несов. үмүөрүс, тоҕуорус.

I
эймэҥнээ диэнтэн холб. туһ. Уулуссаны икки өттүнэн арааһынай тутуурдаах дьон-оҕо да, улахан да — тиэтэйэ-саарайа хаамансиимэн эймэҥнэһэллэр. П. Аввакумов
Араас сирэйдээх-харахтаах итирик-кутурук дьон тууга киирбит балыктыы эймэҥнэһэллэр. В. Тарабукин
Сотору онно-манна маҥан, кыһыл ырбаахылаахтар көҕөрөн көстөр оҕуруот устун эймэҥнэстилэр. А. Фёдоров
II
даҕ. Олус элбэх, кыймаҥнас (хол., дьон ханна эмэ тоҕуоруһуута). ☉ Кишащий (напр., о толпе людей)
Сотору арҕаа баска олорор түөрт ыал олбуорун иһэ эймэҥнэс оҕодьахтар буола түстэ. Болот Боотур
Бүгүн хара сарсыардаттан куорат иһэ дьонунан эймэҥнэс үлүгэр. П. Филиппов
Котлован иһэ эргиччи эймэҥнэс киһи, массыына, араас тиэхиньикэ буолара. В. Яковлев

туохт.
1. Кими, тугу да, киһи иилэн ылбатын курдук эймэҥнэс элбэх, тобус-толору буол (хол., дьон тоҕуоруһуута). ☉ Быть наполненным множеством шевелящихся, копошащихся существ, кишеть кем-чем-л. (напр., людьми)
Хойдон, үксээн эймэҥнээн, Күүгэннээх долгун кэриэтэ, Кимэн киирдэ түллэн, иилээн Гитлер сиэмэх сэриитэ. Баал Хабырыыс
Хонуу киэбинэн ынах сүөһүлэр эймэҥнииллэр. Н. Түгүнүүрэп
Суол икки өттүнэн боруон диэки сатыы сэрии бөҕө эймэҥнээн ахан эрэр эбит. К. Симонов (тылб.)
2. Илибириир курдук хамсаа (туох эмэ чэпчэкини этэргэ). ☉ Слегка дрожать, шевелиться (о ком-чём-л. маленьком, лёгком)
Аан аһыллыбытыгар, ыт оҕото сулбу ыстанан киирэн, оҕонньор атаҕын анныгар эриллэ сылдьан, эккэлээн кутуруга эймэҥниир. И. Егоров
Алааска үүммүт эҥин өҥнөөх сибэккилэри тыал илибирэтэн, эймэҥнээн олороллор. Улдьаа Харалы
Ыт оҕото иччитин көрө түһээт, кутуруга эймэҥниир. «ХС»

ханардаа диэнтэн холб. туһ. Ханаҕар быһыылаах Хатын дьахталлар, Ханыылаһа-ханыылаһа, Хаамсан ханардаһан, Хараҕы сымнаттылар. Өксөкүлээх Өлөксөй
Итиччэни истэн Дьоно тоҕуорустулар, Дьахталлар ханардастылар, Кыргыттар сырыстылар, Уолаттар чуоҕустулар. П. Ядрихинскай

ыһыытаа-хаһыытаа диэнтэн холб. туһ. Бары ыһыытаһан-хаһыытаһан Чочур Мыраан күлүгэр тоҕуоруһан турдулар. С. Васильев. Испэктээккэ оонньооччулар ытаспаттар-соҥоспоттор, ыһыытаспаттар-хаһыытаспаттар. Айымньылаах ү

ж. 1. дьон, көй дьон; 2. в знач.нареч. толпой үмүөрүһэн, тоҕуоруһан; идти толпой тоҕуоруһан бар.

туохт. Элбэх буолан төттөрү-таары үмүөрүһэ, тоҕуоруһа сырыт; күргүөмүнэн күүскэ саба халый. ☉ Двигаться взад-вперед толпой, толпиться; разливаться, растекаться (о чем-л. обильном и мощном)
Трамвай тохтобулугар мунньустубут дьон төттөрү-таары ааллаһаллар, кэлэн биэрбэккэ хойутаппыт трамвайы мөҥүттэллэр. Амма Аччыгыйа
Күөл кытыытыгар ынах сүөһү үөрэ мэччийэн, хара тордох курдук, ааллаһа сылдьар. М. Доҕордуурап
Ууну курдаттыы көрбүтэ туутугар балык кыайан аалласпат гына ыга симиллибит. Ф. Постников

туохт. Кими эрэ тула тоҕуоруһан тур. ☉ Окружать кого-л. целой кучей, толпой, ватагой. Оҕолор ийэлэрин төгүрүччү араллааннаан турдулар
□ Кинини [Өлүөскэни] дьиэ таһыгар уруйдаан-айхаллаан туран көрсөн бараннар, дьиэҕэ араллааннаан киллэрэн, бэркэ диэн махтаныах тустаахтар. Эрилик Эристиин
Алаас сирим аайыттан Аймах-чаҕар дьонноргут Араллааннаан кэлэннэр Айхаллыы туруохтара. Саха нар. ыр. III

аат. Ас-таҥас, үпхарчы дэлэйэ, дэлэччи баай. ☉ Богатство, изобилие всего
Илиҥҥи, хотугу дойдулар араас омуктара манна тоҕуоруһар, эгэлгэ баай-дуол манна халыҥаан ааһар эбит. П. Филиппов
Баайыдуолу, бар дьон дьолун Барҕардарга, айарга – Үлэ, үөрэх дабааныгар Өрүү өрө күүрэн ис. Күннүк Уурастыырап
Мэйи сиригэр баайынан-дуолунан Тарабыыкын оҕонньор аатырар. Л. Попов

аат. Суудуналар, оҥочолор кэлэн тиксэллэригэр анаан биэрэккэ оҥоһуллубут миэстэ эбэтэр кыра судно тохтуур сирэ. ☉ Пристань
Өрүс хааһын кыйа, иэҕэспит дьиэлэрдээх эргэ куорат бириистэнигэр дьон бөҕө тоҕуоруспут этэ. Л. Попов
«Максим Аммосов» диэн ааттаах теплоход, бириистэнтэн тэйэн, биэрэги кыйа доллоһуйда. Н. Лугинов
Киэһэ сэттэ чаас саҕана Петр, күдэн буорунан бурҕачыйар бириистэни одуулаһан, «Кыһыл» борохуот палубатыгар турбута. Софр. Данилов