Якутские буквы:

Якутский → Русский

удьурҕай

корневое утолщение берёзы; удьурҕай уктаах быһах черенок ножа из корневого утолщения берёзы.

Якутский → Якутский

удьурҕай

  1. аат. Хатыҥ саамай төрдүн иирчэх курдук эриллэн үүммүт саастаах ордук кытаанах, бөҕө өттө. Корневое утолщение берёзы, отличающееся особой прочностью
    Сир ирдэҕинэ удьурҕай хостуох, ырбыы таҕыстаҕына туулуох, туһахтыах буолара. Болот Боотур
    Саха уустара удьурҕайтан хамсаны, быһах угун, кыынын, араас сиэдэрэй киэргэл иһиттэри кыһаллара. АЭ СТМО
    Быһах уга уонна хамса оҥостоору, хатыҥ удьурҕайын көрдүү ыппынаан биир ылааҥы күн тыаҕа таҕыстыбыт. «Чолбон»
  2. даҕ. суолт. Удьурҕайтан оҥоһуллубут, кыһыллыбыт. Сделанный из корневого утолщения берёзы
    Удьурҕай хамсаҕа чаркааскай табаҕы ыга симэн уматынан, күөх буруонан өрүкүччү тыына олорор. Амма Аччыгыйа
    Төрдүстэрэ Ыстапаан саамай уһукка тимир хоҥсуоччулаах, маҥан килэбэчигэс ньаалбаан сирэйдээх удьурҕай ыҥыыр үрдүгэр олорор. И. Никифоров
    Кини буулдьалаах ботуоҥкатын сүкпүт, уһун туос кыыннаах, удьурҕай уктаах быһаҕын куругар иилиммит. В. Чиряев
    ср. эвенк. одюркай, адюркай ‘корень берёзы’, монг. будьигир ‘кудрявый’

Еще переводы:

садырыыҥка

садырыыҥка (Якутский → Русский)

см. удьурҕай .

мүлтүй

мүлтүй (Якутский → Якутский)

туохт. Элэйэн уһуга да, кырыыта да суох буол. Затупиться, сточиться
Бу атырдьах төбөтө мүлтүйбүт.  Төрдүгэр диэри мүлтүйбүт чубууктаах удьурҕай хамсатыгар боччойон табах уурунна. «ХС»

тыргылыннар

тыргылыннар (Якутский → Якутский)

тыргылын диэнтэн дьаһ
туһ. Ананий ойуулаах удьурҕай хамсаттан табах тардан, икки таныытынан синньигэс буруону таҥнары тыргылыннара олордо. М. Доҕордуурап
«Беломор» бөппүрүөскэ хойуу буруотун сүһүөхтээх муннун үүтүнэн тыргылыннарбыта. «ХС»

анныкыта

анныкыта (Якутский → Якутский)

аат. Туох эмэ алларааҥҥыта, аллараа өттө. Нижняя часть, сторона чего-л. «Оонньуу аата оонньуу, тугу олус басыһыллыай, анныкыта мөһөөхтүү буоллун», — Дьухха олус холкутук туттан, муос ойуулаах удьурҕай хамсаҕа табах ууруна олордо. Болот Боотур

өрүкүччү

өрүкүччү (Якутский → Якутский)

сыһ. Өрүкүйэн, бурҕайан тахсар курдук. Так, чтобы поднималось, вздымалось (напр., как дым, пар)
Удьурҕай хамсаҕа чаркааскай табаҕы ыга симэн уматынан күөх буруонан өрүкүччү тыына олорор. Амма Аччыгыйа
Өрүкүччү үллэннэр Охсуһа турбуттар. Д. Говоров

үтүгүннэр

үтүгүннэр (Якутский → Якутский)

үтүгүн диэнтэн дьаһ
туһ. Ыт төбөтүн үтүгүннэрэн оҥорбут удьурҕай хамсаҕа табах уурунан тарта. Амма Аччыгыйа
Дойдум айылҕата кэрэтин арай улуу худуоһунньук үтүгүннэрэн дьүһүйбэхтиэ буолуо. Сэмээр Баһылай
Нотуураны көрөн олорон үтүгүннэрэн булан оҥороро ордук уустук буолан тахсыбыта. Эрчимэн

халтарыҥнаа

халтарыҥнаа (Якутский → Якутский)

халтарый диэнтэн б
тэҥ. көстүү. Уазик ардахтан ньалҕарыйбыт бадараан суол устун ханаабаҕа тартарымаары, икки өттүнэн халтарыҥнаан ыараханнык айанныыра. Далан
Дьоҕус уонна удьурҕай уктаах, илийдэҕинэ да, илиигэр хам сыстыбыта сыстыбытынан, халтарыҥнаабат. Огдо
Сыарҕалар сыҥаахтара суол устун халтарыҥныыллара. М. Прилежаева (тылб.)

бөстүөн

бөстүөн (Якутский → Якутский)

аат. Саа ботуруонун кэннигэр саайыллар улаханнык оҕустахха эстэн уот биэрэр састааптаах кыракый халпаак. Металлический колпачок со взрывчатым составом для воспламенения заряда в ружейном патроне, пистон
Удьурҕай хамсалар үгүстэрэ саа эстибит бөстүөнэ киэргэллээхтэр. Н. Якутскай
Бааһынайдар биир эрэ саалаах эбиттэр, онтукалара даҕаны бөстүөнүнэн эстэр эбит. В. Арсеньев (тылб.)

күлтэҥнээ

күлтэҥнээ (Якутский → Якутский)

күлтэй диэнтэн б
тэҥ. көстүү. Толоруулаах Доропуун, табахсыт киһи эбит, балта саҕа удьурҕай хамсаны сэлтэтэн таһааран, табах уурунан, тардан сообурҕатта, икки омурда күлтэҥнээтэ, табаҕын буруота бургуҥнаата. П. Ойуунускай
Айаҕар биир да тиис ордубатах, икки омурда тыыннаҕын аайы хабах курдук, күлтэҥнии сылдьар, баттаҕа хаар маҥан буолбут. Н. Якутскай

кылдьыылыы

кылдьыылыы (Якутский → Якутский)

сыһ. Туох эмэ кытыытынан эргийэ, тулалыы. Узкой полосой, каймой вокруг чего-л.
Кытыйаһыт Кыадьаҥныыр оҕонньор оҥорбут …… Кылдьыылыы алтаннаах, Кыһыл удьурҕай кытаҕын аҕалан Кынтаччы ууран кэбистэ. Күннүк Уурастыырап
Күөл тулата кылдьыылыы тоҥмут, ортото сиикэй. Н. Якутскай
Уута оҥойо уолбут күөл бадараанын саҕатыгар тирбэҕэ курдук кылдьыылыы үүммүт оту охсон, хомуйан баран, аҕатыныын дэлби куоһан, сөрүүн бадарааҥҥа олорбуттара. Н. Босиков