Якутские буквы:

Якутский → Якутский

тыыннаа

туохт.
1. Туох эмэ тыымматы тыыннаах курдук оҥорон көр, оннук санаа. Одушевлять, одухотворять, наделять душой неодушевлённые предметы
Хайалары, өрүстэри, үрэхтэри, күөллэри, улахан бэлиэ мастары, күрбэ таастары, уо. д. а. тыыммат предметтэри тыыннаан сүгүрүйэллэрэ, үҥэллэрэ. Саха фольк. Миэхэ, айбыт Айылҕам, Биэрбитиҥ дуо толору Дьүһүлгэни айар кыаҕы, Тылы тыынныыр дьоҕуру? С. Данилов
Туспа талааннаах тарбаҕыҥ Туойу, мыраамары тыынныыр. Баал Хабырыыс
2. көсп. Сэргэхсит, күө-дьаа оҥор (хол., ханна эмэ баар буолан, тугу эмэ гынан). Оживлять, бодрить (напр., своим присутствием, деятельностью)
Сир-дойду чуҥкук, иччитэх таһаатын Киһи эрэ тыынныыр, иччилиир. М. Ефимов
Олус да муударай, олус да истиҥ киһи [ийэ барахсан] сүрэҕин сылааһа бу кыракый үүтээн дьиэ кутун-сүрүн тутар, тыынныыр. «ХС»
3. көсп. Ханнык эмэ ис хоһоонноо (хол., уус-уран айымньыны). Наделять каким-л. содержанием (напр., художественное произведение)
Суруйааччы …… айымньы сүрүн тутаах ис номоҕун таба харбаан, ону сайыннаран, бэйэтин айар күүһүнэн-күдэҕинэн, уотунан-төлөнүнэн тыыннаан, бэйэтин сүрэҕин сылааһын, иэйиитин иҥэрэн суруйуута. Софр. Данилов. Эрилик Эристиин айар истиилигэр олоҕу уонна геройдарын дьайыыларын романтическай тыынныыра биллэр. Д. Васильева

Якутский → Русский

тыыннаа=

одушевлять, оживлять кого-л.; өлбөт тыыннаа = фольк. наделить бессмертной душой; тырым уоту тыыннаа = поэт. оживить сверкающий огонь.


Еще переводы:

одушевить

одушевить (Русский → Якутский)

сов. что (природу) тыыннаа, тыыннаах курдук санаа.

одушевление

одушевление (Русский → Якутский)

с. тыыннааһын, тыыннаах курдук санааһын.

одухотворить

одухотворить (Русский → Якутский)

сов., одухотворять несов. 1. кого-что (природу, животных) тыыннаа, тыыннаах курдук санаа; одухотворить явления природы айылҕа көстүүлэрин тыыннаах курдук санаа; 2. кого (воодушевить) өрө күүрт, өрө күүр.

өҥөт

өҥөт (Якутский → Якутский)

өҥөй диэнтэн дьаһ
туһ. [Арыгы] Үтүө үрдүүрүн Үлтүрүтэн баран Үөлэстээҕи өҥөтөр. Өксөкүлээх Өлөксөй
Өлүүнү өҥөппүт дьылҕаттан Өндөтөн, Эн өлбөт тыыннаатыҥ, Ол иһин сахаттан, чукчаттан Тут истиҥ сүрэхпит махталын! Эллэй

сыаптан

сыаптан (Якутский → Якутский)

сыаптаа диэнтэн бэй., атын
туһ. Илиитэ-атаҕа сыаптанан хаайыыга үүрүллэн иһэрэ. Амма Аччыгыйа
Эн ииппит элбэх ыччаттарыҥ Хаардаах Бүлүү тыатыгар Хам сыаптаммыт киһи дьыалатын Хагдарыйбат тыыннаатылар. Эллэй. Чуорунай муораттан Муустаахха тиийэ Дьонноруот сыаптанан сытара… «ХС»

тырып гын

тырып гын (Якутский → Якутский)

туохт. Олорор сиргиттэн бэрт түргэнник, эмискэччи көтөн таҕыс (кыра чыычаах туһунан этэргэ). Вспорхнуть (о птичке)
Ой тыаҕа соҕотох татыйык «Чууп!» — диэтэ, Тырып гынна. С. Данилов
Ыркыйдарга кирийбит Ырыа чуопчаар чыычаахтар, Тырып гынаат, иһийбит Тыаны тыынныы туойдулар. Р. Баҕатаайыскай
Барабыай …… туора ыстанар да, көтөн тырып гынан хаалар. ПНО

кэрэтит

кэрэтит (Якутский → Якутский)

туохт. Тугунан эрэ туох эмэ ордук кэрэ, киһини умсугутар буоларын курдук оҥор, ордук тупсар. Делать что-л. краше, привлекательнее, лучше, украшать что-л. Муус маҥан сирэйин хойуу уһун хара баттаҕа [Никиитини] ордук кэрэтитэр. Амма Аччыгыйа
Эрэйи умнан, кыһалҕата суох буолан ылар үчүгэй даҕаны! Кини киһини уһун тыынныыр, тупсарар, кэрэтитэр. Н. Босиков
Сардаана ол күн саҥа тиктэрбит сибэкки ойуулаах солко былаачыйатын кэппитэ, кини тупсаҕай быһыытын-таһаатын өссө тупсаран кэрэтиппит этэ. В. Протодьяконов

