Якутские буквы:

Якутский → Русский

тэлиэгэлээх

запряжённый в телегу; тэлиэгэлээх ат лошадь, запряжённая в телегу.

Якутский → Якутский

тэлиэгэлээх

даҕ. Тэлиэгэҕэ көлүллүбүт (хол., аты этэргэ). Запряжённый в телегу (напр., о лошади)
Р.А. Кулаковскай байыаннай оскуолаҕа тэлиэгэлээх атынан тирилэтэн кэлбитэ. Хапсаҕай
Аһы-үөлү барытын тэлиэгэлээх акка толору тиэйэн холкуостарынан тиийбиттэрэ. «ХС»


Еще переводы:

дэллэрис

дэллэрис (Якутский → Якутский)

дэллэрий диэнтэн холб. туһ. Яков Нестеровтаахха тахсан кэпсиир санаалаах ытыныын дэллэриһэн истилэр. М. Доҕордуурап
Биэс тэлиэгэлээх ат бууттара быстарынан ойон иһэллэрэ, буоһалааччылар буоһаттан тутуһан, үктэнэр сирдэригэр үктэммэккэ дэллэриһэн ааспыттара. ВА

тилигирэт

тилигирэт (Якутский → Якутский)

тилигирээ 2 диэн курдук
Ананийдаах айаннатан тилигирэтэн сотору үрэх кындаатыгар тахсан элэҥнэтэн истилэр. М. Доҕордуурап
Оҕонньор дьиэтигэр тиийбитэ, эмээхсинэ хайыы-үйэҕэ элэктэриичэскэй массыынанан иистэнэн тилигирэтэ олорор эбит. В. Ойуурускай
[Барамыгин] биир ыалтан тэлиэгэлээх ат эттэһэн доҕотторугар тилигирэтэн кэллэ. Н. Якутскай

тиэйилин

тиэйилин (Якутский → Якутский)

тиэй I диэнтэн атын
туһ. Бэстээх биэрэгэр диэри оҕонньорбут тэлиэгэлээх атыгар тиэйиллэммит куораттаан хааллыбыт. Амма Аччыгыйа
Биир көлөҕө эт тиэйиллибит. М. Доҕордуурап
Түөрт оҕо аһа-таҥаһа икки оҕус сыарҕатыгар чөмчөччү тиэйиллибит. Н. Босиков

долгууһа

долгууһа (Якутский → Якутский)

аат., эргэр. Нэксиэни мөлтөтөргө аналлаах имиллэҕэс сытыары маска бигэнэр тэлиэгэ. Экипаж, кузов которого помещен на длинных гибких дрогах, долгуша
Балааҕыйа эмээхсин долгууһа тэлиэгэтин сымнаҕас олоҕор кутаччы олорон иһэр эбит. Амма Аччыгыйа
Нөҥүө күнүгэр долгууһа тэлиэгэлээх аттаах, куучар киһилээх Илибиэтэ эмээхсин нэлэйэн-хотойон ааспыта. Болот Боотур
Петя аҕатыныын паара акка көлүллүбүт долгууһа тэлиэгэҕэ олордулар. М. Доҕордуурап

төрдүө

төрдүө (Якутский → Якутский)

хомуур ахс. аат. Ким, туох эмэ түөрт ахсааннааҕын бэлиэтиир тыл, түөрт буолан. Четверо, вчетвером
Биһиги төрдүө буолан, тэлиэгэлээх аттаах киһини кытта аргыстаһан, куораттан дойдулаан истибит. Амма Аччыгыйа
Төрдүө буолан Нуотара суолун төрдүгэр тиийэллэр. Н. Якутскай
Күн киириитэ тахсан, биһиги [куобаҕы] төрдүө күрэтэн, уон биири өлөрдүбүт. Суорун Омоллоон

билээгэ

билээгэ (Якутский → Якутский)

