мест. вопр. 1) когда, в какое время, во сколько; сарсын төһөҕө кэлэҕит? во сколько вы завтра придёте?; төһөҕө түмсүөхпүтүй? в какое время будем собираться?; төһөҕө да буолтун иһин когда бы то ни было ; 2) за сколько (напр. рублей); эн маны төһөҕө атыыластыҥ? ты за сколько это купил?

1. мест. вопр. сколько; мунньахха төһө киһи кэлбитий? сколько человек пришло на собрание?; бу сыаната төһөнүй? сколько это стоит?; 2. нареч. 1) сколько, -с какого времени; эн манна төһөттөн үлэлиигин ты с какого времени здесь работаешь?; төһө өр күүттүҥ? сколько ты ждал меня?; төһөнү баҕарар оҥор делай, сколько угодно; 2) в какой мере, насколько; нууччалыы төһө билэҕин? насколько ты знаешь русский?; төһөтүн да иһин а) сколько бы то ни было ; б) как бы то ни было ; всё-таки; төһөтүн да иһин, эн сыыстыҥ всё-таки ты ошибся.

төһө-хачча буолуой не угодно ли?; прошу вас; үүннээх-тэһииннээх үтүө тылбын истэн көрдөххүнэ төһө-хачча буолуой? не выслушаете ли вы мою величайшую просьбу? (букв. не угодно ли вам будет выслушать моё доброе слово с уздой и поводом?— почтительное церемонное обращение при усиленной просьбе).

ыйыт. солб. аат.
1. Хаһан, хас чааска. ☉ Когда, в какое время, во сколько
«Хайа, төһөҕө дьиэбитигэр барабыт» диэбиттии, «Үчүгэй Өрүөстээх» [ынах аата] кини диэки көрөн, мылаллан турар эбит. М. Доҕордуурап
Олоо киэһэ: «Манньыат биэрэр таҥаралара дуу, абааһылара дуу төһөҕө кэлэрэ буолла», — диэн саныы сытан утуйда. Т. Сметанин
2. Хаска, хастыы, хас харчыга. ☉ За сколько, за какую цену. Ырыынакка биэдэрэ отону төһөҕө биэрэллэрэ буолла?
□ Мин оройуон олоҕун-дьаһаҕын кэмбинээтигэр дьон эргиирин төһөҕө оҥороллорун этэбин. Далан

түмэр солб. аат. Хаһан баҕарар, куруук, мэлдьи. ☉ Когда бы то ни было, постоянно, всегда
Кырдьык суол төһөҕө даҕаны арыы курдук дагдайан тахсыа. Н. Неустроев
Аныгы аракыататааҕар Сыыдамнык сурах-садьык Төһөҕө да тарҕанар. И. Гоголев
Аан бастаан тэлэн айанныыр суол куруутун ыарахан, оттон төннөр суол төһөҕө да чугас, судургу. Далан
Киһи төһөҕө да үрдүккэ тардыһар, сыыры тахсан, хайаны дабайан киһи буолар. Н. Заболоцкай

