Якутские буквы:

Якутский → Русский

унаархай

1) медленно и плавно поднимающийся вверх; унаархай хойуу буруо высоко тянущийся густой дым; 2) перен. тягучий, протяжный; плавный, неторопливый; унаархай ырыа протяжная песня; унаархай саҥа плавная речь.

Якутский → Якутский

унаархай

даҕ.
1. Бытааннык үөһэ диэки сыыйыллан тахсар (хол., буруо). Медленно и плавно поднимающийся вверх (напр., о дыме). Унаархай хойуу буруо
2. көсп. Уһун тартарыылаах, эҥсилгэннээх (хол., ырыа, тойук). Тягучий, протяжный (о песне)
Аркыастыр, унаархай тиһэх дорҕооннорун көй салгыҥҥа өрүтэ ыһыахтаамахтаат, ах барда. П. Филиппов
Унаархай эбэтэр дэгэрэҥ Сахалыы ырыабыт дьиэрэйэр. М. Хара
Кулаковскай оҕо сааһа үөрэҕэ суох сахалар абылаҥнаах олоҥхолоро, унаархай тойуктара, эрэдэһиннээх таабырыннара, чаҕылыҥнас остуоруйалара …… муҥутуу сайдыбыт кэмэ этэ. АЕЕ ӨӨ
3. көсп. Бытаан, эҥээркэй (хол., куолас, саҥа). Плавный, неторопливый (о голосе)
Кубархай сирэйдээх эдэр баачыка унаархай куолаһынан сымнаҕастык эттэ. И. Гоголев
Уу харахтаах, Унаархай саҥалаах Урааҥхай саха. НСА ПШЯП
[Оҕонньор] тэҥ, унаархай куолаһынан Делаҕа саалтыыр аахпыта. Н. Некрасов (тылб.)
4. көсп. Наҕыл, холку, бытаан. Неторопливый, спокойный
Эн, Уу долгунун курдук, Унаархай бэйэҕин Уорба санаабынан Уҕалдьылыам суоҕа. А. Софронов
Уой, бу, Мила, ыалдьаҕын дуу? Туттарыҥ наһаа унаархай. Р. Баҕатаайыскай
Ийэ айылҕа барахсан хампа күөх киэргэлинэн сириэдиччи симэнэн, сүктэн эрэр унаархай кыыс оҕоҕо маарынныыр күүтүүлээх күндү кэмэ улам чугаһаан иһэрэ. «Чолбон»
5. көсп. Ыраахха диэри тайыыр, уһаантэнийэн көстөр. Большой, протяжённый, обширный
Эн Киэҥ киэлигэр, Кэтит таһааҕар, Унаархай устаҕар Сэссилиисимэҕэ тиийэр Ситиилэри, тутуулары Сиһилии иһиттим, Көччүйэ көрдүм. А. Софронов
Ол кэмтэн билиҥҥэ диэритин Суол ыйар эркээйи буолтара Дойдубут унаархай киэлитин Сырдаппыт Кремль уоттара. С. Тарасов
Амманы санаатахпына Абаҕа унаархай хочото, Аҕам аччыгый алааһа, Алтан ымыйа чараҥа Харахпар бу кэлэн көстөр. К. Туйаарыскай


Еще переводы:

протяжный

протяжный (Русский → Якутский)

прил. унаархай, унаарыйбыт, бытаан; протяжным голосом унаархай куолаһынан.

протяжный

протяжный (Русский → Якутский)

прил
уһун, унаархай (тыас, саҥа)

тягучий

тягучий (Русский → Якутский)

прил. 1. (способный растягиваться) уунумтуо, тэнийимтиэ; 2. (клейкий, густой) сынньылхай, сыстаҥнас; тягучее тесто сынньылхай тиэстэ; 3. перен. (протяжный) уһун, унаархай; тягучая песня унаархай ырыа.

дооҕунас

дооҕунас (Якутский → Якутский)

I
дооҕунаа диэнтэн холб. туһ. Тойон ыҥырыалар, Бөртөлүөт саҕа баҕайылар, Дооҕунаһа сылдьаллар. «ХС»
Сибэккиттэн сибэккигэ көтөр тойон ыҥырыалар дооҕунаһаллар. И. Тургенев (тылб.)
II
даҕ. Улахан, унаархай, бүтэҥи (саҥа туһунан). Громкий, глухой, низкий, протяжный (о голосе)
Дооҕунас куоластаах профессор. «ХС»

аҥаатын

аҥаатын (Якутский → Якутский)

туохт. Унаархай бытаан куолаһынан улаханнык саҥар эбэтэр ыллаа. Говорить или петь громким, протяжно-медленным голосом. Антах олорон Аҕалара киһи аҥааттар: «Кэҕэ кэлэн, Муокас суолга Буллаҕа диэн Тута билбитим, тукаларыам!» П. Тобуруокап
Ампаар кэннинээҕи хоспохтон «утуйар кэм буолла» диэбиттии, кырдьаҕас бөтүүк хаһыытаан аҥаатынна. М. Доҕордуурап
Хас да хормуоска сэргэ революционнай ырыаны тардан, намтыы-намтыы үрдээн аҥаатталлар. П. Филиппов

кыычыр гын

кыычыр гын (Якутский → Якутский)

биирдэм тыас туохт. Синньигэс унаархайдык тыаһаан ыл, тыаһыы түс (аалсыыттан тахсар тыас туһунан). Произвести тонкий протяжный скрип
Өлбөөркөй, балык миинэ харах, эбиитин, аан кыычыр гыммытын курдук куолас. Н. Габышев
Кыргыттар кирилиэстэрин үктэллэригэр атах тыбыгыраата, хаардаах бүтэһик үктэлгэ сытыытык кыычыр гынан тыаһаата. Л. Толстой (тылб.)

