Якутские буквы:

Якутский → Якутский

эйэнэн

сыһ. Кыыһырсыбакка, эйэ дэмнээхтик, эйэлээхтик (хол., кими эмэ кытта тугу эмэ быһаарыс). Мирно, с миром (напр., решить что-л. с кем-л.)
«Уолаттар, эйэнэн тарҕаспыт ордук буолуо!» — диэн кырдьаҕастара сүбэлээбитэ буола турда. В. Ойуурускай

эйэ

аат.
1. Бэйэ бэйэни өйдөһүү, сөбүлэһии; өстөһүүтэ, иирсээнэ суох иллээх сыһыан. Взаимопонимание, согласие; дружба
Ол олордохторуна Дария Кирилловна кэлэ сырытта, ол үөлээннээхтэр эйэлэрин бөҕөргөттө. М. Доҕордуурап
Киэһэ биһиги кэлбиппит — дьоммут соччо эйэтэ суох олороллоро. Т. Сметанин
Кэргэнэ Ньукулайдыын бэрт үчүгэйдик олорбуттара. Куруук бииргэ сылдьаллара, эйэлэрэ сүрдээх этэ. М. Попов
2. Судаарыстыбалар, норуоттар сэриитэ суох олоруулара; сэриилэһэр өрүттэр сэриини тохтоторго сөбүлэһиилэрэ. Мирное сосуществование государств, народов; мирное время, мир
Биһиги, бу күн анныгар көҥүл уонна эйэ туругурарын туһугар охсуһарбыт. Амма Аччыгыйа
Дьон бастыҥнара аан дойдуга көҥүл, эйэ кыайарын иһин охсуһаллара. А. Фёдоров
Норуоттар баҕарбыт уһун эйэлэрэ олоҕурда. Дьуон Дьаҥылы
Эйэ дэмнээхтик (нэмнээхтик) — 1) эн-мин дэһэн, бэйэ-бэйэни кытта тапсан, өйдөһөн-өйөһөн (олор). соотв. душа в душу (жить)
Саастарын тухары өрүү өйөһөн, эйэ дэмнээхтик олорбуттара. Болот Боотур
Хойутун да эйэ дэмнээхтик олордоххо, эн-мин дэсиһэн, хардарыта өйөһөрбүт ханна барыай. А. Фёдоров
Кэнники биэс сылым туох да түбэлтэтэ суох ааспыта. Уу-чуумпутук, эйэ нэмнээхтик олорбуппут. Д. Дефо (тылб.); 2) эйэлээхтик, кыыһырсыбакка (хол., кэпсэт, оонньоо). Без ссоры, дружно, мирно (напр., разговаривать, играть)
Баһылай Охонооһойоп дьиэтин итиэннэ хаартытын торуойун сүүрбэ бырыһыан ыла олорор, онон этиспэккэ-бочооттоспокко, эйэ дэмнээхтик оонньоотоллор курдук диэн олорор. Күндэ
Мин, миигин хаарыйар тарбааһыннаах кэпсэтии маннык эйэ нэмнээхтик бүтэн эрэриттэн үөрэммин, күлэ-күлэ тыл эттим. Н. Габышев
Аан туманы кытары тэҥҥэ икки киһи көтөн түспүтэ. Сахалыы унаарыччы дорооболостулар. Эйэ нэмнээхтик кэпсэтэн бардыбыт. А. Кривошапкин (тылб.); 3) өһүөнэ суохтук, эйэлээхтик (ким эмэ диэки көр). Без злобы, ласково (смотреть в сторону кого-л.)
Лурье кыыһырбыта ааһа охсон, Бодиевскай диэки эйэ дэмнээхтик көрүтэлээбитэ. Болот Боотур
Валя оҕолуу мичээрдээбит харахтара эйэ нэмнээхтик чаҕылыспыттара. «ХС». Эйэ дэмнэрин билсибит — бэйэ-бэйэлэрин бэркэ өйдөһөр, билсэр чугас сыһыаннаах (дьон). Хорошо понимающие друг друга, находящиеся в близких отношениях (люди)
Собуот оробуочайа Андрей Оконешников Байбалы кытта звеноҕа быйыл алтыс сылын оттоһор. Эйэ дэмнэрин билсибит буолан, звено биир сис үлэһиттэрэ. «Кыым»
ср. др.-тюрк. сев ‘любить’, бур. эб, эб эе ‘мир, согласие’