тириэр

тириэр (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Тилиннэр, тыынна киллэр, тыыннаа. Оживлять, воскрешать, возвращать к жизни
[Таптал тыына] Өлбүтү тириэрэр, тоҥу ириэрэр. И. Гоголев
Тойуксут уол ытык тойуга Өлбүтү тириэриэх курдуга. «ХС»
2. көсп. Сөргүт, урукку чөлүгэр түһэр. Возрождать, восстанавливать
Мин үөрүүм эйигин ириэриэ, Сүрэххэр эдэргин тириэриэ. С. Данилов
Иччитэх маардары Артыалбыт тириэрдэ. Эллэй
Кини бу массыынаны бэйэтин саталынан, дьүккүөрүнэн хат тириэрбит. Н. Заболоцкай
Өллөхпүнэ сиэбит да суорум тириэрдэр үһүө көр өл I
ср. др.-тюрк. тирил ‘жить; оживать, воскресать’, тув. ‘оживи, воскресни’

тыыннан

тыыннан (Якутский → Якутский)

  1. тыыннаа диэнтэн бэй. туһ. Сылаас салгын тыыннанан, Итии тыал илдьиттэнэн, Күөх унаар урсуннанан, Өҥүрүк куйаас үктэллэнэн Иэйэхсит хотун Илбиргэстээх аартыга Тэлэлиннэ. Саха фольк. [Күндэ] хоһоонугар холбоотоҕуна, бэл оттуунмастыын тыынар тыыннанан, саҥаланан-иҥэлэнэн кэлэрэ. Софр. Данилов
    Ийэм уон ордуга икки төрүөбүт оҕотун, таптыыр оҕонньорун көмөн баран, соҕотох миигинэн тыыннанан олорбута. УАЯ А
  2. көсп. Тугу эмэ (хол., булт аһын) аһаан-сиэн, онон тыыннаах буол. Выживать, существовать благодаря чему-л. (напр., промысловой добыче)
    Хаһан да, ханна да харыстыахха, Хара килиэп барахсаны таптыахха. Килиэбинэн тыыннанан сылдьабыт, Килиэптээх буолан, көҥүл тыынабыт. И. Федосеев
    Киһи айылҕаттан үөскээн, киниттэн аһаансиэн, тыыннанан олорор. В. Кондаков
    Булдунан тыыннанан олорор дьон, алгыс күүһүгэр эрэнэн, хара тыа булда тосхойорун туһугар, үгүс сыраларынсылбаларын уураллара. «Сахаада»
эстэриик

эстэриик (Якутский → Якутский)

эргэр.
1. аат.
1. Хататынан охсон уот кыымын таһаарар ураты таас (былыр оннугунан сахалар уот оттон олороллоро). Кремень, из которого высекают огнивом искры (в старину якуты постоянно его употребляли для разжигания огня)
Киһи барахсан кэрэни айыахтаах — Элиэнэ эҥсиллэр даланын курдук, эстэриик бараммат кыымын курдук, Эрдээх хотой айанын курдук. Д. Апросимов
[Аҕам] эн да буолаҥҥын …… эстэриик курдук чаҕыллар эбиккин! С. Васильев
2. Былыргы сааны эһэргэ туттуллар чокуур. Кремень, с помощью которого стреляли из ружья
Оччотооҕуга маннык бинтиэпкэ саа суоҕа, кулгааҕар буорах кутан эстэриик тааһынан эстэр чуор саалааҕым. Н. Якутскай
2. даҕ. суолт. Эрчимнээх, дохсун, күүстээх. Сильный, энергичный, неукротимый
Эдэркээн сүрэххэр, илиигэр эстэриик эрчимнээх Эр бэрдэ, долоҕо барахсан. Р. Баҕатаайыскай
Эн бааргыттан күрэннилэр күргүөмнүү этиҥ былыттара, Дьааһаан бараннар эккирэтиһэ сүттүлэр күлүмнүү-күлүмнүү Эн иннигэр эстэриик чаҕылҕаннар. С. Тарасов
[Ленскэйи] инниттэн-кэнниттэн эрилкэй хара эстэриик уоттарынан имэрийэ турдулар. С. Васильев
Эстэриик чокуур (таас) — 1) эстэриик диэн курдук
Былыргы саха уоту хататынан, эстэриик чокууру саҕан эрэ ылара. Суорун Омоллоон
Халлаан сытыы чолбонуттан Уотун ылан уоттаабыт, Эстэриик таас чокууртан Кыымын ылан кыымнаабыт. И. Гоголев
Эскэл тый быарын саҕа Икки кырыылаах Эстэриик чокуурга Иҥэн кубулуйбут Тырым уоту тыыннаабыт. Саха нар. ыр. II; 2) үрд. Кыымынан ыһыахтанар курдук сытыы. Мечущий искры, искрящий
Куттаммат, хоһуун да киһи буоллаҕа, Бирээмэ эстэриик чокуур курдук. Суорун Омоллоон
[Метро] эмэҕирбэт буоллун диэн Эстэриик таас эркиннэммит …… Тулхадыйбат буоллун диэн Толбонноох мыраамар тулааһыннаммыт. С. Васильев
Эстэриик таас курдук Эриэккэс тыллары Эймэтэ этиэххэ үчүгэй даҕаны. А. Бродников
Сирэйэ-хараҕа сытыыта саҕылла олорор эстэриик чокууру санатара. П. Филиппов