Якутские буквы:

Якутский → Якутский

эрдэтинэ

сыһ.
1. Кэмин, болдьоҕун иннинэ, эрдэ, эрдэ-сылла. До срока, раньше времени, заранее
[Вера:] Хата, Ольга, эн миэхэ эрдэтинэ этэ олор, туох идэлээххиний? С. Ефремов
[Саппырыан] былыр-былыргыттан сэрэхтээх, үктэнэр сирин эрдэтинэ көрбөккө эрэ хардыылаабат үгэстээҕэ. А. Бэрияк
Тииҥ аһылыга төһө дэлэгэй буолуоҕун итинтэн сылыктаан эрдэтинэ билиэххэ сөп. ЕОВ ССТБ
2. кэпс. Туох да улахан тахса илигинэ, эрдэ-сылла, хойутаабакка. Пока ничего не случилось, пока не поздно
«Ээ, хата, эрдэтинэ тупсан кэбиһиҥ», — диэтэ биир уол. Амма Аччыгыйа
Куорат олохтоохторо, хата, эрдэтинэ дьаадьыйан биэрэн быыһаммыттара. Н. Якутскай
Уол туохха эрэ эрэҥкэдийэрин таайан, учуутал кыыс эрдэтинэ тэйитэ охсорго санаммыта. Айысхаана

эрдэ

сыһ.
1. Хойут буолбакка, күн саҕаланыытыгар (хол., сарсыарда). В начале дня, рано утром
Маҥнай таһырдьа тахсалларыгар олус тымныы, хараҥа, эрдэ этэ. Амма Аччыгыйа
Сарсыарда эрдэ туран, үлэлэрин сып-сап курдук бүтэрдилэр. В. Яковлев
Дьөгүөрдээх Луха эрдэ киирэн үлэ бөҕөнү оҥорбуттар этэ. М. Доҕордуурап
Наһаа киэһэрэ илигинэ, хойутаабакка. Не поздним вечером, не поздно, пораньше
Үс түүннээх күн ыһыллыбыт ыһыах бүтүөн иннинэ Бииктэр эрдэ дьиэлээбитэ. Л. Попов
[Өрүүнэ:] Торбоскун эрдэ тутан үчүгэйдик баайар буол эбээт. С. Ефремов
Маннык үрдүк хайалаах дойдуга күн бу курдук эрдэ киирээччи. Г. Колесов
2. Кэмэ кэлэ илик. Ещё не время, рановато
[Нүһэр Дархан:] Илбис иҥэриэххэ, дуулаҕа кэтэрдиэххэ эрдэ буоллаҕа дии. И. Гоголев
Көмүс күөмэй күөрэгэй, Кээлтиҥ тугун эрдэтэй! С. Данилов
Дьиҥинэн, сири дууһа быһыытынан түҥэттиэхтээх этибит, ол билигин эрдэ буоллаҕа дии. М. Доҕордуурап
Кэмин иннинэ, кэмиттэн урутаан. Раньше срока, раньше времени
[Ааныка:] Былыр кыыс оҕону эрдэ сыыттыыр этилэр. С. Ефремов
Сылаас кыһын буоларыгар тиит эрдэ көмнөҕүрэр. И. Сосин
Эрдэ суоттаан бүтэрбит киһиэхэ — кэмпиэт диэн буолара. УДь
ср. др.-тюрк. ертэ ‘рано утром’, тюрк. эрте ‘рано’, бур. арай эртэ ‘рановато’

эрдэ-сылла

сыһ. Туох эмэ буолуон иннинэ; эрдэттэн, эрдэтинэ. Заблаговременно, заранее; пока не поздно
Онон хаһан, тугу гынары эрдэ-сылла болдьоһон кэбиһиэҕиҥ. С. Никифоров
Бастыыр [киһи аата] син сүгүн үлэлэтиэ суоҕа, эрдэ-сылла ханна эмэ барарыҥ буоллар. В. Гаврильева
Эмээхсин оҕонньоро кыыһырарын билэрэ бэрт буолан, эрдэ-сылла ньим барааччы. В. Титов