эйэ-дэм

аат. Чуумпу, нус бараан, нус-хас дьиэ-уот ис туруга, дьон-сэргэ бэйэ-бэйэлэригэр сыһыаннара. Тихая, уютная, приятная во всех отношениях атмосфера, обстановка в доме
Бастакы кинигэттэн наар үөрүү-көтүү, уруйайхал, эйэ-дэм сылаас тыына илгийэрэ. Софр. Данилов

эйэ-дэмнээх

даҕ. Чуумпу, нус-хас, эйэлээх (хол., олох, эйгэ, бэйэ бэйэҕэ сыһыан). Мирный, уютный, приятный (напр., об атмосфере, обстановке)
Маппырдыын алта бандьыыт, сүбэлэрин холбоон, эйэ-дэмнээх биир ыал кыайан буолбатылар. Л. Попов
Сергей бу эйэ-нэмнээх паараҕа ымсыыра санаата. В. Яковлев
Звено дьэ эйэ-нэмнээх, биир санаалаах, үлэҕэ дьулуурдаах звено буолбута. «ХС»

эйэ-нэмнээх

эйэ-дэмнээх

Якутский → Русский

эйэ

1) мир, согласие, единодушие; эйэ дэмнээхтик олороллор они живут душа в душу; эйэнэн бара тур уходи добром; эйэттэн ордук суох погов. нет ничего лучше мира; 2) мир; эйэ иһин охсуһуу борьба за мир.

Якутский → Английский

эйэ

n. peace, harmony; эйэҕэс a. peaceful; эйэлээ= v. to make peace


Еще переводы:

по-хорошему

по-хорошему (Русский → Якутский)

нареч. үчүгэйинэн, эйэнэн, киһилии.

эрэнсии

эрэнсии (Якутский → Якутский)

эрэнис диэнтэн хай
аата. Эйэнэн олоруу, эрэнсии Эриэккэс үйэтин үүннэриэхпит. Күннүк Уурастыырап
Айар кэлэктииппит иһигэр урукку курдук ураты эйэ, эрэнсии суох буолбута, лаппа уларыйбыта. «ХС»

курууктуу

курууктуу (Якутский → Якутский)

сыһ. Куруук эбэтэр ии курдук; эргийэ, эргиччи. Как круг, подобно кругу; кругом
Эйэнэн хаамыылаан Илииттэн сиэттиһиэх! Курууктуу тулалаан Ырыаны дьиэрэтиэх! С. Васильев

арааһа

арааһа (Якутский → Якутский)

сыһыан т. Саҥарааччы «буолуон сөп» диир, сабаҕалыыр сыһыанын быһа эппэт, саарбахтыыр дэгэттээх көрдөрөр. Выражает допущение, предположение говорящего с оттенком неуверенности и сомнения (пожалуй, видимо, вероятно)
Кини, арааһа, эйэнэн төннөр этэ. Амма Аччыгыйа
Аны, арааһа, эн Никольскайы илдьэ дьоҥҥор өссө биирдэ күүлэйдииһиккин. А. Федоров. Чыычааҕыам, дьиэҕиттэн, арааһа, бардаххына сөп буолсу. Суорун Омоллоон
Үөрэннэхпинэ даҕаны, арааһа, син биир манна кэлэрим буолуо. «ХС»

