туохт. Нүөлүйэн ыарыт. ☉ Вызывать тупую ноющую боль
Хаарыаннаах быраатым күн сириттэн сүппүт аһыыта билигин даҕаны мин сүрэхпин ыарыылаахтык нүөлүтэр. «ХС»

хампарыт диэнтэн дьаһ
туһ. Былырыын сайын моонньоҕон атыылыы киирэн баран, онтубутун уолаттарга былдьатан, ол ордугун хаарыаннаах чабычахпытын хампарыттаран тахсыбыппыт. С. Федотов

уһансыс диэнтэн хай
аата. Үлэһит дьон Үтүө олоҕу уһансыыга Өйүн-күүһүн, Харытын сиилэтин харыстаабакка, Хаарыаннаах куораттары туппута. Н. Степанов
1960 сылтан ыла оройуон киинин эдэр ыччата Сунтаар Табаҕатыгар быйаҥы уһансыыга бииргэ үлэлиир. ПНП ТКҮүҮ

туохт., эргэр. Улаханнык кыыһыр, кыйахан, уордай. ☉ Раздражаться, разъяряться
Хабарыма, доҕор, мин тылбыттан! ПЭК СЯЯ
Хас киһи үйэтигэр Ханыылаһыахпыт диэн Хаарыаннаах доҕорбор Хабарар, хаарчахтаһар Эбит буоллахпыный даа! Өксөкүлээх Өлөксөй
ср. бур. хэбэр ‘ярый’, тюрк. кабар ‘надуваться, чваниться’

көр ньоҕой
Кэлэр Сэмиэнэп, былыргы баай, Кэрээки, чоҕой, ньүдьү-балай. Дьуон Дьаҥылы
Туров иннигэр өһөс, чоҕой, сиппит киһи турар. Н. Апросимов
Муустаах муорам! Харчы иһин хараҥарбыт, хара чоҕой хапыталыыстар харааптара …… хаарыаннаах таһааҕын хайыта хаампатыннар! Н. Абыйчанин

аат., харыс т.
1. кэпс. Харах. ☉ Глаз, глаза
Кини төрүөҕүттэн аҥаар көрөрө суоҕа эбитэ үһү. КАЕ ДДК
Егор Дремов үтүөрбүтэ, ол эрээри …… хаарыаннаах сирэйин сэбэрэтин мэлитээхтээбитэ. Хата көрөрүн сүтэрбэтэх этэ. «ЭК»
2. Киһи тарбаҕар тахсар ириҥэлээх искэн. ☉ Панариций
Кыһыныгар эмээхсин биир сөмүйэтэ көрөр ыарыы буолан, олус муҥнанан баран, саҥардыы арыый буолла. Амма Аччыгыйа
Ыйыталаһан билбитэ Мэхээлэ атаҕын тойон эрбэҕэ көрөр буолбут. Н. Босиков

аат. Мутукча хагдарыйан тохтубута (үксүгэр тиит мутукчата). ☉ Осыпавшаяся хвоя (хвойных деревьев, обычно лиственницы)
Тиит мас мутукчата көтөҕө буолан, отон угар саккырыы тохтубута. Н. Якутскай
Тиит мас быйыл көтөҕөтүн хойутаан түһэрдэ, онон куһаҕан дьыл кэлиэ. И. Гоголев
Хаарыаннаах сайыным ааһа охсон, Көтөҕө тохтон саккырыыр. Баал Хабырыыс

сууһар диэнтэн холб. туһ. Кини бу суругунан эйиэхэ, Даарыйа эмээхсин, …… өһөгөйдөөх өстөөҕү сууһарсыам диэн андаҕайар. П. Аввакумов
Ону [өстөөхтөрү] туһулаан Сүөдэр аптамаатын уочаратынан сууһарсар. Г. Колесов
Эйиэхэ күүс-көмө буоламмын Өстөөҕү сууһарса, хотуттан Арыйдым айан-суол аартыгын, Хааллардым хаарыаннаах алааспын. В. Правосуд (тылб.)

эргит диэнтэн дьаһ
туһ. Эмэгэти көмпүт сирдэрин, киһи көмүллэ сытар сирин курдук, тимир эрэһээҥкинэн эргиттэрбиттэрэ, маһынан уҥуох туттарбыттара. Н. Якутскай
[Харбаатай (ытыыр):] Маа бэйэлээх хаарыаннаах ыччаппытын бу кэбилээн сытыардаххыан! Сатаатар, уҥуоҕун эргиттэриэ да эбиккит. Л. Габышев
Билигин ардах сэллээбитин да куоттарбакка, субууну эргиттэриэххэ. С. Окоёмов

туохт.
1. Курдары хайаҕастан, тэһин. ☉ Иметь сквозную дыру, отверстие
Дьааһыкка тиийбитэ, үрдэ хас эмэ сиринэн дьөллүбүт иччитэх дьааһык буолан биэрбитэ. И. Никифоров
2. көсп. Сэтэрээн, өссө дириҥээн ыарый. ☉ Открываться, воспаляться (о глубокой ране)
Биһиэхэ ойбон бааспыт дьөллөн, мүлүрүйэн эрэр аһыыбыт эмиэ хатыламмыта, сүрэх-быар ыарыыта хаттаан эргиллибитэ. В. Протодьяконов
3. көсп. Өлүүнэн-сүтүүнэн тосхой, өлүүсүтүү төрдө буол. ☉ Быть причиной несчастья, трагедии
Бу күөл чөҥөрө чүөмпэ буолан, түгэҕэ дьөллөн доҕотторун, хаарыаннаах ыччаттары, ыйыһынна, мэлиттэ. А. Сыромятникова