Якутские буквы:

Якутский → Якутский

тиэйээччи

тиэй I диэнтэн х-ччы аата
[Өрүүскэ:] Таһаҕас тиэйээччинэн Кириисэни ылыахха. Күндэ
От тиэйээччи таба арбаҕастаах оҕонньор. Амма Аччыгыйа
«Ыл, мин үтүлүкпүн кэт», — диэтэ балык тиэйээччи. В. Арсеньев (тылб.)

тиэй

I
туохт.
1. Тугу эмэ ханна эрэ илдьээри тас, уур (хол., сыарҕаҕа). Нагружать, укладывать что-л. на что-л. для транспортировки
Биир сарсыарда Ыстапаан ынаҕын этин сыарҕаҕа тиэйдэ. А. Софронов
Дьааһыктарын тыыга тиэйдилэр. Амма Аччыгыйа
2. Тугу эмэ хантан эмэ аҕал, ханна эмэ илт, тас. Возить, перевозить что-л. с одного места на другое, доставлять что-л. куда-л. [Огдуус:] Ынаҕыҥ ото суох буолла дии, от тиэйбэккэ хаартылыы олоруоҥ дуо? Күндэ.
ср. ног., казах. тие ‘грузить, нагружать, погрузить’
II
туохт., кэпс. Көхсүгүнэн туохха эмэ (хол., сиргэ) мөҕүс, күөлэһий. Валяться, елозить, кататься на спине
Көҕөччөр биэ Күөх кырыска тиэйэн ылаат, Күүстээхтик тыбыыран дьырылатар. И. Гоголев
Хонууга тиэйэ сытан хоһоон суруйар бэрдин! Баал Хабырыыс
Ардыгар кус түүтэ бэриинэҕэ тиэйэбин. Н. Босиков
Кэннигинэн тиэй — кэннигинэн бар, тэй (хол., куттанан, соһуйан). Отступить, отодвинуться назад, отпрянуть (напр., от страха)
Сыллай Кукушкин көхсүгэр кынчаалын батары саайаат, туора ыстанна. Дьон кэннилэринэн тиэйэ түстүлэр. Амма Аччыгыйа
Охтон сытар киһиэхэ чугаһаан иһэн, өйдөөн көрөн, кэннинэн тиэйэр, үөһүн тартарар, үгүрэлиир. Суорун Омоллоон
«Мин эһигиттэн бурдугу былдьаспатаҕым даҕаны, мэһэйдэспэтэҕим даҕаны», — диэтим кэннибинэн тиэйэн баран. Н. Заболоцкай
Кэтэҕинэн тиэйэр көр кэтэх. [Сэллээйэп] курдук дьон холкуоска киир диэтэххэ, кээлээни курдук кэтэхтэринэн тиэйэ сытар этилэр. Н. Апросимов

Якутский → Русский

тиэй=

I нагружать что-л. на что-л.; массыынаҕа тиэй = нагрузить что-л. на машину; возить что-л. машиной; оту тиэй = возить сено; тиэйэн илт = вывозить.
II валяться (на спине); ат иэнинэн тиэйэр лошадь валяется на спине; ср. ааҥнаа =, күөһэлий =.


Еще переводы:

возчик

возчик (Русский → Якутский)

м. таһаҕасчыт, таһаҕас тиэйээччи.

грузчик

грузчик (Русский → Якутский)

сущ
таһаҕас таһааччы. таһаҕаһы тиэйээччи, сааһылааччы

эргинэ

эргинэ (Якутский → Якутский)

көр эргэнэ II
Кыһын от тиэйээччи эргинэнэн тахсан отун үрдүн хаардыыр. С. Маисов
Эргинэ — кумалааҥҥа ыттар дьылыгыр мас. КАЕ НТ

моһол

моһол (Якутский → Якутский)

