Якутские буквы:

Якутский → Русский

холбука

I ящичек; шкатулка.
II лопатка (лошади).

Якутский → Якутский

холбука

аат. Кыра холбуйа. ☉ Маленький ящик, ящичек
Дьиэтигэр тиийэн холбукатыгар хаһаана сылдьар үс солкуобайын ылан, сиэбигэр уктан баран, киһитигэр кэллэ. Д. Таас
Дьиэ аттыгар тохтуурбун кытта, Кыыдаана холбукатын туппутунан чэпчэки баҕайытык ойон түстэ. Суол т. Аныгылыы тутуллубут бу дьиэ кичэллэн оҥоһуллубут мал холбукатын курдуга. Б. Лунин (тылб.)
♦ Түүлээх холбука (холбуйа, чөмчөкө) көр түүлээх
Түүнү быһа оҕонньор түүлээх холбукатыгар араас санаалар көбөн-күөрэйэн …… тахсаллара. Күннүк Уурастыырап
[Микииппэр:] Оттон мин — мин түүлээх холбукам, төһө да үөрэҕим кыратын иһин, барытын буһара сылдьар. Э. Соколов

Еще переводы:

шкатулка

шкатулка (Русский → Якутский)

сущ
шкатулка, холбука

ларчик

ларчик (Русский → Якутский)

м. уст. холбука; # а ларчик просто открывался сотору да көстүөх сордообут.

кыччыгыйкаан

кыччыгыйкаан (Якутский → Якутский)

көр куччугуйкаан
Куйаха бүрүөлээх, Кыччыгыйкаан бэйэлээх «Холбукам» түгэҕин Хостоон муҥурун сиппэппин. С. Васильев
Кыччыгыйкаан сылгылар Улаатаары, Ат буолаары Уоба-хаба тураллар. «ХС»

хаах

хаах (Якутский → Якутский)

тыаһы үт. т.
1. Сорох көтөр (хол., суор, аҥыр) саҥата. ☉ Крик некоторых птиц (напр., вороны, выпи)
Манчаары аттыттан «хаах» диэбитинэн биир аҥыр көтөн дайаҥнаан таҕыста. Айталын. Хаа-дьаа аҥыр «хаах» диэн ааһар. Г. Колтовскай (тылб.)
2. Киһи күөмэйин түгэҕиттэн ыгыллан тахсар тыас (хол., силлииргэ). ☉ Звук, возникающий при отхаркивании
Бу аптаах холбукаҕа кини хаста «хаах» диэбитэ, ытырдыбыта кытта баар. Г. Угаров
ср. др.-тюрк. хах хух ет ‘гоготать’

наллаан

наллаан (Якутский → Якутский)

сыһ. Ыксаабакка, наҕылыччы. ☉ Тихонько, не спеша, спокойно, неторопливо
Кэл, олор, наллаан кэпсэтиэххэ.  Баһылай бэркэ наллаан, ууһумсуйан олорон куормалыыр. Амма Аччыгыйа
[Холбуканы] дьиэҕэр илдьэн кэлин наллаан көрөөр. Кыһаллан көрдөххүнэ, б а ҕ а р , о л к и с т э л э ҥ и а р ы й ы а ҥ. М. Ефимов
Эмээхсин уолугар бэркэ наллаан, киһи этин сааһынан киирэрдии эппитэ. Дьүөгэ Ааныстыырап
◊ Оргууй <аргыый> наллаан көр оргууй
Арамаан, эн ити биллэриини, сойута түһэн баран, өлбүттээхтэри бастаан хайдах эрэ олус уолуйбат, сүрэхтэрэ хайдыбат гына эрдэттэн сэрэтэн баран, аргыый наллаан биэрэриҥ буоллар ордук буолуо этэ. В. Протодьяконов
Эһэ дьону оргууй наллаан чугаһаары гыналларын бэйэтигэр биэс-алта хаамыыттан ордук чугас киллэрбэтэх. ПАК АаТХ

олоруу

олоруу (Якутский → Якутский)

