Якутские буквы:

Якутский → Якутский

чоруун

даҕ.
1. Кытаанах, хатан, киил (хол., маһы этэргэ). Твёрдый, прочный, крепкий (напр., о дереве). Чоруун ыстаал
[Алаарап] тэтиҥ маҥан, чоруун сототугар сүүһүн сыһыарда. Л. Попов
Дохсун тымныыттан чоруун мутук Тосту тоҥор өтөр-өтөр. Ф. Софронов
2. Олус чуолкайдык иһиллэр, хатан (хол., ырыаны этэргэ). Звонкий, звучный (напр., о песне)
Тумус тыам кэтэҕиттэн, Тоҕой хонноҕуттан Чоруун тыас Чураадыйар дорҕооно Дьулайбар тобулу иҥэн Дьулаттаҕын да оҕолор! Саха нар. ыр. Бу ырыа чоруун буолар Сарсыарда дьыбар тахсыыта. М. Тимофеев
3. көсп. Аһыныгаһа суох майгылаах, тыйыс хааннаах (киһини этэргэ). Жестокий, чёрствый (о характере человека)
Харатаайап оҕонньор төһө да чоруун сүрэхтээҕин …… иһин, чахчы төрөппүт оҕотун көрөн баран, кэргэнигэр «көрбөтүм» диэҕин тыла тахсыбакка, атын баайбыта буола турар. Н. Якутскай
«Оттон, Клара? Суох, кини итинник буолбатах, сүрэҕэ чоруун, аһыныгаһа суох», — дии санаабыта. Далан
Дьэбир, эйэҕэһэ суох, тыйыс (киһи көрүҥүн этэргэ). Суровый, строгий (напр., о выражении лица)
Сабыс-саҥа хара бостон көстүүмэ, синньигэс хара хаалтыһа кинини чоруун, ол эрээри ис киирбэх көрүҥнүүллэрэ. Далан. Хоту дойду буурҕата-силлиэтэ эрийэн [киирбит киһи] чоруун, хара бараан эрээри, сүрдээх ис киирбэх көрүҥнээх. НТП СОоЭС
ср. монг. сирүгүн, бур. шуруун ‘грубый, шероховатый’


Еще переводы:

неприветливость

неприветливость (Русский → Якутский)

ж. эйэҕэһэ суох быһыы, тоҥуй быһыы, чоруун майгы.

неприветливый

неприветливый (Русский → Якутский)

прил. эйэҕэһэ суох, тоҥуй, чоруун; неприветливый взгляд эйэҕэһэ суох хараҕынан көрүү.

лэглэгэр

лэглэгэр (Якутский → Якутский)

д аҕ. К ыра, л аппайбыт соҕус намыһах көстүүлээх. Небольшой, аккуратный, словно усечённый
Лэглэгэр бугул.  Манна бары стройдааннар тура ллар Өлбүт геройдары к эриэстээн: Чоруун дууп мастар, лэглэгэр липалар, Лоскуй таас кэрчиктэр кэккэлээн. И. Эртюков

муҥкугур

муҥкугур (Якутский → Якутский)

туохт. Туохха эмэ тута быһаарына охсубакка мунаахсыйбыт курдук тутун. Быть, казаться нерешительным, неуверенным в чём-л., смущаться, робеть
Тэппэй тугу да булан эппэтэ, ийэтин саҥатыттан тута муҥкугура түспүтэ. Далан
Саабыска, чоруун бэйэтэ, билбэт сиригэр муҥкугурбут курдук. А. Сыромятникова

олуона

олуона (Якутский → Якутский)

даҕ. Тосту-туора, сүөргү, түктэри, дьүөрэтэ, тоҕооһо суох. Странный, непривычный, неудобный
Уу арыылара дойдулаах, Олуона кирчим олохтоох, Чоролуспут быһыылаах, Чоруун бэйэлээх, Дьоҕус уҥуохтаах, Дьоҕурдаах идэлээх Дьоппуон омук. Өксөкүлээх Өлөксөй
Вульгаризм — литературнай тылга киирбэтэх биитэр киирбэт олуона тыл, этии. ВГМ НСПТ