Якутский → Русский

эрдэ

рано; эрдэ тур = вставать рано; сарсын эрдэ а) завтра рано (напр. встанем, начнём работать и т. п.); б) завтра (ещё) рано (но послезавтра может быть поздно); эрдэтинэ пока не поздно; эрдэттэн заранее; эрдэ турбут чыычаах тумсун соттор погов. рано вставшая птичка клюв протирает # эрдэттэн эттэххэ модальное словосочет. заранее скажем; дьэ , эрдэттэн эттэххэ , араас дьоннор бааллар ну, заранее скажем, есть разные люди.

эрдэ-сылла

заблаговременно, заранее.

Якутский → Английский

эрдэ

adv. early


Еще переводы:

заблаговременно

заблаговременно (Русский → Якутский)

нареч. эрдэтинэ, эрдэттэн, эрдэ-сылла.

законтривание

законтривание (Русский → Якутский)

хатыйа туттарыы (даҕайсар дэтээллэр хардары-таары халбарыйсыыларын эбэтэр өһүл-лэн хаалыыларын эрдэтинэ тохтотуу ньымата, холобура, икки гаайканы хос эрийии.)

дежурный

дежурный (Русский → Якутский)

прил. 1. дежурнай; дежурный врач дежурнай врач; 2. в знач. сущ. м. дежурнай; дежурный по станции станция дежурнайа; # дежурное блюдо эрдэттэн бэлэм бүлүүдэ (рестораннарга эрдэтинэ бэлэмнэммит ас).

опомниться

опомниться (Русский → Якутский)

сов. 1. (прийти в сознание) өйдөн, өйдө киллэр; больной опомнился после обморока ыарыһах уҥан баран өй киллэрдэ; 2. (одуматься) өйдөн, өйдөнөн көр; опомнись, пока не поздно эрдэтинэ өйдөнөн көр.

сылбадыт

сылбадыт (Якутский → Якутский)

сылбадый диэнтэн дьаһ
туһ. Бу кэнники күннэр түрүлүөннэрэ кинини сылбадыппыттара. М. Горькай (тылб.)
Инники кэскили толкуйдааһын уонна эрдэтинэ маннык буолуохтаах диэн таайа сатааһын кини санаатыгар туһата суохтара, онон кинини сылбадыталлара. Г. Николаева (тылб.)

задний

задний (Русский → Якутский)

прил. кэлин; заднее колесо кэлин көлөһө; # задняя мысль кэтэх санаа; задним умом крепок кэнники өйүнэн үчүгэй (эрдэтинэ өйдөөбөт, аһаран кэбиһэн баран өйдүүр); быть без задних ног разг. сылайан атаххар турбат буол.

прежде

прежде (Русский → Якутский)

  1. нареч. (раньше) у рут, эрдэ, эрдэтинэ; надо было думать об этом прежде ити туһунан урут саныах баар этэ; 2. нареч. (сперва) бастаан; прежде подумай, потом скажи бастаан толкуйдаан баран эт; 3. предлог с род. п. (раньше кого-л.) иннинэ; прийти прежде всех барыларын иннинэ кэл; # прежде всего туох-ханнык иннинэ; прежде чем союз иннинэ.
абаанса

абаанса (Якутский → Якутский)

