плоский; хаптаҕар туйахтаахтар с плоскими копытами.

харбан диэн курдук
Оптуобуска чугаһаан иһэн, тас таҥаһын нөҥүө сиэбин хаптыбыта. П. Аввакумов
«Үүт бөҕө киирбит», — Евгения түөһүн хаптан ылла, саҥа таһааран күллэ. С. Дадаскинов
Испин хаптабын, ыарыыта уот аһыйар, тыыным бобуллар. Н. Габышев

кыыһыр диэнтэн дьаһ
туһ. Хомоттум быһыылаах эйигин Холус быһыыбынан, Кыыһыртым быһыылаах эйигин Халыҥ тылларбынан. С. Данилов
Наар дьону мэһэйдээбэтэрбин, кыыһырдыбатарбын ханнык диэн мэлдьи дубук тутта-хапта сылдьыы. Н. Лугинов
[Марфа Николаевна:] Холкуоска даа? Иирдиҥ дуу, тугуй, эн? Соруйан миигин кыыһырдаары этэҕин дуу? С. Ефремов

туохт. Муҥкуктук, саараҥнык тутун, быһаарыылааҕы тобулума. ☉ Испытывать робость, проявлять нерешительность
[Күндэ] айымньытыгар хара санаа күлүгэ түспүтэ көстүбэт, муҥутахсыйар, мунчаарар бэлиэ баара биллибэт. Софр. Данилов
Серкан Семёнов көстөр көрүҥүнэн, тутта-хапта сылдьарынан, олох хайа да мускуурдаах боппуруостарыгар муҥутахсыйан туруо суох көрүҥнээх, эрчим-уох тиирэ киэптээбит эдэр киһитэ. «ХС»

туохт. Эмискэ санньыччы түс. ☉ Повиснуть, свеситься (напр., о руке)
Ыттан иһэн биир синньигэс мутукка үктэммитэ булгу баран, атаҕа санньыс гыммытыгар бөрө этэрбэс тилэҕиттэн хапта. Т. Сметанин
Вера Павловна суругу тиэтэйэ-саарайа тэниппитэ уонна кубарыйа түспүтэ, суругу туппут илиитэ санньыс гыммыта. Н. Чернышевскай (тылб.)

аат. Киһи өйүн-санаатын көрдөрөр ис хаачыстыбалара, ол хаачыстыбалар этика нуормаларыгар, киһи тутта-хапта сылдьарыгар көстүүлэрэ. ☉ Нравственность
Үөһээ үҥэр таҥараны, Үтүө сиэри-майгыны Умнар суолга киирбиккин, — Улаханнык иирбиккин. Күннүк Уурастыырап
Орто дойду олоҕо диэн дьон-сэргэ өйүн, сүрэҕин дьайыыта, ол этиитинэн, ол ыйыытынан киһи сиэрэ-майгыта. В. Гаврильева
Сиэрмайгы өттүнэн сүҥкэн улахан сабыдыалы литература уонна ускуустуба оҥороллор. «Кыым»

туохт. Өссө суолталанан кэҥээн, далааһыннанан ис. ☉ Становиться ещё более значимым, масштабным
Билигин эйэ иннигэр охсуһааччылар хамсааһыннара аан дойдуну бүтүннүүтүн хапта. Бу күүс улам хаҥаан, улам сүүнэтийэн иһэр. Суорун Омоллоон
Улуу поэт айымньыта көлүөнэттэн көлүөнэҕэ улам дириҥник өйдөнөн, үтүөҕэ-үрдүккэ ыҥырар күүһэ ордук сүүнэтийэн иһэр. СГС ӨСҮДь

туохт. Маанытык таҥын, мааны таҥаскын кэт эбэтэр оҥостон туран таҥын. ☉ Одеваться нарядно, наряжаться или одеваться старательно, обстоятельно
Айыы Нуоралдьын хотун Хап-сабар хатыгынайан туран, Бууттаах сонун, буобуралаах бэргэһэтин Таҥнан-симэнэн Наҥнас гына түстэ. П. Ойуунускай
Үүйэ таҥнансимэнэн, оҥостон кэбистэ. Маарыҥҥытааҕар чыҥха атын киһи буола түстэ. Л. Попов
Үчүгэйдик таҥна-симэнэ, тутта-хапта сырыттаҕына, Ньуркучаан киниттэн соччо итэҕэһэ суох буолуо. Болот Боотур

дьүһ. туохт. Аргыый аҕай, ньылбаарыйан тупса сатаан көһүн (хол., тутта-хапта сылдьаргынан). ☉ Стараться выглядеть лучше в чьих-л. глазах (напр., манерой держаться)
Ньуолбар, албын Сымыйа Үөмэрчүөмэр үктэнэр, Солко курдук ньылбаарыйар, Арыы курдук чөмчөөрүйэр. И. Гоголев
Барбилара маҥнай утаа үчүгэмсийэ туттан чөмчөөрүйбүтэ улам сүтэн барбыта. «Чолбон»

сов., охватывать несов. 1. кого-что (обхватить) куус; охватить руками ствол дерева икки илиигинэн мас умнаһын куус; 2. что (опоясать, окружить) эргит, куустар, курдаа; охватить бочку обручами буочуканы уобуруччуларьшан куустар; 3. кого-что (объять — о пламени, тьме и т. п.) саба сүур; пламя охватило здание уот дьиэни саба сүүрдэ; 4. кого чем (о чувствах) хап, ыга ыл, өрө куус; всех охватила радость дьону барытын өрүү өрө кууспута; 5. кого-что (распростри- нитпься) хап; движение сторонников мира охватило все страны эйэ диэки буолааччылар хамсааһыннара бары дойдулары хапта; 6. кого-чтпо (распространить на кого-л.) хап; охватить всех работников социалистическим соревнованием үлэһиттэри барыларын социалистическай куоталаһыынан хап; 7. кого--что (обойти с фланга) эргийэн ыл, төгүрүй.