Якутские буквы:

Якутский → Якутский

утарсааччы

аат.
1. Кимиэхэтуохха эмэ өстөһөр, утарылаһар киһи. Тот, кто противодействует кому-чему-л., враждебно настроен против когочего-л., неприятель, противник
[Лааппыларгын, ыскылааккын] Уоттаатаххына, өрөбөлүүссүйэни, саҥа былааһы утарсааччы быһыытынан, ытыллыаҥ! — Иван Усов, олус абаран-сатаран, өссө ордук дьорҕойон турар. Н. Якутскай
Айымньыга …… дьон-сэргэ бэйэлэрин утарсааччыларын — баайдары утары өйдөрө-санаалара уһуктан барыыта …… итэҕэтиилээхтик арыллар. «Чолбон»
Пьердээх Долохов дьыалалара сабыллыбыт, дуэль туһугар ыраахтааҕы ол кэмҥэ олус кытаанахтык туттарын үрдүнэн, икки утарсааччылар бэйэлэрэ даҕаны, секунданнара даҕаны, буруйдаммакка хаалбыттар. Л. Толстой (тылб.)
2. Кимиэхэ-туохха эмэ харгыстаһар, мэһэйдэһэр-туорайдаһар киһи. Тот, кто препятствует, мешает кому-чему-л., недоброжелатель, противник
Сүөһүнү көрүү — биһиэхэ саамай ыар үлэ. Ол үлэҕэ чэпчэтии оҥоһулларыгар утарсааччы кимий? Биһиги аҕабыт, күтүөппүтүнүүн! Л. Попов
Оннук мунньахтарга холкуос тэриллэрин утарсааччылар ордук дьорҕойоллор. И. Никифоров
Кырыс сир туһунан истиэхтэрин да баҕарбат уордаах утарсааччыларынан …… антипартийнай бөлөх кыттыылаахтарын эрэ ааттыахха сөп. Л. Брежнев (тылб.)
3. Кими эмэ кытта мөккүһэр, тылынан аахсар киһи. Тот, кто спорит по идейным соображениям, оппонент, противник
Платон Алексеевич түмүк тылын саҕалыырыгар кыыһырыан оннугар киэҥник мичээрдээн кэбистэ уонна …… чиҥ-чиҥник уурталаан, сүгэ-балта курдук түһэртээн, этэн киирэн барда. Ол былаһын тухары кини бэйэтин утарсааччытын кыратык да хооруйар, өһүргэтэр тылы туттан көрбөтө. Н. Заболоцкай
Марксизмы кириитикэлээччи Бернштейн кутталлаах утарсааччы. М. Прилежаева (тылб.)
[Сперанскай] ардыгар олох чахчылаах соруктарын толорор дьаһаллаах киһи буолан, күдээринэ үтүөҕэ баҕарааччылары сирэр, ардыгар кыһыылаах элэктээччи буола охсон хаалан, утарсааччыларын сүөргүлүүр. Л. Толстой (тылб.)
4. Күрэхтэһиигэ, тустууга илин былдьаһар, күрэхтэһэр киһиҥ. Соперник в состязании, борьбе, противник
Аны үгүс утарсааччытын көрүөх бэтэрээ өттүгэр өттүктээн охтордо. У. Ойуур
Дьэ эбитээ! Кэтэспитэ кэллэ! «Ыалдьан» олорор тустууга утарсааччытын чыпчылыйыах түгэнигэр тиэрэ хатыйан түһэрдэ. И. Семёнов
[Тустууктар] утарсааччыларыгар сытыытык киирэн, сыста түһээт, өмүтүннэрэн быраҕыылара — саамай сөбүлүүр куоһурдара. ССТ


Еще переводы:

оппозиционер

оппозиционер (Русский → Якутский)

м. оппозиционер, утарсааччы (туох эмэ идеяны, политиканы өйүүртэн аккаастанан).