аат. Туохха эмэ улахан мэһэй, улахан моһуок. Затруднение, препятствие, преграда на пути чего-л.
Суолга улахан моһолу көрсүбэтибит.  [Разведчик] сорох күн убаһа сонноох умнаһыт буолар, ардыгар мас-от тиэйэр. Бүгүн от тиэйээччи буолан, бастакы моһолтон мүччү туттарда. М. Доҕордуурап
Бу айаннарыгар да моһоло суох буолбатылар. Эрилик Эристиин
Булчут муҥу-таҥы кыайар, моһолу туоруур аналлаах. «ХС». Тэҥн. моһуок

чыыраҥнаа

чыыраҥнаа (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Араастаан тутун-хабын, хамсан-имсэн (хатыҥыр, кэлбит-барбыт киһини этэргэ). Двигаться, принимая разные позы, совершая разные телодвижения (о худощавом, бойком человеке)
[Өрүүскэ:] Таһаҕас тиэйээччинэн Кириисэни ылыахха. Суруксуппун дии-дии олус чыыраҥныыр. Күндэ

үрүлүт

үрүлүт (Якутский → Якутский)

туохт., үрд. Тугу эмэ элбэт, дэлэччи оҥорон таһаар. Увеличивать производство чего-л.
Үрүҥ илгэни үрүлүтэр холкуос сүрүн баайа-дуола ылыллар учаастагын үлэтэ-хамнаһа бу киниттэн, от тиэйээччиттэн тутулуктааҕын Байбал толору өйдүүр. «Кыым»
«Уолаттар — пиэрмэҕэ!» диэн девиһинэн үрүҥ илгэни үрүлүппүт Сунтаар уолаттарын мөссүөннэрэ мин өйбөр хорсун быһыы холобура буолан иҥэн хаалбыттар. ИИА КК

төннүгэс

төннүгэс (Якутский → Якутский)

даҕ.
1. Хантан эмэ төннөн, төттөрү иһэр. Находящийся на обратном пути, возвращающийся откуда-л. [Суолга] төннүгэс тайҕаһыты киһи ааҕан сиппэт үлүгэрэ. «ХС»
Биир эмэ төннүгэс мас тиэйээччи ситиэ дии санаабытым, кыһалҕатын оҥорон, биир да түбэспэтэҕэ. «ХС»
2. Күһүн соҕуруу сылаас дойдуларга төннөр (көтөр туһунан). Перелетающий на зиму в тёплые страны, перелётный (о птицах)
Өксүөнү билгэлээн, Өлөҥҥө элиэтээн, Төннүгэс көтөрдөр Күөллэргэ түстүлэр. А. Абаҕыыныскай
Кэлэн иһэр кыһын уоруттан күрэнэн, төннүгэс көтөрдөр тохтоло суох соҕуруу субуруһаллара. «ХС»
3. көсп. Эппит тылыгар турбат, санаатын уларыта сылдьар (киһи туһунан). Изменяющий своему слову, непостоянный, переменчивый (о человеке)
[Атаспыт] Төннүгэс быһыытын, Түҥкэтэх майгытын Бэрт элбэх кыргыттар Бэлиэҕэ ылбыттар. Р. Баҕатаайыскай
[Өспөх] өсөһө, этэн баран төннүгэһэ суоҕа. «Чолбон»
4. көсп. Өлөр-сүтэр, эстэр-быстар дьылҕалаах (төрүүр төрүөх, оҕо-уруу, ыччат туһунан). Вырождающийся, погибающий (о потомстве)
Үгүс-элбэх Үлэһит норуот Өлөр өлүүгэ ууруллубут, Төннүгэс төрүөхтэммит, Иинэҕэс ыччаттаммыт. С. Зверев
Кини [Далбарай] наһаа баай буолан баран төрүүр оҕото төннүгэс буолан, кырдьар сааһыгар эмээхсининээн иккиэйэҕин хаалбыттар. И. Данилов

угааччы

угааччы (Якутский → Якутский)