аат.
1. Туох эмэ убаҕаһы кутан илдьэ сылдьарга аналлаах кыра хаптаҕай бытыылкатыҥы иһит. Фляга (походная)
Билээгэлэргэ сылаас чэйи аҕалан красноармеецтарга тарҕаталлар. Н. Якутскай
Уулуссаҕа ньиэмэстии суруктаах кэнсиэрбэ бааҥкалара, снаряд дьааһыктара, кааскалар, билээгэлэр бөх буолан сыталлар. И. Никифоров
[Американец] аҕыйах хамса табах биэрбитэ, биирдии үрүүмкэ үрүҥ арыгыны куругар ыйана сылдьар бэлээгэтиттэн иһэрдибитэ. Н. Габышев
2. Убаҕаһы таһарга аналлаах улахан иһит. Фляга (большой сосуд). Эһэм сайылыктан билээгэлээх үүтү тэлиэгэлээх атынан таһар этэ
Сүөгэй да хаачыстыбата быдан тупсубут, алта билээгэ көрүллүбүтүттэн биирдэрэ да быраактаммата. «Кыым»

буочука

буочука (Якутский → Якутский)

аат. Мастан эбэтэр тимиртэн оҥоһуллубут силииндирдии быһыылаах улахан иһит, уһаат (мас буоллаҕына ортотунан кэтириир; тас өттүнэн хас да талах эбэтэр тимир уобуруччунан туттарыллар). Бочка
Тимир буочукаттан быһыллан оҥоһуллубут оһох аан аттын былдьаан олорор. Н. Заболоцкай
Тэлиэгэлээх аттарга үгүс элбэх иһиккэ буспут сылгы этин, хартатын, иһин, хаанын уонна мас буочукаларга кымыс тиэйэн аҕаллылар. В. Протодьяконов
Чэ, тиэйэн аҕалыҥ Хатастан Дэлэй кымыстаах буочуката, Өллүн кымыска чачайан Кох палочката. П. Тулааһынап

мэһэйдээ

мэһэйдээ (Якутский → Якутский)

туохт. Тугу эмэ гынарга мэһэй, моһол буол. Быть помехой, препятствием, мешать
Сорох улуустарга быыбары саҥардыы ыытан эрдэхпитинэ, сэрии туран мэһэйдээн кэбистэ. Суорун Омоллоон
Кырдьык, ардах үлэни-хамнаһы элбэхтик мэһэйдээтэ. Н. Заболоцкай
Баран иһэр суолгар харгыс, мэһэй буол. Создавать преграду на пути
Киэһэ арҕаа саҕах кирбиитэ Кэрэлэнэн сүтүөр диэри, Уулуссалары мэһэйдээн Обуос субуй да субуй. С. В асильев. Тэлиэгэлээх киһи иннин өрүү көрүнэ иһээччи Суолугар туох мэһэйдиирин ылан киэр элитээччи. С. Тимофеев

эттэс

эттэс (Якутский → Якутский)

I
эттээ I диэнтэн холб. туһ. Тоойуом, тахсаҥҥын аҕаҕар эттэ эттэс
Өҕүрүөмэр оҕус саҕа Өркөннөөх сутуруктарынан Үнтү эттэстилэр. С. Васильев
II
эттээ II диэнтэн холб. туһ. Төлөбүргэ, харчыга уларсык ылан тутун (көлөнү). Брать напрокат (рабочий скот)
Сорудаҕы ылаат, Бруснев эбии көлө эттэһэр, сирдьиттэри наймылаһар түбүккэ түстэ. П. Филиппов
Холкуостары кытта дуогабар түһэрсэн, таба эттэстибит. «ХС»
Ол күн Ганецкай кимтэн эрэ тэлиэгэлээх ат эттэһэн Саҥа Тарга тиийбит. Н. Крупская (тылб.)

аргыстас

аргыстас (Якутский → Якутский)

туохт.
1.
аргыстаа диэнтэн холб. туһ. Аттаах сатыыны кытта аргыстаспат (өс хоһ.). Биһиги төрдүө буолан, тэлиэгэлээх аттаах киһини кытта аргыстаһан, куораттан дойдулаан истибит. Софр. Данилов
2. көсп. Кимиэхэ-туохха эмэ аргыс буол, бииргэ сырыт, кими-тугу эмэни арыаллаа. Сопутствовать кому-чему-л., сопровождать кого-что-л.
Харах уута үөрүүнү кытта эмиэ аргыстаһарын манна билэн турабын. Амма Аччыгыйа
Кини ырыаны кытта аргыстаспыт чаҕылхай сырдык мөссүөнүн дьоно-сэргэтэ ытыктыыллар, кэриэстииллэр. АҮ
«Электростанция, сибээс үлэһиттэрэ собостуопка оҥорбуттар үһү», — диэн кэпсээн бассабыыктары хаайбыт туһунан сураҕы кытта аргыстаһан таҕыста. М. Доҕордуурап