нареч. вдобавок, в придачу, в дополнение; к тому же; бүгүн тымныы, эбиитин тыаллаах сегодня холодно, к тому же ветрено.

1. и. д. от эп = 1) прибавление, добавление; 2) мат. сложение; уоннаах доруобу эбии сложение десятичных дробей; 2. прибавка, добавка || добавочный, дополнительный || вдобавок; больше; эбии аһылык а) добавочный корм; б) дополнительное питание; эбиитэ көрдөө = просить добавки; эбии биэр = давать что-л. вдобавок; тыал эбии күүһүрдэ ветер усилился ещё больше; эбии буол = оказать незначительную помощь; 3. послелог, упр. осн. и дат. п. вдобавок к..., плюс к...; саабар эбии вдобавок к моему ружью; сылайбыппар эбии вдобавок к усталости; онно эбии вдобавок к тому; онуоха эбии к тому же.

налог на добавленную стоимость (НДС)

1) добавка, прибавка; придача; 2) незначительная помощь.

I
сыһ. Туохха эмэ эбии; маныаха эбии. ☉ Вдобавок, в придачу к чему-л.
Эбиитин тымтай муҥунан Үөлбүт собону кэһии аҕаллым. И. Гоголев
Сүүрэн тиийэн ынаҕы ытыспынан самыыга тап гына биэрэн, эбиитин атахпынан өттүккэ ыаллаан баран, тохтоон ол-бу диэки көрдүм. Н. Заболоцкай
Платон Алексеевич эбиитин үтүө тылбаасчыт этэ. ПАО ЫА
♦ Эбиитин эмэһэҕэ тэп көр эмэһэ
Ити кэнниттэн эбиитин эмэһэҕэ тэп диэбиккэ дылы, Тоҕус толугурдаах торбоһун Ньоҕоҕун, дьэбэрэтин Тобугун хараҕар диэри кэспит. Саха фольк. Аны эбиитин эмэһэҕэ тэп диэбиккэ дылы: «Оҕускун атыыр оҕус кэйбит!» — диэн хаһыы-ыһыы буолбута. Амма Аччыгыйа
II
аат сыһыан т. Этиллэр санаа туохха эмэ куһаҕан өттүттэн эбиилик буолар диэн сөбүлээбэт сыһыаны көрдөрөр. ☉ Выражает неодобрительное отношение говорящего к содержанию высказывания, которое представляет дополнительное сообщение (к тому же, ещё)
Эбиитин, хата, дьонун күлүү гынар. Суорун Омоллоон
Эбиитин, аҕалара ыалдьан сытан хаалла. Амма Аччыгыйа
Уон икки сыл хамначчыт сылдьыбыт киһи өссө эбиитин биэрэрдээх буолбут. М. Доҕордуурап

ситим сыһыан холб. Саҥарааччы этэр санаатыгар инники буолбуту эбии уустугурдар диэн сыһыаннаһарын көрдөрөр (үксүн ситим тыл суолтата баһыйар). ☉ Выражает то, что говорящий воспринимает высказываемую им мысль как осложняющую предыдущие (чаще всего преобладает союзная функция; к тому же)
Тэһийбэтим да бэрт. Онуоха эбии оҕом хас суругун аайы ыҥырар. Н. Якутскай
Тиритэрбит бэрт, онуоха эбии, ыарахана бөҕө. «ХС»
Онуоха эбии, муҥар, Адычча уолугар анаммыт, атын киһи кэпсэтиилээҕэ. «ХС»