дайдар

дайдар (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Чэпчэкитик үктэнэн, дугуйан хаамп. Ходить плавно, легкой, непринужденной походкой (едва касаясь ногами земли), плыть
Өйүүн баччаҕа ити курдук ырыанан дайдаран кэлэриҥ буоллар! И. Сысолятин
Үҥкүүлүүр сиргэ чугаһаан, унаархай муусукаҕа дайдаран, вальстаан эргичиҥнэһэ сылдьааччылары одууласпахтаата. Е. Неймохов
2. Тугунан эмэ түргэнник айаннаа (хол., атынан). Ехать на чем-л. быстро, мчаться (напр., на лошади)
Түргэн айанынан түһэрдилэр, Уу дьоруонан оҕустардылар, Тарайа сэлиинэн дайдардылар, Муҥ сүүрдүүнэн мунааһыттылар. Күннүк Уурастыырап
[Григорий] сайын көмүс ыҥыырдаах аттанан уу дьоруонан дайдарар. М. Доҕордуурап
Лаараптаах Көнтөөсөп бөһүөлэк отчуттарыгар матасыыкылынан дайдаран тиийэн кэллилэр. Э. Соколов

намылхай

намылхай (Якутский → Якутский)

даҕ.
1. Уһун, уһуннук намылыйан түспүт. Длинный, свисающий
Ол онно намылхай А ар ы м а х ат ы ҥнар, Киэҥ, холку буолуоххун Кэҥээ! — диир курдуктар. С. Данилов
[ Оҕо биһигин] ыраах ойуурга илдьэн, саамай үчүгэй мас намылхай лабаатыгар ыйаан кэбиһэллэр. А. Сыромятникова
Нэлим сиэллээх, Намылхай кутуруктаах, нанаҕар түөстээх. Саха нар. ыр. II
2. Биир тэҥ, унаархай, холку, нарын (куолас, ырыа туһунан). Тихий, нежный (о голосе)
Даарыйа эмээхсин намылхай саҥатынан уолун бардам быһыытын намырата соруммата. Амма Ач чыгыйа. Ыалдьыт ах бара түстэ. Сотору намылхай куолаһынан ыйытта. Д. Таас. Намылхай ырыаны намыын тыал арыаллыыр, Сайаҕас санааны Саргылаан кынаттыыр. И. Сосин

чуҥкунаа

чуҥкунаа (Якутский → Якутский)

тыаһы үт. туохт.
1. Хатан, унаархай, уһун тыаһы таһаар. Издавать тонкий и протяжный звон
Хаһыыларын дуораана ой дуораана буолан чуҥкунаан …… ыраах дуораһыйа турар. Суорун Омоллоон
Өтүйэтин тыаһа чуҥкунуурун истэн сонньуйбутум. И. Гоголев
Пуойас обургу Чугуун орох ортотунан Чуҥкунуу-чуҥкунуу дьулуйда. С. Васильев
2. Кулгааҕыҥ чуҥкунас буолуор диэри чуумпур (кулгааххар хатан тыас иһиллэрин курдук). Звенеть в ушах (от полной тишины, безмолвия)
Киһи-сүөһү биллибэт, чуҥкунуур чуумпу. А. Фёдоров
Дьиэ иһэ сахсырҕа көтөрө да иһиллиэх курдук чуҥкунуу чуумпурда. Идэлги
Тула тугу эрэ чуҥнаабыт курдук, кулгаах чуҥкунуур уу-чуумпу. «ХС»
ср. др.-тюрк. чуҥ ‘колокол’, йаҥхула ‘звучать, издавать звуки’

аҥаархай

аҥаархай (Якутский → Якутский)

даҕ.
1. Дөйөн хаалбыт курдук, өйдөөн биэрбэт. Недеятельный, лишенный сообразительности
Аҥаархай харахтарынан мөдөөт баҕайытык дьиэтин иһин көрбүтэ, ийэтэ утуйа сытара. Р. Баҕатаайыскай
Хохуол төрүттээх ыспыраанньык, сүрдээх аҥаархай, сүрэҕэ суох киһи баара. В. Короленко (тылб.)
Тур, тур, тур, эн — уулаах дьахтар! Тур, тур, тур, эн — аҥаархай дьахтар! Н. Некрасов (тылб.)
2. Бытаан уонна күүстээх (дорҕ., саҥа туһунан). Протяжный и громкий (о звуке, человеческом голосе)
«Оҕонньор, табаар маҕаһыына ханан баарый!»— диэтэ олус чуолкай, куораттыы аҥаархай куоластаах дьахтар. Н. Габышев
3. көсп. Киэҥ-куоҥ, киһи хараҕа ыларынан. Просторный, широкий, обозримый человеческим глазом
Соҕуруу Ытык хайаны ааһан, аҥаархай, уйаара-кэйээрэ биллибэт Ленаҕа унаархай сурааһын көстүүлэр кэллилэр. Н. Габышев
Арҕастанан халыһыйар Аҥаархай долгунун мөҥүөнүгэр Күлүм чаҕыл уоттарын Күлүгэ хайдах оонньуой? С. Васильев