эркиннээ

эркиннээ (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Туох эмэ эркинин оҥор, истиэнэлээ. Делать, ставить стену
Мин балаҕаммын түөрт эркиннээбитим. И. Гоголев
Көҥүһү аҕыстыы хос эркиннээн, ампаардыы охсон акылааты түһэрбиттэрэ. С. Васильев
2. көсп., поэт. Олоххо тугу эмэ түстээ, кэскиллээ. Определять что-л., закладывать основы (жизни)
Сүбэнэн сүрүннэнэн Сүҥкэн олоҕу сүрүннээ, Эйэнэн эҥэрдэһэн Эгэлгэ олоҕу эркиннээ. А. Софронов
Эдьэн Иэйэхсит илэ чахчы Эҕэрдэнэн эркиннээбитэ. Өксөкүлээх Өлөксөй
Элбэх ыччат дьонун Эйэлээх тыыҥҥынан эркиннээбит …… Эҕэрдэлээх эбэбит эмээхсин! Р. Баҕатаайыскай

тоорохой

тоорохой (Якутский → Якутский)

  1. аат.
  2. Кыракый куһуоччук, туох эмэ бытархайа. Маленький кусочек чего-л.
    Бу суос-соҕотох тоорохой [күөх таҥас куһуогун] сыанатын быһаара сатаабыта. Н. Якутскай
    Булбут били тоорохойбутун, эйэнэн аҥаардаһан сиэбит эбиппит буоллар. К. Туйаарыскай
    «Өссө саахардаах!» — диэн кини саҥа аллайбыта, ыстакаан түгэҕэр төкүнүһэр быыкайкаан маҥан тоорохойдор ууллан эрэллэрин көрөн. ТВ ОСКОСС
  3. көсп., кэпс. Сорох кыыл, сүөһү (хол., сылгы, таба) эбэтэр кыра оҕо хойуута (үксүн хаппыт буоллаҕына). Помёт некоторых животных (напр., лошадей, оленей) или детский кал (обычно при запорах)
    [Күһэҥэй чабырҕахтыыр:] Кыраттан Кылгас ыал Топпотох оҕотун Тоорохойун көрбүтүм. Суорун Омоллоон
    Уол бу дьон өлбүттэрин-тыыннаахтарын билээри, сылгы тоҥ тоорохойун ылан быраҕар. Н. Якутскай
    Үрүҥ таба тоорохойо дьиэ табатын киэниттэн быдан кыра. Я. Семёнов
  4. даҕ. суолт. Кыра гына кырбаммыт, кыра кээмэйдээх. Измельчённый, мелкий
    [Огдоос] Таҥарабыт бу ыган кэллэ. Онуоха тоорохой арыыбыт, кырбас эппит суох. А. Софронов
    Биир буорсуйаҕа үс-түөрт тоорохой эт түбэһэр. Дьиэ к. Биһиэхэ биир тоорохой лэппиэскэ күндүттэн күндү буолара. «Кыым»
    ср. бур. тоорхой ‘соринка’
бүтүн

бүтүн (Якутский → Якутский)

