Якутские буквы:

Якутский → Якутский

сүгүлүн

  1. сүк диэнтэн атын. туһ. Көтөн ааһар кыталык Көхсүтүгэр сүгүллүөм, Куба далан кынатын Куорсунугар сөрөнүөм. П. Тобуруокап
    Үлүгэрдээх ыар баттал үрдүбэр сүгүллэн, Үөлээннээхтэрим иннинэ Өкчөгөр бэйэлээбитэ. С. Васильев
    Ваня, оччолорго түөрт-биэс саастаах быыкаа оҕо, аҕата уруһуйдуу олордоҕуна, сүгүллэн баран, баттаҕыттан тардыалыыр этэ. ЕА НТ
  2. көсп. Бөдөҥ, сүдү көрүҥҥүнэн эбэтэр элбэх буолан, тугу эмэ бүтүннүү сабардаа. ☉ Заполнять всё пространство своим огромным размером или большим количеством
    Анныттан көрдөххө, өрө сүгүллэн түһэн, кырдьык да, дьулаан хайа эбит! Амма Аччыгыйа
    Арҕаҕыттан өрө сүгүллэн, ардай аһыытын килэтэн тахсыбыт ийэ эһэни Маппый тыын сиригэр биирдэ эрэ ытан охторбута. П. Аввакумов
    География уруогар үгүс киһи сүгүллэн киирбититтэн оҕолор симиттибэтилэр. А. Бродников

Якутский → Русский

сүгүлүн=

страд. от сүк = 1) быть поднятым на плечи или на спину; 2) перен. разг. уезжать, отправляться; сүгүнүнзн сүгүлүн фольк. отправляйся с миром.

Еще переводы:

буоҕулаа

буоҕулаа (Якутский → Якутский)

туохт., түөлбэ. Күүскүнэн бүк баттаан оҥортор, күүһүлээ. ☉ Принуждать насильно кого-л. к чему-л.
Буолумматаргын да буоҕулуом, сөбүлэммэтэргин да сүгүллүөм. Н. Абыйчанин

сыныктаа

сыныктаа (Якутский → Якутский)

көр сылыктаа
Туһаныллыбыт капитальнай угууларынан сыныктаатахха, тутуу хайыы-үйэ аҥаарын аһары түстэ. «Кыым»
Сүгүллэ үс ойбону алларбыт уонна, суолуттан көрөн сыныктаатахха, балык бөҕөнү ылбыт. «Чолбон»

адьырыҥнаа

адьырыҥнаа (Якутский → Якутский)

адьырый диэнтэн б
тэҥ көстүү. [Ыт] арҕаһын түүтэ адьырыҥнаан ылар. «ХС»
[Хачыкаат бөҕөһө] төрөллөөх атыыр оҕуһу туруору туппут курдук өрө сүгүллүбүт, хамсаатаҕын аайы онон-манан уһулута ойон тахса-тахса тимиҥниир, адьырыҥныыр ньыгыл хара быччыҥнардаах. Р. Кулаковскай

түҥнэритэ

түҥнэритэ (Якутский → Якутский)

түҥнэри диэнтэн хат.-күүһүр. Түргэн [ыт] үөрүүтүгэр иччитин иккитэ-үстэ түҥнэритэ көтүөлээтэ. Суорун Омоллоон
Дьон өрө сүгүллэн турууларыгар, олох мастар, остуоллар бары түҥнэритэ бардылар. Эрилик Эристиин
Биир уолу ситэн кэлэннэр, түҥнэритэ охсон түһэрдилэр. Р. Баҕатаайыскай

дьулаан

дьулаан (Якутский → Якутский)

даҕ. Киһи чаҕыйар, ынырык; киһи кутун-сүрүн баттыыр, чымаан. ☉ Страшный, грозный; опасный
Анныттан көрдөххө, өрө сүгүллэн түһэн, кырдьык да дьулаан хайа эбит! Амма Аччыгыйа
Өрөбөлүүссүйэ иннинээҕи Саха сирэ киин Россияттан чиэскитинэн, суола-ииһэ суоҕунан, дьулаан айылҕатынан дьиҥ таҥара умнубут дойдутун курдук көрүллэрэ. И. Аргунов
Бааһы баайар сиргэ илдьэн бааһын ыраастыылларын дьулаан ыарыытыттан өйүн сүтэрэн кэбистэ. Л. Толстой (тылб.)