олор диэнтэн хай
аата. Сынньалы буолбатах — айаны, Саҥаттан саҥаны аһыыны «Олох» — диэн долгуйа ааттыыбын, Олоруу дьоло дии саныыбын. С. Данилов
Баар кыаҕы туһанан, толору олоҕунан олоруу буолуохтаах — саамай дьиҥнээх, халбаҥнаабат дьол. Н. Лугинов
◊ Чөмчөкө (сирэй, уос) олоруута — киһи майгытын-сигилитин сылыктыахха сөп төбөтүн, сирэйин, уоһун о. д. а. уратылара. ☉ Особенности формы головы, лица, губ и т. д., по которым можно судить о характере, уме и прочих особенностях человека
Чөмчөкөтүн олоруута Үчүгэйин көрбөккүөт, Түүлээх да холбуката Үлэлии түһэр буолуо. Күннүк Уурастыырап
Ити курдук эн эрэ эппэккин. Хайыамый, сирэйим олоруута, оҥоһуута оннук. Дуоспуруннанар, дьоһумсуйар диэни сатаабаппын. Э. Соколов

тайма

тайма (Якутский → Якутский)

I
аат. Тус-туһунан тыастаах хас да тимир эбэтэр алтан ылтаһыннар кэккэлэрэ уһун синньигэс холбукаҕа олордуллубут муусукалыыр инструмент көрүҥэ. ☉ Музыкальный инструмент в виде ряда железных или медных пластинок разного размера, помещённых в длинную узкую коробку, по которым ударяют двумя палками с набалдашниками, извлекая звуки различной высоты
Тайма-табык, эбэтэр көннөрү тайма …… икки бөлчөх маһынан охсон оонньууллар. «ХС»
II
хом. суолт. эб. Ол-бу арааһынай; туохха эмэ эбиискэ, холбуу ылыллара. ☉ И прочее; и тому подобное
Дорооболоһуу, ол-бу тайма диэни билиммэт «ыалдьыттар» кэлбиттэр. И. Никифоров
Эрдэлээн ойон турдум, аһыыр-хайыыр тайма суох, сыыһа-халты таҥнаат, оскуолабар тэбинним. А. Кондратьев
«Тугун эмиэ ол оҕуһай тайматай», — диэн сөбүлээбэтэхтии көхсүн иһигэр көөҕүнээтэ Көлөппүнэ. Н. Заболоцкай

холбуйа

холбуйа (Якутский → Якутский)

аат. Туох эмэ бытархай сээкэйи угар, уура сылдьар дьааһык. ☉ Ящик для хранения мелких вещей
Холбуйа иһигэр оҕо үҥкүүлүүр (тааб.: оһох уота умайара). Холбуйатын аһан, малларын сааһылаабыта. Суорун Омоллоон
Кутуйахтар эмэҕирбит холбуйаны хаппаҕын тэһэ хаһан киирэн, иһигэр уйа оҥостубуттар. Т. Сметанин
♦ Түүлээх холбука (холбуйа, чөмчөкө) көр түүлээх
Мин туох эмэ диэбиппин собус-соруйан токурутан, күлүү-элэк оҥорон тарҕатааччылар эһиги буолбаккыт дуо?! Эһиги ити сигирийбит түүлээх холбуйаҕыт иһигэр туох хараҥа сөҥөн сылдьарын билбит суох. П. Аввакумов
Кирюша дьиэ үгэһин, эһэтин дьиэтээҕи түбүктэрин «түүлээх холбуйатыгар» хатаан сылдьар эбит. «Кыым»

кикирий

кикирий (Якутский → Якутский)

