- аат.
- Ыарыыттан, оһолтон мөлтөөһүн, айгырааһын (доруобуйа туругун, ис-тас уорганнар тустарынан). ☉ Недостаток, изъян; ущерб, вред (здоровью)
Кыһыны кыстатарга олох доруобай, ньалҕаархай уонна килбэчигэс түүлээх, ханнык даҕаны эмсэҕэтэ суох хааһы хаалларыллыахтаах. ДьСИи
Кини, бука, тиэтэйбитэ буолуо да, ити курдук турар аналлаах туоруур сиринэн туораабакка, доруобуйатыгар улахан эмсэҕэни ылла. «Кыым» - Ыарытыннара сылдьар оспот баас, ыарыылаах эбэтэр ыарыыттан дуу, оһолтон дуу хаалбыт дьиэк. ☉ Не зажившая рана на теле, дающая то и дело о себе знать или какой-л. физический недостаток, полученный при травме, болезни, повреждение, увечье
[Степан Семёнович] сэрии толоонуттан улаханнык бааһыран, эмсэҕэ ылан төннөн кэлэн баран уһаабатаҕа, 1943 сыллаахха тыына быстыбыта. ХБИДК - Туох эмэ содула, тэбиитэ. ☉ Негативные последствия чего-л.
Өлөр-тиллэр кыргыһыыга Өстөөхтөрү хоппуппут, Сэрии-силлиэ эмсэҕэтин Ситэрэн оҥорон күрбүйбүппүт. ҮӨЫ - даҕ. суолт. Кыраны тулуйбат, тулуйар кыаҕа суох, кэбирэх. ☉ Слишком чувствительный, не способный выдержать даже небольшую боль, лишения
«— Аата сүрүн! Быһа ньирэмсийэн, — диэн Сталина сымнаҕастык мөҕүтүннэ. — Бу эр дьоннор, эчи, эмсэҕэлэрин!». П. Аввакумов
«Эн биир дойдулааҕыҥ тугу да тулуйбат, дагдайбыкка дылы аҕай да эмсэҕэтэ бэрт дии», — диэн аһарбыта. «ХС»
ср. др.-тюрк. емгэ ‘мучиться’, монг. эмгэг ‘болезнь, недуг; повреждение, увечье’
Якутский → Якутский
эмсэҕэ
эмсэх
I
аат., эргэр.
1. Кыра оҕону эмнэрэн аһатар билиҥҥи суоска кэриэтэ оҥоһук. ☉ Рожок, соска (для кормления младенцев или детёнышей животных). Муос эмсэх. Өрбөх эмсэх
□ Туҥуй ынах туматынан Тумуктаах эмсэҕинэн Ньуулдьаҕай, куччугуй бэйэбин Уһааран улаатыннарбыта. С. Зверев
Кини [оҕо] аттыгар таҥас эминньэхтээх муос эмсэх таҥхалла сыппыта. И. Никифоров
2
эминньэх диэн курдук. Баллыгынай маҥнайгы күннэригэр төбөтүн алын өттүнээҕи эмсэхтэринэн уу аннынааҕы үүнээйилэртэн тутуһааччы. ББЕ З
♦ Эмиий куурдар, эмсэх кээһэр оҕо көр эмиий
Мин ийэлээх аҕам буолуохсут Оҕонньордоох эмээхсин киэннэрэ, Айыыһыт атаарар, Иэйэхсит тэйитэр, Эмиий куурдар, Эмсэх быраҕар, Ньилбэк сойутар, Тоһоҕо тохтотор, Оһоҕос түгэҕинээҕи Оччугуй кыыстара. Күннүк Уурастыырап
Богдьо Балбаара кыыһын сааһыран иһэн оҕоломмута: «Оһоҕос түгэҕинээҕи, эмиий куурдар, эмсэх кээһэр бүтэһик оҕом», — диирэ. С. Маисов
ср. уйг. эмчэк, тат. имчэк, алт. эмчек ‘женская грудь; сосок’
II
1. Оҥорбут уйгутун апчарыйтаран, көлөһүннээһиҥҥэ, кыһарыллыыга, атаҕастабылга түбэспит киһи. ☉ Тот, кто подвергается угнетению, притеснению, эксплуатации со стороны другого
Лээһэй баайдар Эмсэх гынан, Адьырҕа баайдар Аһылык оҥостон, Хамначчыт хараҕын уутунан Халыҥ хаһаламмыттар, Сордоох сүһүөҕүн уутунан Суон саалламмыттар. С. Зверев
2. Кыһалҕа, санаа-оноо баттааһына, соро-муҥа. ☉ Страдание, мучение от переживаний
Кини бандьыыттаабыт буруйун-сэмэтин боруостаан, кэлин бу учаастак төһүү үлэһитэ буолар. Ол да буоллар, санаа-оноо эмсэҕэр эмнэрэр. С. Федотов
ср. др.-тюрк. емгэк ‘мучение; тягость’
Якутский → Русский
эмсэх
рожок, соска (для кормления).
Еще переводы: