ж. эвакуация, көһөрүү (туох эмэ кутталлаах сиртэн дьону,предприятиелары уо. д.а. тэрээһиннээхтик көһөрүү, тэйитии).

с. I. (по гл. отталкивать) киэр анньыы, халбарытыы; тэйитии; 2. (по гл. отталкиваться) анньыныы; тирэҕирии, тирэх оҥостуу.

көөбүлү тэйитии (үлэлиир сиртэн металл эбэтэр мае көөбүлүн сонно тута быһар-кыһар станоктан туора, үлэни мэһэйдээбэт миэстэҕэ тэйитэн иһии.)

м. 1. (увод, угон) тэйитэн илдьии, тэйитии; 2. (напр. реки) халбарытыы, (туоратан) ыытыы; 3. (напр. земельных участков) биэрии, анааһын; 4. перен. туоратыы; дать отвод кому-л. кими эмэ туоратарга эт; # для отвода глаз харах баайыытыгар.

с. I. (по гл. отразить) төттөрү охсуу; тэйитии; түһэрэн көрдөрүү; тыктаран көрдөрүү; 2. (по гл. отразиться) тэйии; түһэн көстүү; биллии, сабыдыаллааһын; 3. (изображение) күлүк, күлүк көстүүтэ; зеркальное отражение сиэркилэҕэ көстөр күлүк; отражение гор на поверхности озера күөл ньууругар хайалар күлүктэрин көстүүтэ; 4. көстүү, ойууланаи көстүү; отражение жизни в искусстве олох искусствоҕа көстүүтэ.

прил. 1. (о человеке) уорастыгас, курус; угрюмый старик уорастыгас оҕонньор; 2. перен. (гнетущий) түҥ, курус, нүһэр; угрюмая тишина түҥ чуумпу. уда бривать несов. см. удобрить, удав м. удав (тропической дойдуларга үөскүүр улахан эриэн үөн). удаваться несов. см. удаться, удавить сов. кого муомахтаа, муомахтаан өлөр. удавиться сов. муомахтан, моҥнон ел. удаление с. 1. (по гл. удалить) тэйитии, ыраатыннарыы,таһаарыы;ылан кэбиһии, суох гыныы; 2. (по гл. удалиться) тэйии, ыраатыы. удалить сов. 1. кого-что (отдалить) тэйит, ыраатыынар; удалить предмет от глаз предмета хараххыттан тэйит; 2. кого-что (убрать чт.ол., вывести когол.) ылан кэбис, тэйит, таһаар; 3. кого (заставить уйти) таһаар, киэр үүр; удалить посторонних туора дьону таһаартаа; 4. что (устранить, уничтожить) ылан кэбис, ыраастаа, суох гын; удалить зуб тииһи ылан кэбис; удалить пятна на платье былааччыйа бээтинэтин ыраастаа. удалиться сов. 1. (отдалиться) тэй, ыраат; удалиться от дома дьиэттэн тэй; 2. (уединиться) тэй, бүк; удалиться от людей дьонтон тэй.

аат дьөһ.
1. Араарыы сыһыанын көрдөрөн, ханнык эмэ кэккэ предмет ирээтиттэн тэйитиини, матарыыны бэлиэтииргэ туттуллар. ☉ Употребляется при обозначении предмета, выраженного собирательным существительным, которого лишаются, от которого отделяются. Мас көтөрүн аатыттан туох да тоҕоостообото. Иһит-хомуос аатыттан тугу да ылбатах эбиппин
□ Сэттэ уонтан тахса ыал сир-буор аатыттан букатын маппыттар. М. Доҕордуурап
2. Ким, туох интэриэһиттэн хайааһын оҥоһулларын бэлиэтииргэ туттуллар. ☉ Выражая объектные отношения, употребляется при обозначении предмета, от имени которого совершается действие
Көҥүл Саха аатыттан Бу ыар сүтүк иэстэниэҕэ. Эллэй
Оһохчут аатыттан этиэхпин Миэхэҕэ ыл тылла көҥүллээҥ! Эрилик Эристиин
Маппыайап уонна Сыҕаайап хас боппуруос аайы Наҕыл улууһун аатыттан утарыта киирсэллэр. Амма Аччыгыйа
Туманов барыларын аатыттан хоруйдаата. Н. Габышев

тэйит диэнтэн дьаһ. туһ. Ити ыскаабы истиэнэттэн кыратык тэйиттэр

сов. 1. кого-что ыраатыннар, тэйит, уталыт; 2. кого (вызвать отчуждение) тэйит, араар.

(изо=, изъ=, ис=) приставка, суолтатынан көрдөрөр: 1) ту ох эмэ иһиттэн таһаарыыны, тэйитиини, хол. извлечь ороон ыл, хостоо, таһаар; изгнать үүрэн кэбис, үүрэн ыыт; 2) хайааһын предмеккэ бүтүннүутүгэр тарҕанарын эбэтэр күүстээҕин, хол. изрезать бысталаа, тырыта быс; износиться алдьанан бүт, тырыта тыытылын; измучиться наһаа муҥу көр, олус эрэйдэн; 3) тугу эмэ туттан бүтэриини, хол. израсходовать ороскуоттаан кэбис, туттан бүтэр, бараа; 4) ханнык эмэ саҥа хаачыстыбаланыыны эбэтэр уруккуну сүтэриини, хол. изнервничаться кыыһырымтаҕай буол.