несов. кылырҕат, халырҕат, лаҥ-кынат; # бряцать оружием сэрии сэбинэн далбаатан, сэриинэн суоһурҕан.

тумнар диэнтэн төхт. көрүҥ. [Тыал] Суоһурҕанна: «Мин күүһүм модун дуолан, Тибиигэ тимирдэн тумнартыам!..» Р. Баҕатаайыскай

туохт., фольк. Сөбүлээбэккэ суоһурҕан, кыыһыр. ☉ Выказывать недовольство; угрожать, злобствовать. Туой күрэҥ сылгылаах Тоҥ Куоҕай бииһин ууһа, Күнүүлээҥҥит көнчүөккүүр буолаайаҕыт! Саха фольк.

туохт. Туохтан эмэ куттанан кутуруккун бэйэҕэр сыһыары тут (ыт, бөрө туһунан). ☉ Поджать хвост
Бөрө, айаҕа таптаран өлөөрү да сытан, Тыынын салгыы кэлбит булчуттан Кутуругун купчутан ааттаспат, Аһыытын килэтэн, суоһурҕана көрсөр! И. Гоголев

суоһурҕан диэнтэн хай
аата. Дьыаланы кырдьыктаахтык быһаарыы туох баар суоһурҕаныыны, куттааһыны бүтүннүүтүн тоҕо солуох тустаах. М. Попов
Лааһарапка …… эрдэттэн суоһурҕаныы баарга дылы... Э. Соколов
Дьон да, тыатааҕы да өттүттэн суоһурҕаныы суох. Сэмээр Баһылай

килэй диэнтэн дьаһ
туһ. Күрүлүүр сүүрүк уунан …… Килэтиҥ сиэркилэ иэни! П. Тобуруокап
Алаас иһин …… бэрт киэҥник паардаан, сухалаан, хара буору килэппиттэр. Бэс Дьарааһын
Күөл мууһун уу тохтон килэттэ. А. Абаҕыыныскай
♦ Тиискин (аһыыгын, анаҕаскын) килэт — 1) кимиэхэ, туохха эмэ боотурҕаа, суоһурҕан, кими эмэ куттаа (кыыл туһунан). ☉ Проявлять враждебность, скалиться, скалить зубы (о зверях)
Ити сүөһү тииһин килэтэн көрүстэ. Далан
[Ыттара] килэтэн кээстэ …… анаҕастарын. Л. Попов; 2) кимиэхэ эмэ суоһурҕан; боотурҕаа. ☉ соотв. Показывать зубы (когти — о человеке)
[Хоҥ мэйиилэр] аһыыларын килэтэн көрдөрөллөр. И. Гоголев
Тиискин биһиэхэ, үөрэҕэ суох дьоҥҥо, килэтимэ! Р. Баҕатаайыскай

м. 1. этиҥ; 2. (сильный шум, гул) ньиргиэр; гром аплодисментов ытыс таһы-ныытын ньиргиэрэ; # пока гром не грянет этиҥ дьааһыйыан иннинэ (быһылаан буолуон иннинэ); как громом поразить этиҥнии саалын (эмискэ күүстээх охсуута оҥор); метать громы и молнии этиҥнээх чаҕылҕаны түһэр (көбүөлэн, суоһурҕан); гром среди ясного нёба былыта суохха этиҥ сааллыбытыныы (соһумардык).

1. быһахтаа диэнтэн бэй. туһ. Сиэппэр испиискэлэнним, Сиэхпэр быһахтанным. С. Васильев
2. Быһаҕы харбаан ыл, быһаҕынан суоһурҕан, куттаа. ☉ Хвататься за нож, угрожать ножом. Ымсыы киһи тыыныгар быһахтанар
   □ Дойдум айыы сырдыгар Арыт хара күлүктэр, Маҕанынан саптаннар, Быһахтанан үөмэллэр. С. Данилов
   Кыра күтүөтүм быһахтанар, Куттанабын — өлөрүө баҕар! Н. Некрасов (тылб.)

килбэй диэнтэн дьаһ
туһ. Доропуун оҕонньор испиири уулаан, остуол үрдүгэр килбэтэн кэбистэ. Н. Заболоцкай
Киирэн эрэр күн уота Күөлүм үрдүн килбэтэр. М. Тимофеев
♦ Аһыыгын килбэт — ырдьыгынаа, ытыраары суоһурҕан (ыт туһунан). ☉ Рычать, угрожающе скалиться (букв. обнажать клыки)
Эриэн ыт баара …… Аһыытын килбэтэн Ардьыгыныы түстэ. Т. Сметанин
[Ыт] иччилэригэр аһыытын килбэттэҕинэ, иэдэйээхтиэ буоллаҕа. И. Федосеев

тыаһы үт. туохт. Тыынаргар улахана суохтук көҕүс иһиттэн «кхыр-кхыр» диэн тыаһы таһаар (хол., киһи, ыт, куоска, эһэ эҥин туһунан). ☉ Хрипеть (о ком-л.), ворчать (о щенке), мурлыкать (о кошке), негромко рычать (о медведе)
[Хахай] кырыктаахтык кырдьыгынаан суоһурҕанна. Амма Аччыгыйа
Ороҥҥо куоска кырдьыгыныыр. Р. Баҕатаайыскай
[Кини] хаһыыта иһин түгэҕэр кырдьыгынаан, олох даҕаны иһиллибэт быһыылаах. С. Васильев