аат.
1. эргэр. Холкуоска үлэ күнүн төлөбүрүн суотугар эрдэтинэ ылыллар бородуукта эбэтэр харчы. Аванс продуктами и деньгами за счет трудодней в колхозах
Бэрэссэдээтэл харчыны, бородууктаны абаанса быһыытынан суруйан биэрэр. С. Ефремов
Мөрүөн оҕонньор ааспыт ыйга өлөрбүт күнэ даҕаны холкуостаахтааҕар аҕыйах буолан таҕыста. Ону тэҥинэн урут эмиэ икки төгүл абаанса ылбыт эбит. Д. Таас
2. Хамнас, үлэ төлөбүрүн суотугар харчыны эрдэттэн ылыы. Денежный аванс за счет заработков, зарплаты
Кэлбит билиэппит атыытын уонна отуттуу сүүһү абаанса биэрбиттэрэ. Н. Якутскай
«Биһиги манна мас кэрдиитигэр кэпсэтэ сылдьабыт, бүгүн дуу, сарсын дуу абаанса биэриэхтээхтэр»,— диир Адаархай. Р. Баҕатаайыскай
3. кэпс., элэк. Оҥоһуллуохтаах кэмин иннинэ, эрдэтинэ, инники түһэн тугу эмэни оҥор (үксүгэр сиэртэн туоруур, сүөргү быһыыны). Делать, совершать что-л. раньше времени (обычно что-л. предосудительное)
Сыбаайба арыгытын абаанса амсайыахха. И. Гоголев
Адам Романович аналлаах хотунун Абаансанан мөҕөн айдааран барда. Р. Баҕатаайыскай
Арааһа, араатардыах буолан абаансанан аһаабыт быһыылаах. В. Протодьяконов
Хата, биһиги абаансанан билигин да биирдии үрүүмкэни түһэриэхпитин сөп эбит. В. Ойуурускай

хаанныр

хаанныр (Якутский → Якутский)

  1. хааннан диэн курдук. Кини хаһан даҕаны санааргыыр диэни билбэт, хааннырбыт сирэйин харытынан туора соттубутунан туран кэлэр. Софр. Данилов
    Моойторук уҥа кулгааҕа хааннырбыт уонна кыратык доҕолоҥнуур. Л. Попов
    Эрдэтинэ дьаадьыйыахха, хааннырбыт кыыл сэрэхтээх. И. Данилов
  2. көсп. Илбиһир, кыдьыгыр. Стать одержимым страстью кровопролития
    Кырыктаах үҥүү кыдьыгырда, Хатан батыйа хааннырда, Биилээх тимир илбиһирдэ. Өксөкүлээх Өлөксөй
    Хаанныран (хаанырдан) бултуйда булт. — элбэх бултан, өлгөмнүк бултуй. Ловить, добывать в большом количестве (о дичи)
    Быйыл, дьэ, кини хаанныран бултуйда. «ХС»
эрдэттэн

эрдэттэн (Якутский → Якутский)

  1. сыһ. Туох эмэ иннинэ, олох эрдэтинэ. Загодя, заранее
    [Көстөкүүн:] Эрэнэр сатаммат, эрдэттэн бэлэм буолуохха биитэр тэскилиэххэ. Күндэ
    Түүлээх Уллуҥах, Чүөчээски тыаһын эрдэттэн истэн, саатын курааҕын туруорбута. Суорун Омоллоон
    Саамай сөпкө этэҕин, эрдэттэн ити боппуруоһунан дьарыктаныах хаалла. М. Доҕордуурап
    2
    эрдэ 1 диэн курдук. Дьокуускайга холоотоххо, манна күнэ эрдэттэн ойор, киэһэ хойут киирэр. Н. Заболоцкай
    Сарсыарда эрдэттэн кустук түстэҕинэ, сотору кэминэн ардах кэлэрин кэрэһэлиир. И. Сосин
    Эрдэттэн күөскүн өрүнүмэ — тугу эмэ урутаан быһаарыма, былааннаама (хайдах буолуо биллибэт). Не забегай вперёд (букв. заранее не ставь горшок на огонь)
    [Баабыла:] Эрдэттэн күөскүн өрүнүмэ, кини да эдэр. И. Гоголев
    «Бэйэ, олус эрдэттэн күөскүтүн өрүнүмэҥ, тойоммут туох диирэ биллибэт», — Уйбаан дьиэ иһинээҕи сүбэни түмүктээтэ. Р. Кулаковскай
    Кэлэр кэми эрэнэммин Эрдэттэн күөспүн өрүнэбин. ЛН ЭЭХХ