аат.
1. Бииргэ төрөөбүттэргэ аҕа саастаах кыыс, дьахтар. ☉ Родная сестра, старшая по возрасту
Мин үс убайдаахпын уонна үс эдьиийдээхпин. Амма Аччыгыйа
[Атыыһыт Сүөдэр уола Кубаача] эдьиийин булан, Онно олорон үөрэннэ, Ойдо-ойдо самсанна. С. Васильев
Тыыннаах аҕаны эмиэ билбэтэх, арай көмөн эрэллэрин чуолкайдык өйдүүр. Аҕыс-сэттэ убайдардаах, эдьиийдэрдээх. «ХС»
2. Ийэ эбэтэр аҕа бииргэ төрөөбүтэ (кыыс, дьахтар). ☉ Сестра отца или матери, тётя
Манна ийэбинэн хаан эдьиийим баар. Н. Якутскай
Аҕам бииргэ төрөөбүт балтыгар, эдьиийбэр Мааппаҕа хонон иһэбин. «ХС»
3. Бэйэҕиттэн аҕа саастаах хайа баҕарар дьахтары ытыктаан ыҥырыы. ☉ Уважительное обращение к старшей по возрасту женщине
Эдьиийдэрим, балыстарым, Ааҕааччы атастарыам! Билигин туойар ырыам Эһиэхэҕэ санатыа: Сорох соҕотох убайын, Сорох күндү быраатын, сорох аналлаах атаһын. Баал Хабырыыс
Мин ийэм тэҥнээҕэ, эдьиийим, Эн бааргын мин үөрэ истэбин. Эллэй
Марыына Попованы кыратыттан кырдьаҕаһыгар тиийэ билинэн, Эдьиийбит диэн ытыктаан, таптаан аттаабыттара ыраатта. ӨӨ ДДьДТ
4. көсп. Сири-дойдуну (хол., төрөөбүт алааскын, күөлү, үрэҕи) ытыктаан ааттааһын. ☉ Уважительное называние почитаемых мест (напр., родного аласа, озера, реки)
Кэрэчээн эдьиийбит Элиэнэ, Иэдэскэр сардаҥа сандаарбыт, Саханы санньыардан турбутуҥ, Саас үйэ тухары уурайбыт! Эллэй. Саха сирэ сүгүрүйэр Модун Арассыыйаҕа: «Бэлэх биэрдим, — диир кини — Тииҥмин, кыһыл көмүспүн, Эн, дьэ, күндү эдьиийим, Холбоо күүскэр мин күүспүн!» П. Тобуруокап
◊ Эдьиийдээтэр эдьиийим үрд. — чугастык саныыр, ытыгылыыр, эрэнэр, күндү киһим диэн аҕа саастаах дьахтарга туһаайан этии. ☉ Обращение к старшей по возрасту, выражающее особое почтение
[Уолака:] Эдьиийдээтэр эдьиийбин ити иһин таптыыбын ээ, кэм сүрэҕэ чугас. Суорун Омоллоон
Иэйинньэҥүөрүнньэҥ Эдьиийдээтэр эдьиийбит, Баттаҕыҥ да маҥхайдар, Майгыҥ уларыйбата — Дьоҥҥо үтүөнү оҥорор Дьоһун санааҥ санньыйбата. Р. Баҕатаайыскай
[Сусанна Павловна:] Эдьиийдээтэр эдьиийим, мин баар-суох кистэлэҥмин, олоҕум сорун дуу, дьолун дуу эйиэхэ эрэ кэпсээри гынным. «ХС»
ср. др.-тюрк. ечэ, уйг. ача, алт. эдье ‘старшая сестра’

аат., эргэр. Туох эмэ (хол., үп-ас) кэлиитин-барыытын сурукка тиһэн, бэлиэтэнэн иһии. ☉ Письменный перечень чего-л. (напр., денежного потока), опись, реестр
«Манна араас дьыалатын, эридьиэһин барытын хаалаан сырыттаҕа», — дии санаата оҕонньор. Д. Таас
Нойоон, ыл, суоту уонна эридьиэс кинигэтин аҕал эрэ. Ойуку
Нооһой [киһи аата] Куоҕастаах биир кылаастаах оскуолатын бүтэрэн, атыытутуу суругун, эридьиэһин тулуппат буолар. Улдьаа Харалы

эридьиэстээ I диэнтэн атын
туһ. Хотун үчүгэй баҕайы буочарынан эридьиэстэммит табаар суруллар кинигэтин арыйда. Болот Боотур
Сурукка ол дьон сырыылара кэрчик-кэрчик эридьиэстэммит этэ. С. Федотов
Эридьиэстэммит түөлбэ тылларын ахсаана кэлин балай да хаҥаабыта. ВМС СДО
Биһиги П.И. Шадрин үлэтин киниискэтигэр эридьиэстэммит бэлиэлэртэн сорҕотугар эрэ тохтуохпут. «Кыым»

эридьиэстээ II диэнтэн бэй., атын
туһ. Кыыс туһунан эҥин-эҥинник эридьиэстэммит ыстатыйа оройуон хаһыатыгар тахсыбыта. Айысхаана

туохт. Көнөтүнэн буолбакка, араастаан ойуулаа, эгэлгэлээ. ☉ Разукрасить, расцветить что-л. мелкими подробностями, деталями
Суруйааччы бэйэтин геройун майгытын сыыйа-баайа, араас түгэннэргэ эридьиэстээн арыйар. Д. Васильева
Бастаан утаа хоһоонунан ону-маны аҥаардастыы эридьиэстээн кэпсии сатыыра. «ХС»
Сүүтүк итинник эридьиэстээн саныы олордоҕуна, ийэтэ киирэн ыҥыран таһаарбыта. «Чолбон»

аат. Туох эмэ ол-бу эгэлгэтэ, арааһа. ☉ Разнообразие, разнородность чего-л.
Этэр тыл дэгэтэ, эридьиэһэ бэрт элбэх быһыылаах. П. Аввакумов
Мин баҕам туох да эридьиэһэ суох, ураҕас курдук көнө. П. Степанов
Олоҕу олоруу судургу, хонууну туорааһын буолбатах, эриэнэ, эридьиэһэ элбэх. Лоһуура
Дьахтар санаата уустугун, эргитэр эйгэтин эридьиэһин ким толору таайбыта баарай. «Чолбон»