Якутские буквы:

Якутский → Якутский

эймэҥнээ

туохт.
1. Кими, тугу да, киһи иилэн ылбатын курдук эймэҥнэс элбэх, тобус-толору буол (хол., дьон тоҕуоруһуута). ☉ Быть наполненным множеством шевелящихся, копошащихся существ, кишеть кем-чем-л. (напр., людьми)
Хойдон, үксээн эймэҥнээн, Күүгэннээх долгун кэриэтэ, Кимэн киирдэ түллэн, иилээн Гитлер сиэмэх сэриитэ. Баал Хабырыыс
Хонуу киэбинэн ынах сүөһүлэр эймэҥнииллэр. Н. Түгүнүүрэп
Суол икки өттүнэн боруон диэки сатыы сэрии бөҕө эймэҥнээн ахан эрэр эбит. К. Симонов (тылб.)
2. Илибириир курдук хамсаа (туох эмэ чэпчэкини этэргэ). ☉ Слегка дрожать, шевелиться (о ком-чём-л. маленьком, лёгком)
Аан аһыллыбытыгар, ыт оҕото сулбу ыстанан киирэн, оҕонньор атаҕын анныгар эриллэ сылдьан, эккэлээн кутуруга эймэҥниир. И. Егоров
Алааска үүммүт эҥин өҥнөөх сибэккилэри тыал илибирэтэн, эймэҥнээн олороллор. Улдьаа Харалы
Ыт оҕото иччитин көрө түһээт, кутуруга эймэҥниир. «ХС»

Якутский → Русский

эймэҥнээ=

двигаться, шевелиться (о ком-л. маленьком); ср. эймэҥэлээ=.

Еще переводы:

эймэҥнэс=

эймэҥнэс= (Якутский → Русский)

совм. от эймэҥнээ = кишеть; двигаться в большом количестве; уулуссаҕа дьон бөҕө эймэҥнэһэн эрэр по улице движется масса народу.

эймэҥэлээ=

эймэҥэлээ= (Якутский → Русский)

очень быстро двигаться (о ком-л. маленьком и шустром); оҕо сүүрэн эймэҥэлиир ребёнок резво бежит; ср. эймэҥнээ=.

чүөчэҥнээ

чүөчэҥнээ (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Аргыый аҕай икки өттүгэр биэтэҥнээн хамсаа (хол., уһун синньигэс умнастаах үүнээйини этэргэ). ☉ Тихонько качаться из стороны в сторону, колебаться (о растении с длинным, тонким стеблем)
Тимэх от барахсан …… Эмпэрэ анныттан Эймэҥнии, чүөчэҥнии күлбүтэ. А. Бродников

туймаҥнат

туймаҥнат (Якутский → Якутский)

туохт. Сорох -ан сыһыат туохтуурдары кытта ситимнэһэн «биир кэм тохтоло суох хамсаа, эймэҥнээ» диэн суолтаҕа туттуллар (хол., хаар хойуутук түһэрин этэргэ). ☉ В сочетании с деепричастиями на -ан некоторых глаголов употребляется в значении «находиться в постоянном движении» (о чём-л. мелком, лёгком — напр., о снегопаде)
Ньим курдук киэһэ бүрүүкээбитэ, намылыччы хаар түһэн туймаҥнатара. В. Яковлев
Кумаардар хап-сабар саба түһэн, сирэйин-моонньун, илиилэрин сиэн туймаҥнаттылар. «ХС»

эймэҥнэт

эймэҥнэт (Якутский → Якутский)

  1. эймэҥнээ диэнтэн дьаһ. туһ. Түптэ буруотунан угуйа унаарар, Дьэдьэн сытынан салгыйа дыргыйар, Ынах, Сылгы үтүмэн үөрдэринэн От-мас быыһын эймэҥнэппит Төрөөбүт түөлбэ көмүс күөлүм. М. Тимофеев-Терёшкин
  2. Биир тэҥник сүһүөхтэринэн илибирэччи хамсат (хол., тарбахтаргын). ☉ Делать лёгкие дрожащие движения, подёргивать, подрагивать, шевелить чем-л. (напр., пальцами)
    «Бэттэх Кэл!» — Дьаакыбылап сөмүйэтин эймэҥнэттэ. Н. Якутскай
    «Байбааскы, кэл эрэ», — Хабырыыска тарбаҕын эймэҥнэтээймэҥнэтэ, оҕону бэйэтигэр ыҥырда. Дьүөгэ Ааныстыырап
    Доҕолоҥ кыыһа, намчы тарбаҕын эймэҥнэтэн, Николайы ыҥырда. А. Сыромятникова
кыймаҥнаа

кыймаҥнаа (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт.
1. Эриллэҥнээ, өҕүллэҥнээ. ☉ Извиваться, вилять
Кыймаҥнаатарбын да, кылбаҥныыбын, муунньаҥнаатарбын да, дьэрэкээн ойуулаахпын дэнэр баар үһү (тааб.: эриэн кыыл). [Ыт] байааттаҥныы-байааттаҥныы хааман кыймаҥныыр. Амма Аччыгыйа
Тороев көрдөҕүнэ, бу токуйа хаппыт эмээхсин тииһэ бараммыт айаҕыттан кыһыл чиэрбэлэр кыймаҥныы тохтор курдуктар. Л. Попов
[Кыыс Ньургунтан] Кыһыл, эриэн үөннэр Кытарар уот хараара өһүөр диэри Кыймаҥныы тохтон түстүлэр. ТТИГ КХКК
2. Хамсаа-имсээ, эймэҥнээ (биир сиргэ элбэх ким-туох эмэ мустан). ☉ Двигаться, шевелиться непрерывно, собравшись толпой, сбившись в кучу (о людях, животных)
Өстөөхтөр хаптайаллар, онтон эмиэ кыймаҥнаан, эймэнэн киирэллэр. Н. Кондаков
Баһаарга тобустолору дьон мунньустан кымырдаҕас уйатыныы кыймаҥныыллара. Н. Островскай (тылб.)

