сгорбившись, согнувшись; съёжившись; эмээхсин нөкчөччү кырдьыбыт старуха от старости вся съёжилась; нөкчөччү туттан куоттулар они бежали пригнувшись.

1) ослабевать, опускаться; ыҥыыр холуна холбураабыт подпруги седла ослабли; 2) перен. худеть, тощать; слабеть; эмээхсин холбураабыт старуха исхудала.

I ж. 1. (бабушка) эбэ, эбэ эмээхсин; 2. прост, (старуха) эмээхсин; # повивальная бабка уст. оҕо көтөҕөөччү (эмээхсин).
II ж. 1. (надкопытный сустав) бэрбээкэй; 2. (игральная кость) баапкы; игра в бабки баапкы оонньуута.

аат., үөхс. Олус киҥнээх, тыллаах, куһаҕан санаалаах дьахтар, эмээхсин. ☉ Сварливая, злая женщина, старуха, злюка, баба-яга
Бу туох хара сордоох эмээхсинэ түбүлээтиҥ, эн соруйан мин сорбор айыллыбыт дьэгэбааба быһыылааххын! Тахса оҕус! С. Ефремов

аат. Соһуччу саҥаны, тыаһы, хамсаныыны үтүктэ охсор ньиэрбэ ыарыһах киһи (үксүгэр эмээхсин). ☉ Больной человек (обычно старуха), страдающий имеряченьем, эхоламией
Онтон ыла уол сүрэх ыарыы, соторусотору бопторон уҥар, туох да дэҥи истибэт өмүрэх буолар. Болот Боотур
Ойууннартан ураты көннөрү мэнэриктэр, өмүрэхтэр, ичээннэр, көрбүөччүлэр, түүллээхтэр-биттээхтэр тобус-толорулар. И. Гоголев
△ Соһуйумтуо киһи, күүскэ соһуйар киһи. ☉ Человек, склонный пугаться. Кырдьар сааспар өмүрэх буоллум