ук I диэнтэн х-ччы аата
Чысхаан атыгар наар дьадаҥылар мустубуттар. Кыттыһааччы, үп угааччы киһи аҕыйах да буоллар, киһитин ахсаана элбэҕинэн, үгүс суума буолан таҕыста. В. Чиряев. Бу маннык далааһыннаах үлэ саба тутуллубут эбит кинини көҕүлээччинэн, быһаччы тэрийээччинэн, тыын угааччынан народнай суруйааччыбыт Суорун Омоллоон буолбутуттан. «ХС»
«Биһиги эһэбит алдьаммыт илимнэринэн ити ээбиллэлэри тутан ылбаппыт дуо?» — Ааныс кыыс өй угааччы буолла. «Чолбон»
Бугул (от) угааччы — от кэбиһиитигэр сыарҕаҕа бугул угар, тиэйэр киһи. Человек, который грузит и отвозит на санях копны к месту стогования в сенокосную страду
Киһилэрэ окко киирэн биир күн бугул угааччы аатыран, аатыгар эрэ сүөдэҥнээн көрөн баран, эт быһынным диэн кыккыраччы аккаастанан дьиэтигэр тахсыбыта. С. Федотов
Онтон от угааччыга (тиэйээччигэ) тиийэн, оҕустаах сыарҕаҕын эмиэ сөпкө тартардаххына сатанар. Хомус Уйбаан
Бугул угааччы күүстээх Маайа, сыарҕаҕа бугуллары түү сыттык курдук түҥнэритэ кэйиэлиир. «ХС»

ындыыһыт

ындыыһыт (Якутский → Якутский)

  1. аат. Таһаҕас тиэйээччи, таһааччы. Перевозчик груза
    Аҕам Гринштейн атыыһыкка ындыыһытынан үлэлиир. И. Федосеев
    Кини Дьокуускайы былыр түөрт уон сыллааҕыта улуус бастыҥ баайыгар Егор кулубаҕа ындыыһыт буолан кэлэ сылдьан көрбүттээх. Дьүөгэ Ааныстыырап
    Ындыыһыттарбыт икки чаас холобурдаах сынньанан баран, төттөрү аттаннылар. Тумарча
  2. даҕ. суолт.
  3. Күүстээх, тулуурдаах, көхсүгэр ыарахан таһаҕаһы уйар кыахтаах (хол., көлүүр ат туһунан). Сильный и выносливый, годный для перевозки вьюков (напр., о лошади)
    Кини чэрдийбит илиитин иһинэн аастахтара ааттаах сүүрүктэр, атара сэлииктэр, уу дьоруолар, тардыылаах уонна ындыыһыт бэртэрэ. Үлэ үө. Күн ортото табаларын уоскутарга сананнылар
    Оҕонньор ындыыһыт табалары, баран хаалбатыннар диэн, иккилии гына холбуу баайталаата. А. Кривошапкин (тылб.)
  4. Көлөҕө ындыыны, таһаҕаһы ыҥыырдан таһар (киһи). Навьючивающий животных и сопровождающий их до места назначения
    Кыһынын ындыыһыт сахаларга сыстыһан таһаҕас таһыстым. Болот Боотур
көрдөөччү

көрдөөччү (Якутский → Якутский)

аат. Тугу эмэни буларга дьулуһааччы. Ищущий, искатель
Баҕаны көрдөөччү үс хонукка таҥараҕа кириэстэниэ, үс хонукка сирэйин суунуо, үс хонукка дьону кытта кэпсэтиэ суохтаах. Н. Павлов
Үлэ тэрээһинин бастыҥ, прогрессивнай көрүҥнэрин көрдөөччүлэр этилэр. «Кыым»
Дьолу (дьол) көрдөөччүлэр кэпс. — байарга баҕарааччылар (байаары ханна баҕарар үлэлииллэрин кэрэйбэт дьон). Люди, желающие заработать большие деньги и ради этого согласные на любые трудности (букв. искатели счастья)
Ол иһигэр үгүстэрэ старателлэр, мас кэрдээччилэр уонна тиэйээччилэр, сорохтор көннөрү «дьол көрдөөччүлэр» этилэр. И. Никифоров
Кыһыл көмүс олус дэлэйдик үөскээбит сирдэрэ булуллубуттарынан сибээстээн, Австралияҕа үгүс «дьолу көрдөөччүлэр» тиийбиттэрэ. КВА МГ