жёсткий, грубый; хороҥ от жёсткая трубчатая трава; хороҥ туү а) грубая шерсть; б) щетина # хороҥ от бот. ячмень луговой, ячмень короткоостйстый .
Якутский → Русский
хороҥ
ирэ-хоро
нареч. всласть, вдоволь (поесть, поговорить, поработать и т. п.).
хоро
I труба (наружная); оһох хорото печная труба.
хоро
II: хоро салаҥ ничего не умеющий; хоро салаҥ киһи человек, ничего не умеющий (делать).
Хоро
III Племя, присоединившийся к саха до прихода русских. Пришли с юга-запада. Предположительно из Кореи (Хоро)
Якутский → Якутский
хороҥ
даҕ. Дороххой, сүһүөхтээх, көҥдөй (оту этиллэр). ☉ Жёсткий, грубый (о траве)
Абааһы кыыһа хороҥ окко таалалыыр үһү (тааб.: баҕа). Өлөксөй уол хороҥ оту уматан табах тардан оппоҥнуур. Амма Аччыгыйа
Кыһыҥҥы бурдуктар солуомалара хороҥ, иҥэмтиэтэ кыра буолар. СИиТ
◊ Хороҥ талыы көр талыы I
Хороҥ талыыта киирэн, Дьэбдьиэ энэлгэнэ улам элбээн истэ. Болот Боотур
Ийэ талыыта Иһинэн киирдэ, Хороҥ талыыта Ходьоҥнотон барда. П. Ойуунускай
Ийэм эрэйдээх ахсынньы ый аамдаам тымныытыгар от тиэйэн, …… итии да киллэриниэх бокуой булбакка, оронугар охтон — хороҥ талыыта кургумун иһинэн кутаа уотунан куппутунан барбыт. Н. Заболоцкай
ср. чув. курак ‘трава’, гагауз. корай ‘сухой бурьян’
ирэ-хоро
сыһ. Астына, дуоһуйа (хол., кэпсэт, аһаа, үлэлээ, ырыт). ☉ Всласть, вдоволь (наговориться, поесть, поработать и т. п.)
Маладьыастарыҥ атыҥырыы көрсүбэтилэр, ытыс үөһэ түһэрэн күндүлээтилэр-маанылаатылар, ирэ-хоро хаадьылаһан, иллэҥ кэммин биллэрбэккэ аһардым. Р. Баҕатаайыскай
Мин үс сылы быһа кыыһы кытта биирдэ да ирэ-хоро кэпсэппэккэ, сүрдээҕин туоххаһыйан иһэрим. Г. Колесов
Бачча үлэлээн, тоҥон-хатан баран, дьиэҕэ киирэн, ирэ-хоро аһаан бар. ПДИ КК
Бастаан манна үлэҕэ киирэригэр уһанар дьиэтэ бэрт аҕыйах сэптээх-сэбиргэллээх этэ. Онон санаа хоту ирэ-хоро үлэлииригэр кыах суох. «Кыым»
тоҕо-хоро
сыһ.
1. Туох баары барытын, сиһилии. ☉ Подробно, детально
Миисэ оҕонньору кытары тоҕо-хоро кэпсэтэргэ санаммыттара. Д. Таас
2. Тугу да ордорбокко, дэлэйдик. ☉ Вдоволь, щедро
Үрүҥ чаанньыкка тоҕо-хоро от чэй бардарда. А. Кривошапкин (тылб.)
хоро
I
аат., фольк. Саха норуотун номоҕор кэпсэнэр ханнык эрэ соҕуруу дойдуттан Саха сиригэр кэлэн олохсуйа сылдьыбыт монгуол тыллаах биис ууһун аата (э. ахс. тут-лар). ☉ По якутским преданиям, название монголоязычного племени или рода, прибывшего откуда-то с юга и поселившегося на территории Якутии
Хоро кыыһа хороонноох (тааб.: хараҥаччы; хараҥаччы уйата). Хоролор, бүрээттэр төрүт дойдулара Байкал кэтэҕэр эбит! Багдарыын Сүлбэ
Үһүйээҥҥэ кэпсэнэр хоролор монгуоллуу тыллаахтара билигин топонимикаттан көстөр. «ХС»
◊ Хоро салаҥ (киһи) — тугу да сатаабат, кыайбат (киһи). ☉ Ничего не умеющий, неспособный (человек)
Мэхээлэ бастыҥ уус, Киргиэлэй хоро салаҥ. Амма Аччыгыйа
Хоро салаҥ киһиттэн хара тыа маһа ытыыр. Баал Хабырыыс
Эдэр сааһыгар, хоро салаҥ буолан, сүгэтин наар туора дьон уктаан биэрэллэрэ. В. Иванов. Хоро сирэ (дойдута) — соҕуруу барар көтөрдөр кыстыыр сирдэрэ, соҕурууҥҥу итии дойдулар. ☉ Южные тёплые края, места зимовки перелётных птиц
Хоҥор көтөрдөр Хонуктаабыт сирдэриттэн Хоролорун дойдутугар хоҥнон Субуллан эрэллэр. Саха фольк. Кынаттаах кыылбыт Кытай сириттэн кэлэн кыттыста, Хотоҕойдоох кыылбыт Хоро сириттэн кэлэн холбосто. Саха нар. ыр. II. Хоро табык — бүтүн тириини хатаран, тиирэн оҥоһуллубут табык көрүҥэ. ☉ Растянутая цельная шкура крупного рогатого скота, использующаяся как один из видов музыкального ударного инструмента, табык
[Табыктар] ааттара манныктар: кыырай табык, көй табык, лөкөй табык, кэрэ табык, хоро табык. «ХС». Хоро тойуга — өйдөммөт, биллибэт атын тыл. ☉ Непонятный, неизвестный язык (букв. песня хоро)
Хоро тойуга доҕоор! (өс хоһ.). Хотон кэннигэр Хоро тойуга айманна Сэттэ уоннаах Симэхсин эмээхсин Сүүрэн иһэн Умса баран түстэ. С. Васильев
монг. хоро ‘племя хори’, эвенк. горо ‘даль, далёкий’
II
аат. Көмүлүөк оһох турбатын балаҕан үрдүттэн быган турар өттө; ураата. ☉ Наружная (выступающая над юртой) часть трубы камелька
Сорох дьиэлэр оһохторун хоротуттан тэтэрэ көҕөрөр буруолар субуллаллар. И. Гоголев
Биир да бүтүн олбуор, бүтүн дьиэ суох, арай оһохтор хоролоро эрэ хороһон тураахтыыллар. А. Данилов
Балаҕан үөһэ, оһох кубарыйбыт хоротугар, сылгы чыычааҕа туохтан эрэ айманан, …… чырыптыы олорор. Тулхадыйбат д.
ср. тув. хоорҕа ‘труба’
III
сыһ. Элбэхтик, хотуулаахтык; дэлэйдик. ☉ Много, в большом количестве; обильно
[Байбал:] Мин хааннаах хара көлөһүммүттэн хоро таттаран туһаммытыҥ балай эмэ буолуо. А. Софронов
[Ревизор] …… холбоһук баайбытын хоро таһар Хороонноох аймахтаргын хорҕото сылдьарын Хомолтолоох суол. Р. Баҕатаайыскай
Улуу дойдуну ньүөлсүтэр Уу бөҕө хоро түстэ. В. Чиряев
Айылҕаны алдьатыы — судаарыстыба баайын хоро таһыы курдук ыар буруйга тэҥнэниэхтээх. «ХС»
Еще переводы: