и. д. от улугур= утомление, усталость.

и. д. от сылай = усталость, утомлённость; слабость; хаамыыттан сылайыы усталость от ходьбы; күүстээх үлэттэн сылайыы утомление от напряжённой работы.

усталость, утомление; айантан сылаа усталость от путешествия; өй үлэтиттэн сылаа утомление от умственной работы; сылааҕын таһаар = прогнать усталость (напр. крепким чаем с молоком, небольшой дозой спиртного).

чувствовать крайнюю усталость, изнуряться; ат илистибит лошадь изнурилась.

и. д. от үгдэрий= 1) сильная усталость, утомление; изнурение; 2) слабость.

и. д. от илиһин = крайняя усталость, изнурённость (от непосильной работы, продолжительной болезни и т. п.).

прил. 1. өлөр, өлөрөр, өлөрүүлээх; смертельная рана өлөр баас; 2. перен. өлөр, өлөрдүү; смертельная усталость өлөрдүү сылайыы; # смертельный враг өлөр өстөөх; смертельная вражда өлөр өс.

побуд. от илиһин = доводить до крайней усталости, изнурения, изнурять.

прил. 1. уст. (сумасшедший) өйүн сүтэрбит, иирбит; 2. (безрассудный) өйө суох, толкуйа суох, баламат; безумное намерение өйө суох сорунуу; 3. разг. (очень сильный) олус, наһаа; безумная усталость наһаа сылайыы.

аат. Күүс-күдэх мөлтөөһүнэ, сылайыы. ☉ Усталость, утомление
Дьулуурдаах ыарахан үлэ сылаата таайан, халыҥ от сабыылаах, тэстибэт отуу иһигэр кыһалҕата суох, сылаастык утуйан хаалаллар. Күннүк Уурастыырап
Мин суунан этим-сииним чэбдигирбит, сылаам ааспыт, саҥабар түспүт курдук этим. Далан
Харахтарын анныгар санаа-оноо, сылаа бэлиэтэ буолбут күөх күлүктэр түспүттэр. Н. Лугинов
◊ Сылаата таҕыста — тото-хана аһаан, дуоһуйа утуйан, сынньанан сылайбыта ааста. ☉ У него прошла усталость (напр., от плотной еды, крепкого сна и отдыха)
Мачайар Баһылайга дьахтар бэйэтинэн, сымнаҕас гына, сылаата таҕыстын диэн, уҥа ороҥҥо орон оҥорон биэрдэ. Саха фольк. Эдэр дьон аһыы түстүлэр да, сылаалара таҕыста, тиҥ курдук буола түстүлэр. Н. Якутскай
Күнү быһа утуйбуппун да, сылаам адьас тахсыбатаҕын сөҕө санаабытым. С. Федотов. Сылааҕын таһаар кэпс. — сылайбыккын аһар (хол., үүттээх хойуу чэйи эбэтэр арыгы иһэн). ☉ Разогнать усталость (напр., выпив чаю с молоком или немного вина)
«Хайыыбыт, сылаабытын таһаара таарыйа, чэйдээн барыахха дуу?» — Фёдоров дьонун диэки хайыста. М. Доҕордуурап
ср. алт. чыла ‘утомление, усталость; дрёма, дремота’