  1. даҕ.
  2. Туга да көҕүрээбэтэх, ситэри кээмэйдээх, барыта баар. Целый, весь. Бүтүн оройуон. Бүтүн үйэ. Бүтүн өрөспүүбүлүкэ. Бүтүн ый. Бүтүн аҕа ууһа
    Кыһыллар үрдүлэригэр бүтүн стрелковай батальон уонна эписиэрискэй рота түүннэри-күнүстэри сэллээбэт саа-бүлүмүөт буулдьатын ардаҕын түһэрэллэр. Амма Аччыгыйа
    Саха сирин алмааһа бүтүн Сэбиэскэй Сойуус уонна бары социалистическай дойдулар наадыйыыларын толорор. И. Данилов
    Үйэлэргэ иччитэх турбут түҥ тыа ортотугар бүтүн куорат тутуллара сүрдээх суол дии! Н. Лугинов
  3. Тыытыллыбатах, алдьамматах, бэйэтэ бэйэтинэн сылдьар. Целый, неповрежденный
    Оо, абакка! Бүтүн атахтаах-илиилээх буолан баран, үөннэри [фашистары] үчүгэй аҕайдык ныһыйан биэрбит киһи. С. Никифоров
    Алта-сэттэ хос үрүттээх биир бүтүн соҕус хаалбыт землянкаҕа киирдим. Т. Сметанин
    Суордар сиэним оҕо туһахтарын тыыппаттар, тумна көтөллөр. Кини эрэ бүтүн куобахтары аҕалар. И. Федосеев
  4. аат суолт. Туох эмэ тыытыллыбатаҕа, алдьамматаҕа, бүтүн хаалбыта. Неповрежденность, цельность чего-л.
    Алдьархай аҕыйаҕына, Эрэй элбии илигинэ, Эт-тирии бүтүн эрдэҕинэ — Эйэнэн кэпсэтиэххэ. П. Ойуунускай
    [Манчаары — Бакыыһаҕа:] Иэниҥ тириитэ бүтүн эрдэҕинэ, этиҥ-хааныҥ эймэнэ илигинэ, эрэх-хоһу элбии илигинэ, үбүнэн-аһынан өйүөлээ. Эрилик Эристиин
    Тоҕо кэллиҥ, чолоҕоор?! Дууһаҥ бүтүн эрдэҕинэ, Дойдулуу тур, чугу-чугучу, Чурум-Чурум-Чурумчуку! Эллэй
    тюрк. бүтүн, бүтин, бөтөн, пүтүн
    Бүтүн миэстэтэ суох көр бүттэтэ суох
тумулук

тумулук (Якутский → Якутский)

даҕ. Саамай сүрүн (хол., санаа). Главный, основной (напр., о мысли)
Манна биһиги ытыктыыр, күөн туттар ытык дьоннорбут кэс тыллара, өркөн өйдөрүн тумулук санаалара …… сүрүн тирэх буолла. КДьА
Чэ, ити тумулук санаам. Ону аһара уһатакэҥэтэ барбакка …… сэһэргииргэ холонон көрөрүм дуу... «Кыым»
1958 сылга Г.Н. Волков «Чувашская народная педагогика» диэн кинигэтин булан, тумулук оҥостубутум. «Кыым»
Тумулук буол — туохха эмэ саамай сүрүн күүс буол. Быть главным, основным в чём-л. «Бу оҕо Дьөгүөр барыаҕыттан биир кэм тумулук буола сылдьар», — диир ийэм өссө эйэнэн олуйса сатыы. Нэртэ
Оччолорго тумулук буолбут «аллараттан кириитикэ» диэн баара. Кириитикэлэммит киһи утары этэрэ сатаммат этэ. «Чолбон». Тумулук туттар кэпс. — 1) тугунан эмэ өҥнөр, өттөйөр. Ставить себе в заслугу что-л., кичиться, чваниться чем-л.
Отучча сыллааҕы хайҕалы — Тумулук тутта сатааһын Туһата суох тутах санааһын! Баал Хабырыыс
Доргууйап, сопхуос орто көрдөрүүлэрин тумулук туттан, ситиһиитин ааҕар, ночооттоохтук үлэлиирин улахаҥҥа уурбат. В. Протодьяконов
Биһиги булчуттарбыт кыайыыларын-хотууларын кэпсииллэригэр, бастатан туран, ыттарын өҥөтүн тумулук туттааччылар. С. Тумат; 2) тумулуктан диэн курдук
Албынньыттар өрүүтүн киһи кыһалҕатын тумулук туттан киирэр албастаахтар. С. Тумат
ср. тюрк. томалак ‘шар, ком, клубок, мячик’

договор

договор (Русский → Якутский)

м. дуогабар; мирный договор эйэ дуогабара.

конгресс

конгресс (Якутский → Русский)

конгресс; эйэ конгреһа конгресс сторонников мира.