ыдьырый диэнтэн көстө түһүү. Билиэннэй сирэйин ханньаччы тутунна, утуйбатах хараҕар кыыллыйбыт быһыы ыдьырыс гынар. «Чолбон»

көр ханньаччы
Сиилин уоһун хаанньаччы туттан мичээрдээбитэ буолаат, киэр хайыһан кэбиспитэ. Амма Аччыгыйа
Силип дьэбидис гына түспүтэ, уоһун хаанньаччы тартарбыта, дьонугар эргиллибитэ. Далан
Лэһээнньик бэрт сотору сирэйин хаанньаччы туттан, байааттаҥнаабытынан көтөн түстэ. М. Доҕордуурап

даҕ. Халыҥаан көстөр (хол., уос); саллаҕар (хол., этэрбэс баһа). ☉ Толстый (напр., о губе человека); раздутый (напр., носок торбасов)
Сыллай баллаҕар уоһун ханньаччы тутунна, хаачыр гына хабырынна. Амма Аччыгыйа
Дьуһуурунай баллаҕар уоһун сүр киэҥник ырбатан, көхсүн иһигэр күлэн күһүгүрэттэ. Болот Боотур
Омооно биллэр-биллибэт инчэҕэй ыллык устун сытыйбыт баллаҕар бастаах ииччики этэрбэстэринэн киэҥ-киэҥник атыллаан баһыахтаан иһэр. Тумарча

туохт. Туох эмэ сөптөөҕүн көрөн-истэн итэҕэй, чахчытын бил; тугу эмэ хонтуруоллуур сыаллаах көр-иһит. ☉ Проверять
«Миигин үлэҕэ ситэ ыла иликтэр ээ. Бэрэбиэркэлээн баран ылыахтара үһү», — Баланцев, ханньаччы туттан, толоостук мичээрдээтэ. Амма Аччыгыйа
Бэрт өр сылдьан, чособуойдары уонна дозуордары бэрэбиэркэлээбиппит. Н. Якутскай
Олохтоон бэрэбиэркэлээн баран, гипотезаттан эбэтэр аккаастаналлар, эбэтэр кинини бигэргэтэллэр, бигэргэтилиннэҕинэ, гипотеза түөрүйэҕэ кубулуйар. ДИМ
Былааннаах сорудахтары толорууну бэрэбиэркэлиир. ЭБТ

туохт. Тобуктаргын бокутан чохчоччу соҕус тутун. ☉ Сгибать ноги в коленях, стоять на полусогнутых ногах
Оҕонньор уҥуохтуун-сүһүөхтүүн накыйар, төбөтүн кыҥнатар. Амма Аччыгыйа
Сарыы сонноох уол …… сирэйин ханньаччы туттан, улам аллара накыйан сууллан испитэ. Далан
Уҥуоргу кытыы чугаһаатаҕын аайы ууга накыйан моонньубутун эрэ таһаарабыт. Т. Сметанин
ср. монг. нахийх ‘сгибаться, нагибаться, прогибаться дугою’, монг. нахий ‘свисать’

даҕ.
1. Иннин диэки чорбойо сылдьар (алын сыҥааҕы, сэҥийэни этэргэ). ☉ Выдающийся вперёд (напр., о нижней челюсти). Онньоҕор сыҥаахтаах киһи олорор эбит
2. Аллараа өттүнэн ханньаччы үктэммит (хол., атах таҥаһын тилэҕин этэргэ). ☉ Покривившийся, покосившийся (напр., о стоптанных торбасах)
Уйбаанчык барбытын туһунан Балаҕан иһигэр киэҥ айдаан, Онньоҕор этэрбэс суолунан Дьэкиимэп батыһар ырҕардаан. Эрилик Эристиин
[Владик:] Тэлэгириэйкэм нэлэккэй, Саппыккым онньоҕор. Миэхэ тэҥнээх ким да суох! В. Протодьяконов

сыһ.
1. Кэлтэччи, ханньаччы (атах таҥаһын тилэҕин кэлтэччи тэпсибити этэргэ). ☉ Вбок, набок (о стоптанных набок задках обуви)
Этэрбэс оһун онньоччу үктээн таһаарбыттар. Амма Аччыгыйа
2. Онньоччу барбыт курдук (куобах кэлин атаҕын этэргэ). ☉ Будто стоптанные набок (о задних ногах зайца)
Куобах эрэйдээх Улахан дугдатыгар — Ойуурун диэки Онньоччу үктэнэн Ойон кэбистэ. Күн Дьирибинэ
[Куобах] Онньоччу үктэннэ, Ойдо өрө. И. Эртюков

сыһ. Сиргэммит курдук, сиргэммит быһыынан. ☉ С отвращением, брезгливо
Мааппа эмээхсин хадаҕалаан балык искэҕин киниэхэ тэриэлкэтигэр куппутугар, Нина сиргэммиттии сирэйин мырдыс гыннарбыта. Далан
Айаан туран оронугар олордо, Мишалаах Сеня диэки сиргэммиттии сирэйин мырдыччы туттан көрөн кэбистэ. Н. Лугинов
Одинцов сиргэммиттии уоһун ханньаччы тутунна. М. Доҕордуурап

сыһ. Көнөтүк буолбакка, ханньаччы; умса, иҥнэччи. ☉ Криво, косо; концом вниз
Өлөксөөс сирэйэ сөрүөччү тардан, күөх даба курдук буолан хаалла. Н. Түгүнүүрэп
Хайыһары таларга сөрүөччү, холбоччу тардыллыбатах хайыһары талыллар. Дьиэ к. Тумса сир диэки сөрүөччү олордуллубут хотуур дулҕаҕа, маска батары охсуллар буолан, охсуу таһаарымтыатын намтатар. ААФ ОИОИС
Акка көлүллэр сөрүөччү сылдьар кыраабыл эмиэ баар буолар. СОТ

сыһ. Ханньары, ханньаччы. ☉ Косо, криво, скривив (напр., рот)
[Даркин] сөрүөһүннэри туттубут чору-чорбоҕор, үөн чэрдээх үөһээ уоһа дьону барытын куруук сиилиир, элэктиир курдуктар. Амма Аччыгыйа
Петя тугу эрэ толкуйдаабыттыы уоһун сөрүөһүннэри туттан турда. М. Доҕордуурап
Тимир тарааҕы харбаан ылан, аты сөрүөһүннэри тарта. М. Доҕордуурап