эймэҥнэс

эймэҥнэс (Якутский → Якутский)

I
эймэҥнээ диэнтэн холб. туһ. Уулуссаны икки өттүнэн арааһынай тутуурдаах дьон-оҕо да, улахан да — тиэтэйэ-саарайа хаамансиимэн эймэҥнэһэллэр. П. Аввакумов
Араас сирэйдээх-харахтаах итирик-кутурук дьон тууга киирбит балыктыы эймэҥнэһэллэр. В. Тарабукин
Сотору онно-манна маҥан, кыһыл ырбаахылаахтар көҕөрөн көстөр оҕуруот устун эймэҥнэстилэр. А. Фёдоров
II
даҕ. Олус элбэх, кыймаҥнас (хол., дьон ханна эмэ тоҕуоруһуута). ☉ Кишащий (напр., о толпе людей)
Сотору арҕаа баска олорор түөрт ыал олбуорун иһэ эймэҥнэс оҕодьахтар буола түстэ. Болот Боотур
Бүгүн хара сарсыардаттан куорат иһэ дьонунан эймэҥнэс үлүгэр. П. Филиппов
Котлован иһэ эргиччи эймэҥнэс киһи, массыына, араас тиэхиньикэ буолара. В. Яковлев

көймөһүн

көймөһүн (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Итиигэ бүтэйдии сыраллан буорту буол, көөнньөн сытый. ☉ Портиться, разлагаться от перегревания
Тиириллибит тирии мыччыстаҕастаах буоллаҕына аанньа хаппат, көймөстөр. ДьСИи
Саас аайы ол дьапталҕа ирэн көймөстөр. ФЕВ УТУ
2. Хамсаабакка, тарҕаммакка хойун (салгын, сыт-сымар туһунан). ☉ Густеть, сгущаться, настояться, застояться (о запахе чего-л.)
Арыгы көймөстүбүт ыар сыта аҥыл гынна. Амма Аччыгыйа
Түүн көймөстүбүт мүөттээх дыргыл сытынан киһи муннугар минньигэстик саба биэрэрэ. В. Протодьяконов
3. Итииргээн, буһан көлөһүн алын. ☉ Запариться, перегреться, вспотеть (от жары)
Туоҕа Баатыр, этэ көймөстөн, утуйан биэрбэккэ өрө мөхсөрө. Далан
Этэ көймөстөн, суунаары быһа үрэххэ киирдэ. «ХС»
4. Күүгүнүү, хойуутук хамсыы, эймэҥнии мөҕүс. ☉ Тревожно, неугомонно, беспокойно кружиться, шевелиться, двигаться
Көс сэрии көһөн көймөстөн кэллэ. Саха ост. I
Маҥнайгы ыам кумаара дыыгыныы көймөһүннэ. Л. Попов
Оттон балык буоллаҕына күөскэ куппуттуу көймөстө оонньуура. Далан

үөмэхтэс

үөмэхтэс (Якутский → Якутский)

I
1.
үөмэхтээ диэнтэн холб. туһ. Сырдык төлөннөр өргөстөрө өрүтэ үөмэхтэспитинэн бардылар. Амма Аччыгыйа
Күн киирэрин кытта, илинтэн түспүт дохсун тыал күөл уутун күүрдэн, долгун өрө үөмэхтэһэ түстэ. М. Доҕордуурап
Халлаан соҕуруу кырыытыттан хойуу баҕайы былыттар уһулута ойон тахсаннар, өрүтэ үөмэхтэһэн кэлэн испиттэрэ. И. Никифоров
2. Ким-туох эмэ тула үтүрүһэ-үтүрүһэ элбэх буола мунньуһун, бөлүөҕүс, чөмөхтөс. ☉ Сгрудиться, столпиться, задевая друг друга, вокруг кого-чего-л.
Бары остуолу тула үөмэхтэстилэр. П. Филиппов
Оҕолор бастакы ырыаларын ыллаары үөмэхтэстилэр. Э. Соколов
Көрбүтүм арай уу кытыытыгар кып-кыра үөн курдук балык оҕолоро үөмэхтэһэллэр. Н. Тарабукин. (тылб.)
II
даҕ. Биир кэм эймэҥнии, үллэҥнии олорор курдук көстөр (хол., биир сиргэ элбэх туох эмэ мустубута). ☉ Беспорядочно двигающийся, находящийся в хаотичном движении (о большой массе кого-чего-л.)
Үөмэхтэс төлөннөр Өрүтэ көтөллөр, Өһөхтөөх най буруо оргуйар! П. Тобуруокап
Ол күн дэриэбинэ анныгар атыыһыттар ааллара кэлэн тохтообут, онон биэрэккэ киһи үөмэхтэс. С. Никифоров
Үөр бараан курдук үтүрүһэн, Үөмэхтэс долгуннар сырсаллар. С. Тимофеев