сыһ. Мохсоҕол курдук. ☉ Подобно соколу
Эккирэтэн иһээччилэр мохсоҕоллуу саҥаран чаҥырҕаһаллара. Далан
Муҥ-сор буллар эрэ, Өлүөххэ диэри арахпат! Иннигэр мохсоҕоллуу көтөр, Кэннигэр суордуу хааҕыргыыр. Н. Некрасов (тылб.)

даҕ. Бэйэтин улуу курдук сананар, улахамсык. ☉ Высокомерный, кичливый, чванливый. Улуутумсук киһи
□ [Баай дьоннор] Улуутумсук маанылар Сыалаах эти сии-сиилэр Бары суордуу хааҕыргыыллар. И. Гоголев

кылан диэнтэн тиэт
көрүҥ. Фокин тыын быһаҕаһынан уһуутаамахтаата, хатаннык кыламмахтаата. Амма Аччыгыйа
[Ойуун] суордуу кыламмахтаата, мохсоҕоллуу чачыгыраамахтаата, өксөкү кыыл буолан чанырҕаамахтаата. В. Яковлев
Нэдиэлэ кэриҥэ Никон устурууһа уопсай дьиэ тутуллар арыы тыатын кэтэҕиттэн кыламмахтыы-кыламмахтыы ыйылаан иһилиннэ. «ХС»

тыаһы үт. т. Суор саҥатын биир көрүҥэ. ☉ Подражание крику ворона
Дырааһай Ылдьаа моонньоҕон уктарын арыйталаан көрөр: «Һы! Хайа, хата ас мааныта, баһаама манна баар эбит буолбат дуо! Хата, кылып-халып!» — диэн, суордуу саҥараат, …… сиэн кыбыгыратан барар. Н. Якутскай

өлөр диэнтэн холб. туһ. Суордуу кыланан сулбурута ойон барда, Өһөх дьүһүннэннэ, Өлөрсүөх майгыланна. П. Ойуунускай
Өстөөҕү өлөрсүҥ, саастааҕы дьаныйсыҥ, Өрөгөй үктэллээх саргыны салайсыҥ! Күннүк Уурастыырап. Хааннаһар хара өстөөхтөрдүүн өлөрсөр ыаһахтаахпын. Саллааттар с. 1970

туохт. Уоскунан салгыны оборон, суубургуур тыаһы таһаар. ☉ Производить свистящий звук, всасывая воздух губами
Харалаампый көмүрүөнү оборон суубурҕатта. Софр. Данилов. Ойуун суордуу хааҕырҕаата, …… Обортолоон суубурҕатта. И. Эртюков
Сүүтүк [ньирэй] үүтэ суох суосканы суубурҕатаат, Чүүчүгү [кыыһы] күүскэ баҕайы үҥүлүйдэ. Ф. Филиппов

аат. Инники сылдьааччы, ким-туох эмэ иннигэр баар. ☉ Находящийся впереди кого-чего-л.
Биэчэргэ саҥа программанан Биһиги кэнсиэр биэрэбит. Бастакыта – ырыа, частушка, Иккис чааһын – эн эппиэттиэҥ. Дьуон Дьаҥылы
Бастакыта – мин аҕам, иккиһэ – Уус Наһаар. Н. Заболоцкай. Уһун күөлү төгүрүйэ икки киһи сырса сылдьаллар. Бастакыта суордуу кыланан ылар, иккиһэ уһун батыйанан сыыһа-халты анньан иһэр, ситиэхчэ сиппэт. Саха фольк.

дьүһ. туохт. Чиккэччи, көнөтүк туттан сүүр, хаамп (көнө үрдүк уҥуохтаах, уһун атахтаах киһи туһунан). ☉ Бегать, двигаться, держась прямо (о стройном длинноногом человеке)
Аҕылаабытын аһарынан иһиллээбитэ - өрүс үөһэ өттүгэр киһи саҥата суордуу кыланар. Уол ол диэки сүүрэн дьирэйэн тиийэр. Саха фольк. [Майаҕатта] кэнниттэн Бүлүү баайын киһитэ сүүрэн дьирэйэн кэлбит. Саха сэһ. I
халх. жири

сыһ. Куоҕас курдук. ☉ Как гагара, подобно гагаре (кричать)
Дүҥүрүн хаҥас кулгааҕар таҕайан олорон, иһиллэр-иһиллибэт иккэрдинэн охсон дыыгыната-дыыгыната, чөкчөҥөлүү чүүбүргээн, куоҕастыы хахааран, кэҕэлии этэн, суордуу хооҕурҕаан ылаттыыр. Күннүк Уурастыырап
Туруйа хараҕа көлүйэбитигэр сүүрэн киирэн куоҕастыы хахаараат, үс төгүл умус, оччоҕо ууҥ көтөн хаалыа. И. Гоголев

туохт., кэпс. Илиигин-атаххын босхо ыытан ыһыллаҥнаан хамсан, сүүр. ☉ Гнаться за кемчем-л., бежать, произвольно болтая руками и неловко вскидывая ноги
Солбурҕаҕа дагдаҥнаспыт суордуу тойоттор [тутуллубут кыһылы] тула көтөн сабыдахтастылар. М. Доҕордуурап
Өрүүнэ, кини кэнниттэн сабыдахтаһан кэлэн, оттоох сыарҕаҕа тобуктуурун кытта, Кириһээн буоһатын ыытан кэбистэ. И. Сысолятин