чалый, светло-серый (о масти лошади).

чалый; буланый (о масти лошади); буулуур соноҕос чалый жеребец; буулуур биэ буутун этин кыайбатах загадка чалая кобыла не выдержала веса своей задней ноги (ыйааһын безмен).

кулаактаа диэнтэн атын
туһ. Кырдьаҕас Чалый кулаактанан хас да сылга көскө баран олорон кэлбитэ. С. Никифоров

м. чалым, чалыар, балкыыр.

несов. что и без доп. чалыптаа, чалы пта а н и с.

чалым гын = момент.-однокр. от чалымнаа = вдруг, неожиданно плеснуть.

даҕ. Түүтүн төрүт өттө уонна хос түүтэ туртайан көстөр, төбө диэкитэ кытарымтыйан көстөр (үксүгэр сылгы өҥүн туһунан). ☉ Буланый, чалый
Ньоҕурук иирээн төрдүгэр ытык ыспыта — чоккуруос харахтаах кыһыл буулур биэни арбаабыта. Күннүк Уурастыырап
Үүйэ буулур ат ыҥыырыгар ыстанан таҕыста, аты эргитэ баттаата да, күөл диэки торҕо сэлиинэн түһэрдэ. Л. Попов
Силип Лааһарап ити олорор буулур өҥнөөх гранит тааһын курдук, кыратык да уларыйбат киһи. Амма Аччыгыйа
монг. буурал ‘седой, чалый (о масти)’

даҕ.
1.
көр чээлэй. Онно аан чаалай айылҕа Нүһэр тойугун истэрим. С. Данилов
Сиэрэй солко сэбирдэх Сииктэҕэ тиийэ тэтэрдэ, Чаалай солко лабыкта Таска тиийэ тарҕанна. С. Васильев
2. Сүрүн өҥүгэр маҥан түү кыбытыктаах (хол., сылгыны этэргэ). ☉ С белыми вкраплениями в шерсти основной окраски, чалый (напр., о масти лошади). Чаалай сылгы
□ [Кырынаас] харатыҥы кугас (чаалай) дьүһүнэ ханна да суох буолан, уларыйан хаалар. Саха фольк.
русск. чалый

несов., всплеснуть сов., однокр. чалым гын, чалыр гын; # всплеснуть руками ытыскын охсун (сөҕөн).

I
аат. Суос, уор, дьулаан. ☉ Ярость, злость, гнев
Муҥурдаммат буоллун хобо Илбиһирэр кыырыгынан, Долгулдьуйар күөхтээх хочо Иэйэн ааһар сайынынан?! В. Миронов
Кыһалҕата суох, Кыырыга суох Кыыл таба Кынталлан, Чэрэччи туттан, Дэгэллэн турда. К. Туйаарыскай
ср. др.-тюрк. хырух ‘погромщик, разрушитель’
II
кыырык төбө фольк. — онон-манан маҥхайан, туртайан эрэр баттахтаах төбө. ☉ Седеющая голова
Аал уотум иччитэ Быыра бытык, Кыырык төбө, Күөнэ көҕөччөр Хатан Тэмиэрийэ Кыырыктыйан, кыыһыран Кыымҥын тэйитэҥҥин Кырсы тэһэ сиэмэ! С. Дадаскинов
«Дьэ, ытык кырдьаҕас, бырдьа бытык, кыырык төбө, эн маны барытын сыта-тура, сыыйа-сыппайа ааҕыаҥ, билиигэр билии эбиниэҥ үһү», — диэтэ Көстөкүүн уол. Н. Заболоцкай
ср. хак. хыр ‘серый, чалый (масть лошади), седой’