дьабыдый

дьабыдый (Якутский → Якутский)

туохт. Үөһэттэн, халлаантан намтаан түһэн, сири саба бүрүүкээ; түс (хол., тымныы). Наступать, воцариться, ударить (напр., о холодах)
Сэтинньи ый кыыдаан дьыбара, оргуйа олорор улуу күдэнэ, кэриэспин кэллим диэххэ айылаах, ордук күүһүрэн, таҥнары дьабыдыйан, ыйдаҥаны көрдөрбөт ыыспа туман буолан өрө оргуйбут эбит. П. Ойуунускай
Чоруун мутук тосту барар Чысхаан дьыбар дьабыдыйар. П. Дмитриев
ср. монг. дьабу 'идти, ехать'

сэлэмэ

сэлэмэ (Якутский → Якутский)

сэлэмэ кустук эргэр. — сүгэ курдук лаппаҕар биилээх тимир төбөлөөх ох көрүҥэ. Разновидность стрелы с рубящим железным наконечником
Саха Урааҥхайдар оҥорбут охторо — эһэтэ быһаарбыта. — Кинини сэлэмэ кустук диэн ааттыыллара. Далан
Эһэни, тайаҕы курдаттыы көтөр сэлэмэ кустук, кыргыска туттар чупчурҕан охторун чоруун оноҕоһун оҥостоллоругар, эмиэ тиит маһы ордороллоро дииллэр. ГКН КК
Туоҕа Боотур оҕонньорго биилээх тимир төбөлөөх сэлэмэ кустук оҕу биэрэр. ФГЕ СТС

тайааннаах

тайааннаах (Якутский → Якутский)

даҕ. Киэҥ сиринэн сабардыыр, олус киэҥ иэннээх (үксүгэр тайҕаны этэргэ). Занимающий обширную территорию, простирающийся вширь (обычно о тайге, лесе)
Эн сүүрэр чоруун атахтааҕыҥ Тайааннаах тайҕаларгын таптаан төлөһүйэр. С. Данилов. Таптыыбын Күндээрэр мөһүүрэ Уотунан күлүмнүүр, Көһүнэн тайааннаах Көмнөхтөөх тайҕабын. Күннүк Уурастыырап
Аар тайҕа систэриттэн тардыылаах, Аҕыс халысханнаах тайааннаах Дьампа үрэҕэ алла халыһыйан, …… Анаан-минээн аат ааттаан Аарыгыран киирэр эбит. П. Ядрихинскай

чаһырҕаа

чаһырҕаа (Якутский → Якутский)

арыт. тыас туохт. Биир кэм «час-час» гынан тыаһаа. Издавать повторяющиеся щелчки
Аҕылас тымныыга Арыт бэстилиэт тыаһыныы, Чоруун мутуктар Чаһыргыы тостоллор. В. Башарин
Өйдүүр инигин, били эн биһи Өлөртөн саспыт тааспытын, Биһиэхэ иһэн киниэхэ түһэн Буулдьа чаһырҕаан ааспытын. И. Эртюков
Ол сырдыкка өрүһүспүт курдук, саадка соловей иһиирбэхтээтэ, чаһырҕаата. Л. Толстой (тылб.)

чураадый

чураадый (Якутский → Якутский)

туохт. Дорҕоонноох, сатархай, чуор тыаһы таһаар. Издавать громкий, раскатистый, звонкий звук
Тумус тыам кэтэҕиттэн, тоҕой хонноҕуттан Чоруун тыас чураадыйар дорҕооно Дьулайбар тобулу иҥэн дьулаттаҕын да, доҕоттор! Саха нар. ыр. III
Соннук диэн дьоһун сурах Туруу-дьаҕыл дойдуга, Суһал-дьэргэл сырыылаах Соноҕос ат туйаҕа Чураадыйан тиийэринэн, Чугдаарыйа тарҕаммыт. Эллэй
Халаахтыыр, хатыр маҕаас Хара суор, «Хаах» диэбитинэн, …… Тус хоту диэки Чураадыйан түһэ турда. С. Васильев