I
1. аат.
1.
эп I диэнтэн хай. аата. Соттойоон [киһи аата] соҕотох андыта Сүүс анды эбиитэ буоллаҕа. Эрилик Эристиин
«[Арыы] бэйэтэ да туустаах дии, тугун эбиитэй», — диэн эмээхсинэ сэмэлиир. КФА СБ
Туох буолбутун түөрэ кэпсээтим. Эбии, көҕүрэтии суох. «ХС»
2. Туох эмэ элбиирин, үксүүрүн, толору буоларын курдук эбиллэр, эбэн бэриллэр туох эмэ (хол., дааннайдар). ☉ То, чем что-л. дополнено, дополнение
Испэктээк сайдыытыгар элбэх туһалаах эбиилэр киллэриллибиттэрэ. АҮ
Дьүүллээһин кэмигэр бырайыакка түөрт сүүс тыһыынча кэриҥэ эбии, көннөрүү, этии киирбитэ. ФММ ДьКС
Бу дьоһун суолталаах докумуону байытан биэрэр сыаналаах этиилэр, эбиилэр, көннөрүүлэр киллэрилиннилэр. ССКП ХХVI
3. мат. Икки эбэтэр хас да чыыһыланы холбоон, ол чыыһылалар суумаларын таһаарар ахсаан дьайыыта. ☉ Одно из четырёх арифметических действий, сложение
Уон ахсааҥҥа диэри эбиини, көҕүрэтиини суоттуур, суотугар букатын алҕаһаабат. Дьүөгэ Ааныстыырап
Көҕүрэтиини эбиинэн солбуйан баран, ылыллыбыт сууманы ааҕан таһаарыҥ. ВНЯ М-4
2. даҕ. суолт. Кимиэхэ, туохха эмэ эбиллибит, эбиллэн ахсааны элбэтэр (ким, туох эмэ). ☉ Являющийся дополнением к чему-л., дополнительный, добавочный (напр., вопрос)
Киһитэ оҕоҕо бэйэтин кумааһынньыгын биэрбит уонна ол кумааһынньык иһигэр эбии харчы укпут. Суорун Омоллоон
Эбии боппуруоһу төһө биэрбит үһү? Н. Лугинов
Бу сайын окко эбии киһи ыытыах буолбута. Р. Кулаковскай
[Быраас] кимнээххэ эрэ эбии укуоллары анаталаата. «ХС»
3. сыһ. суолт.
1. Уруккутунааҕар өссө күүскэ, өссө сытайан, бууһа. ☉ Больше, сильнее, крепче, пуще прежнего (напр., плакать)
Дьэрэлииһэп көҥүл эргинэр, эбии байан иһэр. Болот Боотур
Турбуттара, тымныы эбии хам ылла. Н. Заболоцкай
Табах буруота эбии хойунна. А. Фёдоров
Кыыс эрэйдээх биир тылы саҥарбакка эрэ, эбии ытаан баарта. Дьүөгэ Ааныстыырап
2. Өссө эбэн, элбиирин, эбиллэрин курдук (гын, буол). ☉ Дополнительно, в добавление к кому-чему-л.
Бурдуктан эбии ыла түспэккин дуо? Амма Аччыгыйа
Бу икки ардыгар таһыттан дьон, оҕолор эбии киирэн кэлбиттэрэ. Суорун Омоллоон
[Роман:] Арба даҕаны, Кумахтаахха икки үлэһити эбии ыытар үһүбүт. С. Ефремов
◊ Онно эбии көр онно
Халлаан хараҥа, онно эбии былыттаах. Н. Габышев
[Петя:] Онно эбии мин бэйэм да баҕа санаам — тыаҕа тахсыы. С. Ефремов. Эбии аһатыы т.-х. — буорга эбии уоҕурдууну киллэрэн иҥэрии. ☉ Внесение в почву минеральных удобрений, подкормка
Ааспыт сайын звено минеральнай уоҕурдуунан эбии аһатыыны хааччыйбыта. П. Егоров
Сөп сииктээх оройуоннарга сааскы сэлиэһинэйи эбии аһатыы улахан суолталаах. ХКА
Баклажан арассаадатын көрүү-харайыы сүрүн үлэтэ — кэмигэр уу кутуу, эбии аһатыы, биир кэм тэмпэрэтиирэни тутуһуу. ЕАМ ББКП. Эбии аһылык т.-х. — сүөһүгэ сүрүн аһылыгар эбии бэриллэр аһылык (хол., сиилэс, былах). ☉ Добавочный корм для животных, подкорм
Сайын сатаан тэриллэн оттообокко гынан бараммыт, кыһын оройугар эбии аһылык бэлэмин айдаана буолабыт. С. Никифоров
Сылгы ынах сүөһү курдук араас көрүҥнээх эбии аһылыгы даҕаны эрэйбэт. В. Протодьяконов
[Үөрэнээччилэр] эбии аһылык бэлэмигэр субуотунньуктары тэрийэллэр. «ББ». Эбии бэлиэтэ мат. — ахсааҥҥа эбиини эбэтэр ууруктаах кэриҥи бэлиэтиир кириэс курдук быһыылаах бэлиэ (+). ☉ Знак плюс (+), обозначающий сложение или положительную величину в математике. Кустук маладьыас, мин киниэхэ эбии бэлиэлээх туйгун сыананы сурунаалга туруорабын. ЛНН АДь
Эбии уонна көҕүрэтии математическай бэлиэлэрэ Европаҕа Илиҥҥи араб дойдуларыттан киирбитэ. ЭБЭДьА
Эбии төлөбүр көр төлөбүр. Быйыл эбии төлөбүргэ холкуоһуттан ынахтаах торбоһо сыл тахсар отторун ылбыта. Далан
Оҕолор аан маҥнай хамнастарын таһынан харчынан эбии төлөбүр аахсыбыттара. ПИО ТС
II
аат дьөһ. Туох эмэ эбиллэр, холбонор предметин бэлиэтииргэ туттуллар (сыһ. түһүгү кытта тутлар). ☉ Употребляется при обозначении предмета, к которому что-л. прибавляется, добавляется, присоединяется (вдобавок к чему-л.)
Бу хормуоскаҕа эбии искириипкэ тыаһа эмиэ баара. Суорун Омоллоон
Сэмэн ампаарыгар эбии хотон бөҕө салҕаммыт. Эрилик Эристиин
Тойоммут буолуохсут ити мин биир бургунаспын баайыгар эбии баай гынаары кыыла тура сылдьар. «ХС»

аат., кэпс. Туохха эмэ эбиллэн биэрэр, эбии буолар туох эмэ. ☉ Добавка, прибавка, дополнение
Олбуор муннугар гараас көстөр. Бэттэх диэки — тэпилииссэ. Эбии-сабыы да тутуута элбэх эбит. И. Егоров
Онуоха эбии-сабыы буолан, Хотунум ыала дьахталларга Хобугунуйан, хоп тарҕаппыта. Н. Некрасов (тылб.)