уст. старшина (дореволюционное родовое выборное лицо, помощник наслёжного князька).

м. боцман (палуба командатын старшината).

сыһ., кэпс. Араастаан мунньаҥныы, иэҕиллэ, эриллэ (хаамп, тутун). ☉ Всячески извиваясь, изгибаясь, кривляясь (держаться, ходить)
Соноҕоһун курдук, суол икки өттүнэн иэмэх-аамах үктэнэн, тэмтэрийэ сылдьар. С. Никифоров
Старшина уоһун сиргэммиттии иэмэх-аамах туттар. «ХС»

түҥэт диэнтэн төхт
көрүҥ. Сири дьон ахсаанынан түҥэтэлээн биэртэлиэххэ. Амма Аччыгыйа
Хонооһой табаарын аны күһүн туттарар эккэ, арыыга түҥэтэлээн кэбиһэр. Улдьаа Харалы
Ити икки ардыгар старшина кэлэн саҥа ис таҥаһы түҥэтэлээтэ. «ХС»

I
аат. Олус уһуна суох устуруустаммыт синньигэс хаптаһын. ☉ Небольшая гладкая дощечка, планка. Былааҥкаларынан оҥоһуллубут стенд. Кытыытыгар былааҥка саайыахха
II
аат. Тиэкис сороҕо бэчээттэммит, атын өттө толоруллуохтаах лиис кумааҕы. ☉ Бланк
Дьиэлээх киһи, эмиэ түгэх хоско киирэн, былааҥкаҕа суруллубут тэлэгирээмэни таһаарда. И. Никифоров
Старшина остуолун дьааһыгыттан бэлэм былааҥканы ылан толордо уонна Сэмэҥҥэ илии баттатта. Н. Якутскай

I
куллугураа диэнтэн холб. туһ. Куртуйахтар ах баран, тохтуу түһэн ылаат, …… эбии сэтэрээбиттии чууһурҕаһа, куллугураһа түстүлэр. Р. Кулаковскай
Волость старшината …… куоластар биир күрүс куллугураһалларын иһиллииргэ дылыта. М. Горькай (тылб.)
II
даҕ. Куллугуруур курдук саҥалаах. ☉ Бубнящий, бормочущий
Куччугуйа — Харсаах Уйбаан — Куллугурас куолуһут, Куруубайа да наһаа Кумах тохтор киһиргэс. Күннүк Уурастыырап
Куллугурас куртуйахтар, Куолугутун тохтотуҥ. Ырыаҕытын ыллатыаҕым, Ыккыйтан кыйдатыаҕым. С. Тимофеев

кыбыт диэнтэн атын
туһ. Биир сарсыарда старшина Аликин кыраныыссаттан заставаҕа төннөн иһэн, суол ортотугар маска кыбытыллыбыт суругу булан аҕалбыта. Н. Якутскай
Буор сыбахтаах, туоска кыбытыллан тигиллибит таастаах түннүктэрдээх кыракый туруору балаҕан таһыгар …… хас да уол тэлгэһэҕэ, күөх окко мустан олорор. В. Протодьяконов
Икки ыстаал пластинкаҕа кыбытыллыбыт алмаас кыракый кристала металы дөбөҥнүк быһар. БК БК

сыһ. Туора соҕус, тэйэ (тутун), тумна (бар). ☉ Сторонясь, обходя, избегая
Бүгүн эмиэ …… ыалдьыбыта буолан кубулунан үлэлээбэккэ, бэйэтин кэтэх сүөһүтүгэр уоран оттоору, дьонтон кыдьы сылдьан, сир кэрийэ таарыйа өбүгэтин ампаарыгар киирэн олорон табахтаан соппойон ааста. Л. Габышев
Сорох кыргыттар киниттэн кэниспиэк, араас уларса диэн ааттаан киирэн-тахсан, билсэ-көрсө сатыыр этилэр да, кини наар кыдьы туттан, хайа да өттүнэн дьиэк киллэрбэт этэ. «ХС»
«Арыыны кыдьы соҕус туораан барыахпыт», — диэтэ Тукин, старшина аттыгар кэлэн. «ХС»
п.-монг. хадьи ‘кривой; криводушный, непрямой’

аат., эргэр.
1. Дьиэ таһыгар оту тоҕор эбэтэр ол-бу бөдөҥ малы, тэрили уурар эркинэ суох ойоҕостордоох сарай курдук тутуу. ☉ Строение типа сарая, находящееся в задней части двора, куда кладётся сено, завозня
Старшина [биһигини] бу дьиэттэн чугас толору от симиллибит сомуоһунатыгар илтэ. ВА
Тимир аппын, хатааһыннаах сомуоһунаны Алампа көмөтүнэн көҥүллэтэн, уурабыт. «Кыым»
2. Көньүүһүнэ. ☉ Конюшня
Үп ампаарын кэннигэр силлиһэ оҥоһуллубут сомуоһуна диэки ат иҥэрсийэр саҥата иһиллибитэ. Күннүк Уурастыырап

аат., эргэр.
1. Өрөбөлүүссүйэ иннинэ: нэһилиэк, аҕа ууһун баһылыга (ыстаарыста, чаччыына). ☉ Наслежный староста, родовой старшина
Нэһилиэк кинээһэ эттэ. Саха нар. ыр. II
Чаччыына кинээспит Дайыыла …… элбэх сири бас билэр. М. Доҕордуурап
Нэһилиэк кинээһэ, чаччыыналар …… бары мустубуттар. Д. Таас
2. Феодальнай нуучча сиригэр: сэрии баһылыга, уобалас салайааччыта, тойоно. ☉ В феодальной Руси: князь (предводитель войска, правитель области)
Бастакы бибилэтиэкэни Киев кинээһэ Ярослав Муударай …… тэрийбитэ. ДьДьДь
Сирдьиттэр — кинээстэр — аттаах дружинаны салайаллара. АЕВ ОҮИ
Сэрииһиттээх Кэрэ акка биирдэ кинээс испиттээх. А. Пушкин (тылб.)
3. Былыргы нуучча феодальнай кинээстэрин удьуордара ыраахтааҕы ыйааҕынан наҕараадаланан нэһилиэстибэ быһыытынан бэриллэр үрдүк сололоро; итинник сололоох киһи. ☉ Князь (наследственный титул).
◊ Улуу кинээс — Россияҕа ыраахтааҕы кэргэннэрин үрдүк сололоро, оннук сололоох киһи. ☉ Титул членов царской фамилии России, лицо, имеющее этот титул
Улуу кинээс Константин Романов …… эргинэр сүбэни булбута. Эрилик Эристиин