1. ыйыт. солб. аат. Ахсааны, кэми, кээмэйи, сыананы ыйытарга туттуллар тыл; хас. ☉ Сколько
   Окуопа хастан сытар бандьыыттар төһөлөрүн билбэккэ эрэ атаакалыыр букатын табыллыбат. Н. Якутскай
   Иван Васильевич холкуос төһө ырааҕын, төһө табалаах хас киһи төһөнөн бадахтаахтык кэлиэхтээхтэрин аргыый ыйыталаһар. Амма Аччыгыйа
   Ити дьарапылаан улахана төһө буолуой? Күндэ
   Хата, ат буола оонньуох, мин эйигин көлүйүөм, төһө таһаҕаһы тардар эбиккин, көрүөхпүт. И. Никифоров
2. сыһ. суолт.
3. Туох эмэ хайдах кээмэйдээх, кэриҥнээх буоларын, оҥоһулларын ыйытарга туттуллар тыл. ☉ В какой мере, степени, насколько, как
   Этэрбэстэрин төһө бэркэ кичэммиттэрэ эбитэ буолла? Амма Аччыгыйа
   [Чокуурап:] Төһө улаатабын да, соччо элбэхтик тиэхиньикэни туһанар кыахтанабын. С. Ефремов
   Снайпер «булда» тахсар, төһө кыраҕыта биллэр мүнүүтэлэрэ кэллилэр. Т. Сметанин
4. Туох эмэ сабыытыйаҕа сыһыаннаах кэми-кэрдиини, бириэмэни ыйытарга туттуллар тыл. ☉ Сколько (употр. для уточнения времени, связанного с чем-л.)
   [Наһаар] төһөнөн өр олордоҕун аайы, оччонон кини ынырыктаах суолга туруммутун өйдөөн баарта. Суорун Омоллоон
   Төһө өр маннык эрэйдэниэх муҥмутуй?! М. Доҕордуурап
   Отонньут курдук биирдии тонуктаһан, төһө бириэмэнэн кыракый оҥоойугу толороруҥ биллибэт. В. Яковлев
5. Туох эмэ ырааҕын-чугаһын ыйытарга туттуллар тыл. ☉ Сколько, насколько (употр. для выяснения, уточнения расстояния)
   «Төһө ыраах тэптим буолла» диэбиттии, ата аргыый хайыһан көрдө. Амма Аччыгыйа
   Кинилэр барар сирдэрэ төһө ырааҕын, хайдах сирдэринэн айанныахтарын кэпсэтэллэр. Т. Сметанин
   Оскуолаттан дьиэҥ төһө ырааҕый? КИИ СТ-2
   ◊ Төһө ахсаан аат тыл үөр. — предмет чопчу ахсаанын эбэтэр чыыһыланы бэлиэтиир ахсаан аат (саҥа чааһа) арааһа. ☉ Количественное числительное
   Төһө ахсаан аат чыыһыла өйдөбүлүгэр муҥура суох элбэх, ол эрээри күннээҕи кыһалҕаҕа, үгэс курдук, сүүс, тыһыынча иһинэн суоттанар. ФГГ СТ
   Төһө кыайаргынан көр кыайаргынан. Биһиги улуу омуктар үтүө үгэстэрин төһө кыайарбытынан батыһыахтаахпыт. М. Доҕордуурап
   Төһө кыалларынан көр кыалларынан. «Төһө кыалларынан түргэнник кэлэ сатыам этэ», Сэмэнчик чэйин сыпсырыйбахтыыр. Н. Якутскай
   Төһө сатанарынан көр сатанарынан. Кини сирэйин фашист диэки биирдэ да туппатаҕа, төһө сатанарынан киниттэн тэйиччи тутта сатаабыта. Суорун Омоллоон
   ср. тув. чеже, узб. неча, кирг. нече, нечен ‘сколько’

түмэр солб. аат. Хас баҕарар, олус элбэх. ☉ Сколько угодно, сколько хочется, сколько хочешь
Чэ кылгастык итинник, Егор Петрович олус интэриэһинэй киһи! Кини туһунан төһө баҕарар суруйуохха сөп. Н. Лугинов

төһө да буолтун иһин

сыһыан холб. Итэҕэтэр, ылыннарар ‘туох да буолбутун иһин’ диэн дэгэттээх утарар-баһылатар сыһыаны көрдөрөр. ☉ Выражает противительно-уступительное отношение с оттенком убеждённости: всё-таки, как-никак, всё же, как бы то ни было
Ок-сиэ! Ол эрээри төһө да буолтун иһин, миигин көмүскэһэр киһи баар. Н. Неустроев
[Иван Иванович:] Пётр Степанович, эн киһи тылын ситэри истэр буол, төһө да буоллар, мин эйиэхэ начаалынньык буолабын. С. Ефремов

сыһыан холб. Туох эмэ этиигэ сөбүлэммэт, сөбүлэспэт ‘туох да диэбит иһин’ диэн дэгэттээх утарар-баһылатар сыһыаны көрдөрөр. ☉ Выражает уступительнопротивительное отношение с оттенком возражения, несогласия ‘вопреки всему’: что ни говори, как ни говори
Чэ, төһө да диэбит иһин, Унаарабы дьон айаҕар уган биэрэр сыыһа. С. Никифоров

