телёнок (после четырёх-пяти месяцев).

молодой бык (трёх-четырёх лет).

по четыре; түөртүү куһу өлөрдүбүт мы убили по четыре утки.

1) родные братья; түөрт ини-бии бэргэһэтэ биир үһү загадка на четырёх братьев одна шапка (остуол стол); 2) два родных брата.

разг. делать что-л. четвёртый раз; ынахтаргын түөртээ = подоить коров четвёртый раз; түөртүүр ыам время дополнительного удоя коров (около четырёх часов дня).

возвр.-страд. от чиэппэрдээ = делиться на четыре (части); быть поделённым на четыре (части).

по четыре (раза); автобус күҥҥэ түөртүүтэ сылдьар автобус делает каждый день по четыре рейса.

с. 1. (деятельность) дьайыы, үлэ, үлэ-хамнас; 2. действия мн. (поступки) дьайыы, оҥоруу, быһыыланыы; пресечь самовольные действия бэйэ көҥүлүнэн дьайыы-тын тохтот; предоставить полную свободу действий бэйэтэ оҥороругар толору көҥүлү биэр; 3. (работа) үлэ; машина в действии массыына үлэлии турар; привести в действие улэлэт; 4. юр. (действенность, сила) күүс; договор сохраняет своё действие в течение четырёх лет дуогабар бэйэтин күүһүн түөрт сыл устатыгар илдьэ сылдьар; закон обратного действия не имеет сокуон төттөрү күүһэ суох; 5. (воздействие) дьайыы, сабыдыаллааһын; благотворное действие үтүө сабыдыаллааһын; под действием чего-л. туох эмэ дьайыытынан; 6. (в повествовании) хайааһын, кэпсэнэр көстүү, событие; действие романа происходит в Москве роман хайааһына Москваҕа буолар; 7. театр, оонньуу; пьеса в четырёх действиях түөрт оонньуулаах пьеса; 8. мат. дьайыы, оҥоһуу; четыре арифметических действия арифметика түөрт дьайыылара; # боевые действия кыргыһыылар, сэриилэһии.

ж. в разн. знач. хартыына; көрүҥ (вид, панорама); писать картину хартыыната онор; картина гор хайа сир көрүҥэ; картины далёкого прошлого быдан ааспыт сыллар хартыыналара; картина ясна хартыына дьэҥкэ; пьеса в четырёх картинах түөрт хартыыналаах пьеса.

аат. Урут сахаларга: сайын ынаҕы күҥҥэ биэстэ ыыр саҕана төрдүс ыам. ☉ В старину у якутов: четвёртый удой в летний период, когда коров доили пять раз в день
Күнүскүбүтүн ыан баран кээлтим, түөртүүрбэр барыах буолтум. Н. Неустроев
Чэ, бука, бүгүн түөртүүр икки киэһээ ынах икки ардыгар илдьээр. Суорун Омоллоон
Ийэбинээн титииккэ түөртүүр ынахпытын ыы сырыттыбыт. «Чолбон»
◊ Киэһээҥҥи түөртүүр — төрдүс ыам (сайынын күнүс түөрт чаас саҕана). ☉ Четвёртый удой (около четырёх часов дня — в летний период). Киэһээҥҥи түөртүүргэ диэри дьэдьэннии таҕыста
□ Киэһээҥҥи түөртүүр саҕана, маҕаһыын айаҕар мустан турар дьон саҥалара ньамалаһа түстэ. В. Титов. Сарсыардааҥҥы түөртүүр — иккис ыам (сарсыарда уон чаас саҕана). ☉ Второй удой (около десяти часов утра — в летний период). Кыргыттар күлсэ-күлсэ сарсыардааҥҥы түөртүүрдэригэр тахсан иһэллэрин көрүстэ. Түөртүүр аһылык кэпс. – күнүскү уонна киэһээҥҥи аһылык икки ардынааҕы аһыыр кэм (күнүс түөрт чаас саҕана). ☉ Время еды между обедом и ужином (в четыре часа дня). Биһиги дьоммутугар тыаҕа таҕыстахпытына, эбэбит түөртүүр аһылыкка күөрчэх ытыйааччы. Түөртүүр омурҕан көр омурҕан. Түөртүүр омурҕан саҕана төннөн кэлэр инибит