күндэл

күндэл (Якутский → Якутский)

даҕ., поэт. Сырдык, күлүмүрдэс. ☉ Светлый, чистый, сверкающий
Ыллаа, сарпа чаҕыл — күндэл күнү, Бастыҥ мааны — Түмсэр күүһү, Эдэр сааһы, Эрэл чааһы. А. Абаҕыыныскай
Онно улуу өрүстэр устан иһэннэр Сүргэ мууһунан сүгүллүбүттэр, Сырдык үрүйэлэр, күндэл киэҥ күөллэр Халыҥ хаарынан тибиллибиттэр. Таллан Бүрэ. Күндэл уутун түгэҕэр Көстө сытар туох баара, Илин Сибиир үрэҕэ — Ирим-дьирим Ангара. Д. Таас

кэтилин

кэтилин (Якутский → Якутский)

кэт диэнтэн атын
туһ. Бу буулаҕа моонньубутугар Бурҕалдьы буолан кэтиллибит, Сүгэһэр буолан Сүгүллүбүт сүгүлээн. П. Ойуунускай
Микиитэ кэлэн киниэхэ кэтиллэ биэрдэ да, тас иэнинэн барда. Амма Аччыгыйа
Боруҥуйга өстөөхтүүн ыы муннунан кэтиллэ түһүү да баара. Дьэ, онно ким түргэн туттуулааҕа билэрэ. С. Васильев

лоппоччу

лоппоччу (Якутский → Якутский)

сыһ. Лоппойон, лоппоҕор буола эбэтэр оннук гына. ☉ Становясь выпуклым, приобретая (или придавая чему-л.) выпуклый вид, рельефную форму; выпукло
Ол биһилэх сирэйигэр дьикти кэрэтик лоппоччу кутуллубут хомус ойуулааҕа. М. Ефимов
Бу дьиэ дьиктилээх, муостата биир сиринэн лору-лоппоччу өрө сүгүллэн тахсыбыт. С. Федотов

өкчөгөр

өкчөгөр (Якутский → Якутский)

даҕ. Иннин диэки нөрүччү туттубут (түөһэ тимирчи киирбит уһун хатыҥыр киһи туһунан этэргэ). ☉ Сутулый, подавшийся вперёд (обычно о высоком, худощавом человеке со впалой грудью)
[Оҕонньорууска] Тээстэрэби ырбаахытын уолугуттан харбаан ылла. Өкчөгөр киһи бүтүннүү титирэстээтэ. А. Сыромятникова
Үрүҥ ыраахтааҕы Үтүргэннээх үйэтин саҕана, Үлүгэрдээх ыар баттал Үрдүбэр сүгүллэн Үөлээннээхтэрим иннинэ Өкчөгөр бэйэлээбитэ. С. Васильев
Эһиэхэ үлэлээн, Өкчөҕөр көҕүстэммитим. «ХС»

симмэхтээ

симмэхтээ (Якутский → Якутский)

I
сим I диэнтэн тиэт
көрүҥ. Кыра Света …… кумааҕытын кум-хам тутан хачыгыратар, паартатын анныгар симмэхтиир. Далан
Сылабаарга чоҕу кытта буруолаах маһы симмэхтээтим. Н. Заболоцкай
Дьоннор утуу-субуу өрө сүгүллэн тураллар, ыйытан симмэхтииллэр. Н. Апросимов
II
сим II диэнтэн тиэт
көрүҥ. Мэхээчээн тыс үтүлүгүн көхсүнэн сирэйин ньууххайдаата, хараҕын быһыта симмэхтээтэ. В. Протодьяконов
Хараҕа саатан, быһыта симмэхтээтэ. «ХС»