тибий диэнтэн тиэт
көрүҥ. Сүгэлэр …… тыастара сүүрүк аттар туйахтарыныы тибийбэхтиир. Амма Аччыгыйа

тибий диэнтэн төхт
көрүҥ. [Кыргыттар, уолаттар] Силлиэ дохсун үҥкүүнү, Тилэхтэрин анныттан Тибийтэлээн таһааран, Ньиргиппэхтээн кээстилэр. Л. Попов

көлө I диэнтэн атаах.-аччат. Күрүө дьөһөгөй оҕотоо, Көлүйээхтиир көлөкөйүөм! Саха нар. ыр. III
Оҕустуур көлөкөм Оймоохтоон кэлээхтиир. Күн Дьирибинэ
Оксиэ, Тиҥиниир тимир хара көлөкөм, Тибийэн түһэн, түргэҥҥин даҕаны! С. Васильев

көр куйбараҥнаа
Бөрө манна өр кэтэстэ, киниттэн уонча хаамыы бадахтаах сиргэ сылгы хаспыт хаара үллэ сытарыгар куймараҥнаан тиийдэ. Р. Кулаковскай
«Абааһыный!» — боцман саҥа аллайда итиэннэ бэйэтэ да күүппэтэҕинии соһуччу куймараҥныы түһээт, үҥкүүлээн тибийбитинэн барда. А. Куприн (тылб.)

аат. Кими эмэ кыһарыйыы, быраабын сарбыйыы, оҥорбут уйгутун апчарыйыы. ☉ Притеснение, угнетение, эксплуатация кого-л.
Тибиилээхтиһиктээх күннэргэ Тибийэн-табыйан тураммыт Баай дьон батталын барыахпыт, Барбах дьоннор барҕарыахпыт. П. Ойуунускай
Баайдар хараҥа батталларыттан, хааннаах хабалаларыттан биһиги-ни быыһыыллар. Амма Аччыгыйа
Дьиҥнээх саҥа олох, көҥүл олох кэлбитэ – сэбиэскэй былаас кыайбыта, кыра-хара дьоннор баай батталыттан босхоломмуттара. А. Бэрияк

тыаһы үт. туохт. Чаастатык биир тэҥ тибигирээн, тибийэн эрэр курдук тыаһаа (ат туйаҕын тыаһын туһунан). ☉ Производить равномерный частый дробный стук, дробно стучать (о стуке копыт лошади)
Бу курдук олордохпутуна Таатта диэкиттэн Миитэрэй Чоҥоотоп айаннатан дибдигирэтэн кэлэн, атын күлүккэ баайан кэбистэ. Р. Кулаковскай
[Өлөксөй Сүөдэр атыыһыттыын] Ахсым атынан дибдигирэтэн Арҕаа суолунан бардылар, Ойууру быыһынан элэҥнэтэн, Олох көстүбэт буоллулар. С. Васильев

тыаһы үт. туохт. Бүтэҥи, чиҥ, сатарыыр тыаһы таһааран, тугу эмэни үрүт-үөһэ эрчимнээхтик оҕус; оннук үрүт-үрдүгэр охсуолаан тыаһаа. ☉ Сильно, интенсивно стучать, ударять, разнося громкий резонирующий звук
Тиҥий! Дирбий! Барабаан сатараа! Көҥүл үйэ аанын аһан Көрүлүү күлүмнээ! П. Тобуруокап
Тибийдэ, дирбийдэ, лигийдэ, Төгүрүк көлүөһэ сыарҕабыт. Күннүк Уурастыырап. Ойуун кылырҕас кыаһаана, дирбийэр дүҥүрэ, олбу эмэгэтэ өйбөр иҥэн хаалбыттар. В. Протодьяконов

I
тип I диэнтэн атын
туһ. Киһи сөмүйэтинэн тэһэ баттыыр күөх кырса суох, барыта хара буорунан, күлүнэн саба тибиллибит. Софр. Данилов
Хаарынан саба тибиллибит самнархай балаҕаннаах хотон көһүннэ. Уустаах Избеков
II
тибий диэнтэн атын
туһ. Чуура элэмэс атын чиҥ кумахха бүтэҥитик тибиллэр туйаҕын тыаһа …… хайа тэллэҕинэн дьулуһуйа турбута. Л. Попов
Саалар тыастара тибиллэр. И. Федосеев

туохт. Чэпчэкитик ойуоккалыы, ыстаҥалыы сырыт (оҕолору, кыргыттары этэргэ). ☉ Передвигаться вприпрыжку легко и непринуждённо (о детях, девушках). Оҕокком туллуктана дайара үчүгэйиэн
□ Намыһах моторуйбут нуучча кыыһа кинини [Булочкины] тула көтөн, үҥкүүлээн туллуктана сырытта. Амма Аччыгыйа
Аҕа буолан уйадыйа көрөбүн Сахам нарын кыргыттара Твистээн тибийэ, хаҥкылаан сыыйа Туллуктана көтөллөрүн. С. Данилов

туохт., кэпс. Тугу эмэ гынан, үлэлээн тибий-табый. ☉ Усердно трудиться, делать что-л. с усердием
Субу баардыы өйдүүбүн, Оҕом туһа дии-диигин, Сууйбуккун, түбүйбүккүн. Олус да үгүс үтүөлээх, Ааҕан сиппэт өҥөлөөх Аанньал киһи эбиккин. И. Гоголев
Үлэттэн үлэ ситимнэһэн оҕолуун-дьахтардыын түөрт уонча киһи, олорон-туран көрбөккө, түбүйэллэр. М. Доҕордуурап