сыһыан холб. ‘Туох да буолбутун иһин’ диэн дэгэттээх утарар-баһылатар сыһыаны көрдөрөр. ☉ Выражает противительно-уступительное отношение с оттенком несоответствия: а всё-таки
Ол да буоллар, төһө да оннугун иһин, Аласов бу дойдуга бэйэтэ көрдөһөн кэлбитэ, маннааҕы оскуолаҕа иллэҥ миэстэ көстүбүтүгэр бэркэ үөрбүтэ. Софр. Данилов

сыһыан холб. «Буолтун да иһин» диэн дэгэттээх утарар-баһылатар сыһыаны көрдөрөр. ☉ Выражает противительно-уступительное отношение с оттенком несоответствия: хотя и; несмотря на то, что
Булка үөрүйэх буолан, төһө да дьулааннаах буоллар соччо уолуйбат, ыксаабат идэлээхпин. Т. Сметанин
[Михаил — Николайга:] Ама, төһө даҕаны баайга иитиллибитиҥ иһин, эн кыра-хара дьон диэки букатын тардыһан көрбөккүн дуо? С. Ефремов
Наташа, төһө да уһун саһыл сонноох, сирэйин саба түһэр кулгаахтаах саһыл бэргэһэлээх, сылаас этэрбэстээх да буоллар, улаханнык тоҥно. «ХС»

1. быһ. суох солб. аат. Хас да, аҕыйаҕа суох (хом. суолт.). ☉ Некоторое количество, немало, сколько-нибудь (собир.)
   Кинини төһө эмэ киһи ситэн ааста, төһө эмэ киһи көрүстэ, хас да киһи, туоруох бокуой биэрбэккэ, түҥнэри көтө сыста. А. Софронов
   [Маня:] Көр, эн төһө эмэ ынаҕы ыатыҥ да, хайдах курдук ырааскыный, оттон миигин көр эрэ: киһи чугаһаабат киһитэбин. С. Ефремов
2. сыһ. суолт. Сөп соҕустук, балачча, син. ☉ В достаточной степени, достаточно, довольно
   Халлаан төһө эмэ сырдаабытын үрдүнэн, түүтэх-түүтэх уоттар, чаҕылхай баҕайытык, күлүмкүлүм гыннылар. Т. Сметанин
   [Марба] иннигэр төһө эмэ өр сытыйан сытар сытынньаҥ мастары, күөрэ-лаҥкы түһэн турар куруҥах мастары үрдүлэринэн үөл тииттэр үөһээ халлааҥҥа өрө өрөһөлөнөн тахсан тураллара. Күндэ

1. быһ. суох солб. аат. Ахсаана, хаһа биллибэт элбэх. ☉ Неизвестное количество, сколько-нибудь, несколько (о большом количестве)
   Даайа, ынаҕын иһин ыраастыы олорон: «Дьэ, ынах идэһэни сиэбит сурахпытын иһиттэхтэринэ, сарсын төһө эрэ дьахтар кэлэн сыа сиэппэтэ дии-дии, кыыһыраллар, хоргуталлар, кыһалҕаларыгар толук гынаары соҕотохторун өлөрдөхтөрө дииллэрэ суох». А. Софронов
2. күүһ. эб. суолт. Тугу эмэ оҥорон көрөн, улаатыннаран, күүркэтэн этиини бэлиэтиир. ☉ Выражает преувеличенное отношение к чему-л., когда говорящий представляет что-л. более значимым, важным, чем есть на самом деле
   Кыһыҥҥы тымныыга, «оҕом төһө эрэ тоҥон муҥнана сылдьар» диэн муучу буоларым. Н. Якутскай
   Былырыын мин бу тыаны кэлимсэ солоон сүүнэ улахан чараҥ оҥорор буоллар төһө эрэ бэрт буолар этэ дии саныырым, ол алҕас буолан таҕыста. М. Доҕордуурап

сыһ. Хас, төһө (быһа холуйан, барыллаан). ☉ Сколько примерно
Хас оройуон, нэһилиэк аайытын төһө-хачча эҥин араас дьикти, мындыр эбэтэр судургу кыра, улахан остуоруйалар, кэпсээннэр баар буолуохтарай? Саха фольк. Убаай, ити аны хааллын, Умнулуннун, көппөтүн! Хата кэпсиим сахалыы Төһө-хачча үүммүппүтүн. С. Данилов

int. how much