Якутские буквы:

Якутский → Русский

сырдатааччы

1) и. д. л. от сырдат =; 2) ист. просветитель.

сырдат=

прям., перен. светить, освещать кого-что-л.; ый суолу сырдатар луна освещает дорогу; лаампа уота хос иһин сырдатар свет лампы освещает комнату.

Якутский → Якутский

сырдатааччы

  1. сырдат диэнтэн х-ччы аата. Олонхоҕо тэринии буолла. Көкөт уот сырдатааччынан буолла. Эрилик Эристиин
  2. Халлаан сырдаан, чаҕылыйан көстөр эттиктэрэ (күн, ый, сулустар). Светящееся небесное тело, светило
    Коперник …… халлаан сырдатааччыларын кэтээн көрбүтэ. АЕВ ОҮИ
  3. көсп. Үөрэҕи, билиини тарҕатааччы. Просветитель
    А.Е. Кулаковскай саха литературатын саҕалаабыт маҥнайгы суруйааччы уонна учуонай, сырдатааччы, педагог. «ХС»
    С.А. Новгородов ити саха норуотун сырдатааччы интеллигеннэрин кытта оччотооҕу култуурунай өрөбөлүүссүйэ инники кирбиитигэр туруммут. Аргыс-1

сырдат

  1. сырдаа диэнтэн дьаһ. туһ. Үөрүү киһини сүрэҕин ортотуттан тыкпыт күн курдук курдаттыы сылытар, сырдатар. Амма Аччыгыйа
    Кини бу хара батталга сылдьар эрэйдээхтэри үөрэтэн, харахтарын аһар, өйдөрүн сырдатар санаалааҕа. Н. Якутскай
    Имик-самык умайбыт лаампа хос иһин өлбөөкү соҕустук сырдатар. Эрилик Эристиин
  2. көсп. Ким эмэ эбэтэр туох эмэ туһунан ордук киэҥник арыйан суруй, кэпсээ (хол., хаһыакка, дакылаакка). Освещать что-л. (напр., в периодической печати, докладе)
    [Тыл этэргэ] туох баарынан, кинини киһи быһыытынан сырдатыахтаахпыт. Н. Босиков
    Баланов от хомуурун бастакы күннэрин сырдатаары …… газик массыынанан айаннаан истэ. В. Ойуурускай
    Чопчу ыытыллар үлэлэри актыып кыттыылаахтара сүнньүнэн сырдата сатаатылар. У. Нуолур

Еще переводы:

просветитель

просветитель (Русский → Якутский)

м. сырдатааччы (үөрэҕи, билиини тарҕатааччы).

светило

светило (Русский → Якутский)

с. 1. (небесное тело) сырдатааччы (сулус, Чолбон, Кун, Ый уо. д. а.); движение небесных светил халлаан сырдатааччыларын хамсаапыннара; 2. перен. сулус, албан аатырбыт киһи; светило науки наука сулупа.

кульминация

кульминация (Русский → Якутский)

ж. 1. астр, кульминация (халлаан сырдатааччыта халлаан меридианын быһа ааһыыта); 2. перен. муҥутааһын, муҥутуур тыҥааһын.

светит

светит (Русский → Якутский)

гл
сырдатар

гл.
сырдатар (сырдат)

отсвечивать

отсвечивать (Русский → Якутский)

несов. тэйэн сырдат.

бык

бык (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Туох эмэ кэнниттэн, иһиттэн эбэтэр ортотуттан өҥөй, өҥөс гын, көһүн, көстөн кэл. Выглянуть, высунуться откуда-л. Арай биллэрик орон быыһын үрдүнэн оҕо сирэйэ аргыый быган кэллэ. Суорун Омоллоон
Бэҕэһээ биһиги сыппыт сирбититтэн киһи төбөтө быкта, киһи буолуо дуо, бөлүүн биһиги оҥорбут чуучалабыт. Т. Сметанин
Кэлин ыаллара уоскуталлар, Бэйэлэрин биллэрэллэр, Онтон-мантан дьоннор быгаллар, Кэҥээн, кэпсэтэн бараллар. Дьуон Дьаҥылы
2. Үүнэн таҕыс, сир үрдүгэр, кырсыгар көһүн (саҥа үүнэн эрэр от-мас туһунан). Взойти, всходить (о растениях)
Онно эппиттэр сүллэр этиҥнэр, Онон ааспыттар иэрийэр силлиэлэр, Улахан да халааннар устубуттар, Кэрэ чэчирдэр сиртэн быкпыттар. С. Данилов
Сотору халдьаайыга харалдьыктар тахсыахтара, онно маҥнайгы ньургуһуннар быгыахтара. С. Никифоров
Хаар хайдарын кытта Тимэх оттор быкпыттар. Баал Хабырыыс. Тэҥн. былтай
3. көсп. Туох эмэ кэнниттэн көстөн тур, туох эмэ иһиттэн көстө сырыт (тыыммат эттиктэр тустарынан). Выступать из-за чего-л., торчать из чего-л. (о неодушевленных предметах)
Хонук сиргэр бэрэмэдэй туолуор дылы Кыһыл эмэхтэ хаалаа, Саһылгын үрдүгэр уган тураҥҥын Кутуруга быга сылдьар гына Кыбыс-кытаанах гына тис. Саха фольк. Бэл диэтэр кырдьаҕас эмээхситтэр соҕуруу халлаан анныгар саҥардыы быган эрэр ыыстыйбыт хара былыт түгэҕин чарапчыланан көрөллөр. Эрилик Эристиин
Эмээхсин соһуйан, күөх луук адаарыйа быга сылдьар суумкатын мүччү ыһыктан кэбистэ. Л. Попов
4. көсп. Таҕыс, көһүн (халлаан сырдатааччыларын туһунан). Взойти, показаться (о небесных светилах)
Өлбөөркөй сарыаллаах дьэс ыйым — Үптэри эрэйбэт банаарым, Саатар, эн былыттан быкпаккын. Эллэй
Тымныы тыына халбарыйда, Былыттан быган мичик-мичик, Күнүм уота чаҕылыйда. Дьуон Дьаҥылы
5. көсп. Кэлбэт, сылдьыбат буол, кимнээххэ эрэ сылдьаргын тохтот (буолб. ф-ҕа тут-лар). Перестать ходить, приходить (в какое-л. место)
Дьэкиим, дьахтарыҥ тугу гынар, тоҕо хайаҕыт да быкпат буолан хааллыгыт, туохтан хоргуттугут? А. Софронов
Хас да хонук ааспыта. Ольга Александровна ити күннэргэ биирдэ да хонтуора диэки быкпатаҕа. Д. Таас
Оҕолононурууланан, бу дойдуга букатын быкпат буолан хааллыҥ дуу? Дойдугунсиргин умнан эрэҕин дуу? Далан

осветить

осветить (Русский → Якутский)

сов. 1. кого-что сырдат; 2. что, перен. (объяснить, изложить) сырдат, быһаар, өйдөт; осветить положение балаһыанньаны сырдат.

прожектор

прожектор (Якутский → Русский)

прожектор; прожекторынан сырдат = осветить что-л. прожектором.

просветить

просветить (Русский → Якутский)

I сов. кого-что сырдат, сырдатан көр; просветить лёгкие тыҥатын сырдатан көр.

иллюминировать,

иллюминировать, (Русский → Якутский)

иллюминовать сов. и несов. что иллюминациялаа, иллюминация уотунан сырдат.