алҕаһат

алҕаһат (Якутский → Якутский)

алҕаһаа диэнтэн дьаһ. туһ. Хапсаҕайдьыт утарсааччытын алҕаһатан кыайда

бэгэччэктэһии

бэгэччэктэһии (Якутский → Якутский)

аат., спорт. Икки утарыта олорор дьон тоҕонохторун остуолтан араарбакка эрэ утарсааччы харытын остуолга хам баттыырга күрэхтэһиилэрэ. Армреслинг. Тэҥн. хары баттаһыыта

мадьыктаһыы

мадьыктаһыы (Якутский → Якутский)

мадьыктас диэн тэн хай. аата. Киһитэ саатын киэр элитэн кэбистэ. Мадьыктаһыы буолла. Мундузак утарсааччытын, охто рон түһэрэн, сиргэ хам баттаата. Уот ч.

противник

противник (Русский → Якутский)

м. 1. (враг чего-л.) утарааччы, утарсааччы, өстөөх; противник свободы консулу утарааччы; 2. (соперник) утарылаһаач-чы, күрэстэһээччи; победить противника в состязании күрэхтэһиигэ утарылаһааччы-гын кыай; 3. собир. (вражеское войско) өстөөх.

кириэстээһин

кириэстээһин (Якутский → Якутский)

аат., спорт. Партерга утарсааччыны, атаҕын кириэстии эрийэн, эргитии. Переворачивание соперника на партере за скрещенные ноги
Аркадий кириэстээһин албаһын оҥорон биир баалы ылар. «Кыым»
Бөҕөстөр партерга үксүн атаҕы эрийиилэри («кириэстээһини») оҥоро сатыыллар. «ЭК»

утарылаһааччы

утарылаһааччы (Якутский → Якутский)

утарсааччы диэн курдук. Даланов дьиксиниэн дьиксинэр
Утарылаһааччылар нам барыах быһыылара биллибэт этэ. В. Яковлев
Бука, утарылаһааччылара эпэрээссийэлиирин да боптордохторо буолуо, ону Томмот Иванович билэн эрдэҕэ... Г. Угаров
Утарылаһааччылартан биирдэстэрин хоруола маат ыллаҕына, оонньуу бүтэр. ПВН СБК

мөккүөн

мөккүөн (Якутский → Якутский)

көр мөккүөр
Бу иһэн биир сиргэ, омоон суол арахсыытыгар, мөк күөн таҕыста. Н. Павлов
Мөккүөн баар да эбит буоллаҕына, ону быһаарар киһи билигин, бука, көстүө суоҕа. Г. Нынныров
Кини мөккүөҥҥэ маҥнай утарсааччытын күлүү-элэк гынара, онтон куруубайдаан барара, к э л и н т и һ э ҕ э р ымыттан саҥата суох үллэн олорор идэлээҕэ. И. Тургенев (тылб.)

өһүргэт

өһүргэт (Якутский → Якутский)

туохт. Кими эмэ атаҕастаа, үөх, хоргутуннар. Обидеть, оскорбить кого-л.
Үүйэ иһигэр хомойо санаата: Дьокуускай сонунун туоһуласпакка, ордуос уолу бостуой өһүргэтэн. Л. Попов
Бэйэм да наһаа уһуннук саҥараммын, оҕонньору өһүргэтэн кэбистим. Н. Лугинов
Кини [Платон Алексеевич] бэйэтин утарсааччытын кыратык да хооруйар, өһүргэтэр тылы туттан көрбөтө. Н. Заболоцкай

тобоҕолоо

тобоҕолоо (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Ордубут аһы бүтэри сиэ, ис. Доедать, допивать (остатки чего-л.)
Сүөдэр Бэһиэлэйэп уолун кытта арыгытын тобоҕолоото. Амма Аччыгыйа
Кыл Сэлээппэ [киһи аата] буспут борооскутун этин тобоҕолоото. Л. Попов
2. көсп. Кими, тугу эмэ ситэри суох оҥор, суох гын, эс. Уничтожать когочто-л. до последнего, без остатка, покончить с кем-чем-л. [Уйбаан:] Мин олохпун алдьаппытыҥ итэҕэс буолан, өссө тобоҕолуу кэллэҕиҥ дии. А. Софронов
[Михаил:] Мин табаарыстарым эһигини тобоҕолуохтара. С. Ефремов
Утарсааччылары аптамаатынан, ыстыыгынан тобоҕолоот, дэриэбинэ иһигэр көтөн түһэбит. С. Никифоров