тыаһы үт. туохт.
1. Тугу эмэ (үксүгэр тимири) аалан кыычырҕас, хатан тыаһы таһаар. ☉ Производить резкие скрипучие звуки при трении металла о металл
Дьиэ иһигэр оҕонньор быһаҕын буруустаан кикирийдэ. Болот Боотур
Күнү быһа хотуургун аалан кикирийэ тураары гынаҕын дуо? И. Гоголев
[Баһылай] тимир оһох иннигэр икки өттүнэн биилээх үҥүүтүн буруустаан кикирийэ олорор этэ. Л. Попов
2. Тугу эмэ олус кыһаллан, сыралаһан, аралдьыйбакка оҥор. ☉ Делать что-л. с большим прилежанием, целеустремленно, сосредоточенно
Скрипицын тойон тугу да саҥарбатаҕа. Дьааһык курдук оҥоһуулаах мас холбукаттан лоскуй кумааҕыны ылан …… тугу эрэ суруйан кикирийбитэ. Н. Якутскай
Бу тухары кини киһи киирбитин билбэтэ даҕаны... Оннук үлүһүйэ үлэлээн кикирийэ олорор эбит. С. Федотов
[Николай Самсонович] Эрэдээксийэҕэ куруутун хаһыат матырыйаалын оҥорон кикирийэ олорорун көрөр буолуллара. «Кыым»
△ Тугу эмэ кичэйэн, кыһаллан ыраастаа, сууй-сот. ☉ Чистить, мыть что-л. тщательно, до блеска
Муся таапачыка ойутан аҕалла: «Бу таапачыканы анньын. Соҕотох буолан, кири-хаҕы кыайан кикирийбэппин». Суол т. Өстөөх сыта суох буоллун диэммин, дьиэбин сууйан-сотон кикирий да кикирий. КИ АДББ
ср. др.-тюрк. кик ‘точить, наводить остроту’

чөмчөкө

чөмчөкө (Якутский → Якутский)

аат., кэпс.
1. Бас уҥуоҕа. ☉ Череп
Ол хатыҥҥа кубарыйа куурбут сылгы чөмчөкөлөрө таҥнары ыйаммыттар. Амма Аччыгыйа
Кубарыйа куурбут ат чөмчөкөлөрө уҥуохтара кубус-кураанаҕынан, тыбыс-тымныынан одуулаһан тураллар. И. Гоголев
Хаары тэбиэлээбитигэр, күн уота кубарыччы сиэбит киһи чөмчөкөтүн уҥуоҕа тахсан кэлбитэ. Айталын
△ Төбө. ☉ Голова
Туох эрэ уорбалыыр санаа кини чөмчөкөтүгэр мантан ыла олохсуйда. Амма Аччыгыйа
Кулуба тойоҥҥун дии, чөмчөкөҕүн хамсатан көрө сырыттаҕыҥ дии! Н. Якутскай
[Ипатий Хапчыыһын] чөмчөкөтүн иһэ араас хадьыр санаанан туолан олордо. И. Данилов
2. көсп. Туох эмэ (хол., хайа) төбөтө, чыпчаала. ☉ Верхушка, вершина чего-л. (напр., горы)
Күн киирэн уҥуоргу хайалар тараҕай таас чөмчөкөлөрүн тиһэх сардаҥатын дуйдаата. Г. Колесов
Өрөһөлөммүт муус хайа чөмчөкөтүн омос көрбүт киһи сүрэҕэ ытырбахтыырын …… чахчы билэр эрэ киһи бачча күүстээхтик ойуулуон сөп. «ХС»
Биир чаас буолан баран биһиги хачыр курдук таас сыыһа-буора өрөһөлөммүт хайа чөмчөкөтүгэр тиийдибит. В. Арсеньев (тылб.)
3. көсп. Бас-көс, баһылык киһи. ☉ Старший по положению, глава (напр., в роду)
Туох-ханнык иннинэ, салайааччыларын, чөмчөкөлөрүн бултаһаллара сөп. Н. Якутскай
Ол мааны аҕа ууһун чөмчөкөтө — билиҥҥитэ Тойон киһи. И. Гоголев
[Кириисэ:] Хайа, бу нэһилиэкпит чөмчөкөлөрө бааллар дуо? Күндэ
♦ Түүлээх холбука (холбуйа, чөмчөкө) көр түүлээх
Туймаада аҕа баһылыгын Тыгын Дархан түүлээх чөмчөкөтүгэр кииртэлиир дириҥ-далай санааларын аралдьытымаары кулуттарчаҕардар тыаһа-ууһа суох атахтарын тумсунан сыбдыһан сылдьаллара. «Чолбон»